هفت صبح، مینا هرمزی| در عصر حاضر، بهنظر میرسد دنیای جرائم در حال پوستاندازی باشد و روشهای سنتی برای تامین امنیت، مانند نصب قفلهای چندزبانه یا جوش دادن حفاظهای آهنی، دیگر پاسخگوی تهدیدات مدرن نیستند. سارقان امروز برای شناسایی هدف و برنامهریزی برای سرقت، به جای روشهای قدیمی به فناوریهای نوظهوری روی آوردهاند که در ظاهر اسباببازی هستند اما در عمل، ابزارهای دقیقی برای جاسوسی و زاغزنی محسوب میشوند. در این میان کوادکوپترها یا همان اسباببازیهای پرنده بهدلیل قابلیت دسترسی سریع و تصویربرداری از نقاط کور به یکی از ابزارهای مورد علاقه بزهکاران تبدیل شدهاند تا بدون اینکه ردپایی از خود به جای بگذارند، حریم خصوصی منازل را زیر نظر بگیرند.
این اسباب بازیهای پرنده ارزان قیمت (و برخی از آنها بسیار گران قیمت و کوچک) به سارقان این امکان را میدهند که بدون نزدیک شدن به محل و به خطر انداختن خود، دیوارها را جا بگذارند، نقاط کور دوربینهای مداربسته را بیابند، حضور سگهای نگهبان یا ساکنان را بررسی کنند و در نهایت، نقشه یک سرقت بینقص را طراحی نمایند. موضوعی که به نظر میرسد باید از هم اینک که هنوز استفاده از این اسباب بازیها چندان باب نشده؛ فکری برای آن کرد. چه از منظر قانون خرید و فروش این اسباب بازیها و چه از زاویه اطلاع رسانی به شهروندان و هوشیار سازی آنها.
واردات یک ایده مجرمانه
شاید بد نباشد که بدانید استفاده از اسباب بازیهای پرنده برای سرقت، مختص به این دوره و زمانه و یک جغرافیای خاص نیست. بسیاری از گزارشهای منتشر شده و بررسی پروندههای پلیس در سراسر جهان نشان میدهد که این فناوری مدتهاست به ابزاری در دست شبکههای تبهکاری تبدیل شده است. با یک جستجوی ساده در اینترنت و فضای مجازی میتوان به موارد متعددی از این پروندهها رسید. به عنوان مثال پلیس بریتانیا در سالهای اخیر با موجی از گزارشها مواجه شد که در آن باندهای سرقت با استفاده از پهپادهای مجهز به دوربین، خانههای روستایی و ویلاهای بزرگ را در مناطق ثروتمندان رصد میکردند.
آنها حتی از دوربینهای حرارتی متصل به اسباب بازیهای پرنده برای تشخیص حضور افراد در خانه استفاده میکردند. در پروندههایی دیگر درآمریکا و دربخشهایی مانند ایالتهایی مانند کالیفرنیا و نیوجرسی، پلیس به مواردی برخورده که در آنها سارقان با به پرواز درآوردن اسباببازیهای پرنده در ارتفاع پایین، از پنجره طبقات دوم خانهها که معمولاً فاقد حفاظ هستند، فیلمبرداری کرده و اشیای قیمتی را پیش از ورود شناسایی میکنند. همچنین در استرالیا نیز پلیس چندین باند را متلاشی کرده که با استفاده از اسباب بازیهای پرنده ارزانقیمت، مسیر حرکت گشتهای محلی و محل دقیق قرارگیری دزدگیرها و دوربینهای مداربسته منازل ویلایی را شناسایی میکردند.
اسباب بازی، ابزار کار سارقان مدرن
اما سارقان بیشتر به دنبال چه نوع اسباب بازیهای پرندهای هستند؟ بررسیها و بهخصوص گزارشهای پلیسهای دیگر کشورها نشان میدهد که سارقان معمولاً به دنبال اسباب بازیهای پرندهای هستند که دارای یکی از سه ویژگی زیر باشند؛ بیصدا باشند، ابعاد کوچکی داشته باشند و درعین حال دوربینهای باکیفیتی روی آنها نصب شده باشد و یا قابلیت نصب دوربینهای باکیفیت را داشته باشند.
برای اطلاع از مشخصات انواع اسباب بازیهای پرنده کافی است سری به اینترنت و فضای مجازی بزنید. آنجاست که با آلبومی متنوع از انواع کوادکوپترها با قابلیتهای متفاوت و رنگارنگ روبهرو میشوید. از کوادکوپترهایی با طرحهای مختلف و جذاب گرفته تا کوادکوپترهایی با موتورهای پرقدرت و سطح پرواز بالا و دوربینهایی با کیفیتهای مختلف و البته متفاوت در مورد بلندی صدایی که دارند. برای خرید آنها نیز کافی است به چند شماره از فروشندههایی که در این زمینه تبلیغات میکنند زنگ بزنید تا اطلاعات بیشتری عایدتان شود.
یکی از این فروشندگان در این مورد به «هفتصبح» میگوید: واقعیت این است که بعد از جنگ فروش اسباب بازیهای پرنده ممنوع شد و اکثر مغازهها اسباب بازیهای پرنده را جمع کردند و به فروش پنهانی آنها رو آوردهاند یا کلا دیگر این اسباببازیها را نمیفروشند. چون دنبال دردسرنیستند. اما مشتریهای ما اکثرا برای تفریح یا تصویربرداری این پهپادها را میخرند گرچه برخی از آنها نیز برای کارهای خلاف از این کوادکوپترها استفاده میکنند. مثلا ما مشتری داشتیم که بعدا فهمیدیم با این اسباببازیهای پرنده، موادمخدر حمل میکرده است. طبیعی است دستگاهی که پرواز میکند و هر بار 300-200 گرم بار هم میتواند جابهجا کند به راحتی زاغزنی هم میتواند بکند.
این فروشنده درست مثل اینکه بخواهد به خریدار مشاوره بدهد و وی را ترغیب به خرید یکی از انواع اسباب بازیهای پرندهاش بکند، میگوید: البته افرادی که دنبال اینگونه کارهای خلاف هستند قطعا باید به سراغ اسباب بازیهای پرنده ارزان قیمت بروند که برایشان با صرفه باشد و همچنین بتوانند قانون را دور بزنند. به گفته این فروشنده، معمولا این اسباب بازیهای پرنده از کف قیمت 8 میلیون تومان به بالا به فروش میرسند.
وی البته تاکید میکند که مدلهای ارزان قیمت این کوادکوپترها کیفیت بالایی ندارند و معمولا بدون دوربین هستند، اما ممکن است خود خریدار دوربین به آن وصل کنند یا شاید هم اسباب بازیهای با دوربین بگیرند که کیفیت فیلم آنها بسیار ضعیف است ولی باز هم برای اینکه کسی ببیند پنجرهای باز است یا نه؟ یا کسی در خانه هست یا خانه خالی است، کفایت میکند ضمن آنکه اگر هم سقوط کنند، ضرر مالی زیادی برای آقای دزد ندارد!!
با این وجود در دنیای اسباب بازیهای پرنده و کوادکوپترهایی هم هستند که کاراییهای عجیبی دارند و طبیعتا قیمتهای آنها نیز سربهفلک میزند. یکی دیگر از فروشندگان کوادکوپتر در این مورد به «هفتصبح» میگوید: مثلا یک کوادکوپتر در بازار هست که از کف قیمت 300 میلیون تومان شروع میشود و میرود بالا! این اسباب بازی 5 کیلومتر برد دارد و کاملا فروش آنها در ایران ممنوع است البته اگر کار آقای دزد خیلی چشمگیر باشد حتما سراغ اسباب بازیهای پرنده این چنینی میرود که سرعت وحشتناکی دارند و میتوانند در چند ثانیه کل یک حیاط را دور بزنند و فرار کنند.
به گفته این فروشنده، محبوبترین مدلها برای دزدان و یا باج گیران، شاید اسباب بازیهای پرنده سری «مینی» باشند: «وقتی موتور این کوادکوپترها هم براشلس باشد کنترل آنها راحتتر، سرعتشان بیشتر و مقاومت آنها بسیار بالا خواهد بود که نرمتر هم پرواز میکند و به راحتی هم خراب نمیشود. قیمت کف آنها از 70 میلیون تومان است. البته این را هم بگویم که الان همه اسباب بازیهای پرنده بدون استثنا مجوز میخواهند و به این راحتی نیست که کسی بخرد و راحت حتی با برد پایین در آسمان به پرواز دربیاورد.»
پرواز آزاد، تصویربرداری ممنوع
پلیس و قانونگذار همواره در خط مقدم مبارزه با جرائم قرار دارند، اما ذات فناوری، سرعت تغییر بالای آن است. بدون شک برای مقابله با این تهدید نوظهور، نیازمند یک رویکرد چندوجهی هستیم که هم قانون و هم ابزارهای پلیسی را ارتقا دهد.عبدالصمد خرمشاهی وکیل شاخص کیفری در گفتوگو با «هفتصبح»، هرگونه فروش قانونی همه نوع اسباب بازیهای پرنده در کشور را رد میکند و بر این باور است که سارقان قطعا از اسباب بازیهای پرندهای استفاده میکنند که داشتن آنها جرم محسوب نمیشود و خرید و فروش آنها کاملا قانونی است.
این وکیل دادگستری، در بررسی حقوقی استفاده از این اسباب بازیها و خرید و فروش آنها میگوید؛ درست است که زاغزنی با پهپاد در دادگاه تحت هیچ عنوان مجرمانهای نمیتواند بررسی شود و ما همچین جرمی در قانون نداریم اما قانون فعلی هم در برابر سوءاستفاده سکوت نکرده است؛ ورود به حریم شخصی افراد ممنوع است. این موضوع در جامعه ایجاد نگرانی میکند و عدم امنیت به وجود میآورد. این حق طبیعی افراد است که از خود دفاع کنند و اگر درصدد رفع یا دفع اسباب بازیهای پرنده درآیند دفاع از خود است و شرعا هم مجاز است. در واقع صاحب اسباب بازیهای پرنده میتواند فرد مجرمی باشد که وارد حریم خصوصی افراد شده و شاید مقدمهچینی برای سرقت باشد. به زبان ساده طبق قانون تصویربرداری از داخل منازل و سرک کشیدن به حیاط دیگران، مصداق بارز تجاوز به حریم خصوصی و شروع به جرم است و طبق قوانین با آن برخورد میشود.
به گفته این وکیل دادگستری، قطعا قوانین باید به روز شوند تا مردم در وقوع جرمهای جدید دچار مشکل نشوند. نهادهای قانون گذار باید سرعتی هم تراز با پیشرفتهای فنآوری داشته باشند تا خلأ قانونی از این دست جرایم از بین برود. اما قابل تاکید است که همیشه فقر مادی و فرهنگی علت بروز جرائم است مادامی که فقر وجود داشته باشد سرقت هم وجود دارد شکی در آن نیست، تکنولوژی بزه سرقت را تسریع میکند. این موضوع بسیار مهمی است که دولتها باید به آن توجه کنند.
سکوت استراتژیک
اما استفاده از این اسباب بازیها چقدر در سرقتهای داخلی رایج شده است. یک منبع آگاه در نیروی انتظامی که نمیخواهد نامی از وی برده شود در این زمینه به «هفتصبح» میگوید: به شکل طبیعی، سارقان از ابزارهای مختلف و متنوعی در سرقتهایشان استفاده میکنند برای همین خرید و فروش بدون مجوز این ابزارهایی که در سرقت استفاده میشوند ممنوع شده است. گرچه اما تاجاییکه میدانم هنوز استفاده از کوادکوپتر چندان باب نشده است. اگر هم مواردی بوده باشد در شهرستانهای کوچک که خانههای ویلایی دارند بوده است. با این حال بهتر است از همین الان هم برای آگاه سازی شهروندان اقدامات لازم صورت گیرد و برای خرید و فروش آنها نیز سختگیریها و ضوابط خاصی تعیین شود.
تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها
به نظر میرسد دیگر زمان خرید قفلهای چندزبانه و جوش دادن حفاظهای آهنی گذشته است و دنیای جرائم در حال پوستاندازی است چرا که سارقان امروز با اسباب بازیهای مدرنی مانند اسباب بازیهای پرنده به میدان آمدهاند. همانطور که تکنولوژی در کاهش میزان جرائم کمک میکند دقیقا مثل شمشیر دو طرفه میتواند برعکس عمل کند. در این میان گزارشها و مطالب منتشر شده در شبکههای اجتماعی، هشداری زودهنگام برای سیستمهای امنیتی و قانونگذاری هستند، چراکه به نظر میرسد با نسل جدیدی از بزهکاری روبهرو باشیم. شاید هنوز پروندهای روی میز پلیس نیامده، اما زنگ خطرش با وجود دنیای تکنولوژی به صدا درآمده است. بهگواه پروندههای پلیسی همیشه مجرمان یک قدم زودتر از قانون حرکت میکنند، بنابراین پیروزی در این نبرد، نه سکوت استراتژیک، بلکه نیازمند تجهیز پلیس به ابزارهای روزآمد، تدوین قوانین پیشگیرانه و هوشیاری عمومی است.
عبدالصمد خرمشاهی وکیل کیفری: درست است که زاغزنی با پهپاد در دادگاه تحت هیچ عنوان مجرمانهای نمیتواند بررسی شود و چنین جرمی در قانون نداریم اما قانون فعلی هم در برابر سوءاستفاده سکوت نکرده است؛ ورود به حریم شخصی افراد ممنوع است. قانون تصویربرداری از داخل منازل و سرک کشیدن به حیاط دیگران، مصداق بارز تجاوز به حریم خصوصی و شروع به جرم است و طبق قوانین با آن برخورد میشود
