هفت صبح| این روزها که بازار فیلترینگ داغ است، نام اینترنت استارلینک بیش از هر زمان دیگری شنیده میشود. اخبار تایید نشده و شایعاتی مبنی بر «رایگان شدن اینترنت استارلینک برای ایرانیان» یا «اتصال مستقیم گوشی به ماهواره بدون دیش» به گوش میرسد. اما همزمان با قطع اینترنت در ایران به دلیل ناآرامیهای اخیر، گروهی از کاربران فضای مجازی در صفحات شخصی خود مدعی بودند که از طریق ماهوارههای استارلینک به اینترنت دسترسی پیدا کردهاند. جالب اینجا بود که اولا این ادعاها، چند روز پس از قطع اینترنت مطرح شده و از آن مهمتر اینکه وقتی به صفحات این افراد در فضای مجازی سری میزدید، مشخص میشد که آنها نیز غیرفعال هستند. موضوعی که هشداری بود مبنی بر اینکه کلاهبرداری آشکاری در حال رخ دادن است.
از فضای مجازی تا ادعای اتصال با گوشی
گشتی در فضای مجازی نشان میدهد، کلاهبردارانی که در حوزه فروش استارلینک فعال هستند، از عدم آگاهی مشتریان خود سوءاستفاده کرده و نرمافزارهای فیک و جعلی را برای اتصال به استارلینک پیشنهاد میدهند. این درحالی است که به گفته کاربران این ماهواره، هیچ اپلیکیشن، وبسایت یا روش نرمافزاری برای اتصال رایگان یا مستقیم به استارلینک وجود ندارد.این نرمافزارها در اصل به اطلاعاتی نظیر تصاویر شخصی، جزئیات حسابهای بانکی و پسوردهای حساس دسترسی پیدا کرده و در زمان مناسب، به سرقت سرمایههای مادی و معنوی مشغول میشوند. تبلیغات شبکههای اجتماعی هم نشان میدهد که کاربران زیادی به دنبال تهیه اینترنت ماهوارهای هستند و تا پیش از قطعی اینترنت، قیمت و شرایط و امکانات استارلینک در ایران را دنبال میکردند.
قیمتهایی که فروشندگان ماهواره استارلینک مطرح میکنند؛ بعضا بالای ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان بوده و گروهی دیگر نیز مدعی فروش برنامهها و نرمافزارهایی برای اتصال مستقیم گوشی به این ماهواره هستند. این در حالی است که چندی قبل، داوود ادیب رئیس انجمن شرکتهای فناور هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ایران در خصوص دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت ماهوارهای استارلینک از طریق گوشی و مخاطرات احتمالی آن گفته بود؛ هنوز گزارش دقیق و موثقی از استفاده کاربران داخل کشور از اینترنت ماهوارهای استارلینک دریافت نکردهایم. هنوز مشخص نیست که آیا این استفادهها بهصورت عمومی رخ داده یا از طریق خرید سرویس یا اکانت انجام شده است.
همچنین نمیتوانیم با اطمینان بگوییم که این اقدامات با هدف تبلیغات یا جهتدهی خاصی صورت گرفتهاند.رئیس انجمن شرکتهای فناور هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ایران با هشدار در مورد چالشهای امنیتی اینگونه اقدامات نیز گفته بود، هیچ پنیر رایگانی را نمیتوان بیرون پیدا کرد، مگر در تله موش! این یعنی حتی اگر سرویسهایی بهظاهر رایگان برای مردم فعال شود، نباید از بُعد امنیتی آن غافل شد، چرا که ممکن است این خدمات زمینهساز دسترسیهای ناخواسته به اطلاعات کاربران شوند. توصیه میشود فعلاً در شرایط کنونی، از این قبیل سرویسهاکه برای استفاده رایگان آنها تبلیغ میشود، استفاده نشود.
آن زمان، ادیب که احتمالا چنین روزهایی را پیشبینی کرده بود صراحتا هشدار داده بود که در شرایط فعلی هرگونه استفاده از این خدمات میتواند بهعنوان ابزاری برای سوءاستفاده از اطلاعات کاربران تلقی شود. بهویژه با توجه به دسترسیهای متعددی که تلفنهای همراه دارند، ممکن است این فناوریها مسیرهای جدیدی برای نفوذ ایجاد کنند. از اینرو مردم باید هوشیار باشند.
از رویا تا واقعیت
اما اصل ماجرا چیست؟ آیا واقعا میتوان به راحتی به اینترنت استارلینک متصل شد و به صورت رایگان از آن استفاده کرد؟ به گفته کارشناسان، شرکت اسپیس ایکس در برخی بازههای زمانی خاص و بحرانی، هزینه اشتراک ماهانه (Subscription) را برای ترمینالهای فعال در ایران حذف کرده بود تا کاربران بتوانند بدون پرداخت آبونمان ماهانه وصل شوند.از این گذشته حتی اگر اشتراک ماهانه رایگان باشد، شما همچنان باید تجهیزات سختافزاری (دیش و روتر) را تهیه کنید. این تجهیزات رایگان نیستند و باید از بازار آزاد (که عمدتاً قاچاق است) خریداری شوند.
هشدار چند باره پلیس
این در حالی است که از زمان ورود استالینک به بازار و اوج گیری تبلیغات آن، پلیس فتا نسبت به کلاهبرداری بهواسطه این ماهوارهها هشدار داد. در اطلاعیه فتا آمده بود که سودجویان تصاویر کاربران آمریکایی در حالی که ماهواره استارلینک را روی فرش و یا ساختمان خود آنلاکس کرده و تصویربرداری کردهاند را دانلود کرده و به عنوان تصاویر استقرار استارلینک در ایران تبلیغ میکردند.
معاون پلیس فتا هشدار داده بود که عمده این آگهیها جعلی هستند و اغلب کلاهبرداران و سودجویان نیز با ادعای رایگان بودن سرویس برای کاربران ایرانی سعی در فریبکاری و اغفال هموطنان دارند؛ درحالیکه هنوز امکان استفاده از این خدمات در ایران در سالهای گذشته وجود نداشت.
استارلینک چند؟
هزینههای استفاده از این نوع از اینترنت نیز در ایران، سربه فلک میزند. هزینههایی که میتوان آنها را در سه بخش زیر خلاصه کرد:
قیمت تجهیزات (دیش)
قیمت رسمی دیش استاندارد و مناسب حدود ۵۹۹ دلار است. اما در بازار ایران به دلیل ریسک قاچاق، دلالان این تجهیزات را با قیمتهایی بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان میفروشند.
اشتراک ماهانه
هزینه استاندارد سرویس جهانی (Global Roaming) که در ایران کار میکند، حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ دلار در ماه است. اگر طرحهای رایگان اسپیس ایکس قطع شود، کاربر باید ماهانه حدود 15 تا 18 میلیون تومان هزینه اشتراک بپردازد.
هزینه نصب
و بالاخره اینکه باید به این هزینهها، هزینه نصب و راهاندازی توسط نصابها را نیزاضافه کنید!
