بانک مرکزی اروپا یورو را روی بلاکچین می‌برد؛ زنگ خطر برای استیبل‌کوین‌ها؟

بانک مرکزی اروپا (ECB) قصد دارد یورو را مستقیماً روی یک بلاکچین منتشر کند. ایزابل شنابل، عضو هیئت اجرایی این بانک، روز جمعه در نشست جکسون هول از این رویکرد حمایت کرد و موضع خود درباره استیبل‌کوین‌ها را نیز به‌روشنی بیان کرد.

او درباره پولی صحبت می‌کند که بانک‌ها برای تسویه حساب با یکدیگر استفاده می‌کنند، نه یورویی که در حساب بانکی افراد قرار دارد. از دیدگاه شنابل، بازارهای توکنیزه‌شده به دارایی‌ای نیاز دارند که تنها یک بانک مرکزی قادر به ایجاد آن باشد.

چرا شنابل استیبل‌کوین‌ها را به‌عنوان پول تسویه رد می‌کند؟

یک استیبل‌کوین می‌تواند تقریباً کاملاً امن طراحی شود و شنابل نیز این موضوع را می‌پذیرد. اما مخالفت او مربوط به اتفاقی است که پس از آن رخ می‌دهد.

در زمان وقوع یک بحران مالی، همه افراد به‌طور هم‌زمان به دنبال دریافت پول نقد هستند. بانک مرکزی می‌تواند در چنین شرایطی عرضه پول را افزایش دهد، اما یک ناشر خصوصی استیبل‌کوین چنین قابلیتی ندارد.

شنابل برای توضیح این موضوع به بحران بانکی سال ۱۹۰۷ آمریکا اشاره کرد. در آن زمان، پول به دارایی‌های بانک‌ها از جمله اوراق قرضه دولتی وابسته بود و به همین دلیل امکان افزایش عرضه پول وجود نداشت. تصویب قانون فدرال رزرو در سال ۱۹۱۳ به این مشکل پایان داد.

در بخشی از سخنرانی شنابل آمده است:

استیبل‌کوین‌ها را باید مکمل پول بانک مرکزی دانست، نه جایگزینی برای آن.

آمار مربوط به عرضه نیز دلیل نگرانی اروپا را نشان می‌دهد. بر اساس داده‌های DefiLlama، ارزش استیبل‌کوین‌های وابسته به دلار آمریکا حدود ۳۰۴ میلیارد دلار است، در حالی که ارزش توکن‌های وابسته به یورو کمتر از ۱ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

اگر توکن‌های خصوصی به ابزار اصلی تسویه معاملات تبدیل شوند، بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌های مالی اروپا عملاً با دلار تسویه خواهد شد.

در همین راستا، موضوع کریپتو امسال برای نخستین بار وارد دستور کار نشست جکسون هول فدرال رزرو شد. سایر بانک‌های مرکزی نیز نسبت به ریسک‌های ناشی از استیبل‌کوین‌ها هشدارهای مشابهی مطرح کرده‌اند.

راه‌اندازی Pontes؛ گام ECB برای انتقال پول به بلاکچین

پروژه Pontes قرار است ماه آینده راه‌اندازی شود و با اتصال خدمات TARGET، یعنی زیرساخت اصلی تسویه مالی منطقه یورو، به پلتفرم‌های مبتنی بر بلاکچین، امکان استفاده از پول بانک مرکزی در بازارهای توکنیزه‌شده را فراهم کند.

زیرساخت‌های این پروژه پیش‌تر نیز آزمایش شده‌اند. بین ماه مه تا نوامبر ۲۰۲۴، در مجموع ۶۴ مؤسسه از ۹ حوزه قضایی در ۵۸ مورد استفاده مختلف شرکت کردند و نزدیک به ۱.۶ میلیارد یورو با استفاده از پول بانک مرکزی تسویه شد.

در مرحله نخست، نهایی‌شدن تسویه همچنان در سیستم TARGET2 انجام خواهد شد. با این حال، قابلیت‌هایی مانند استفاده از قراردادهای هوشمند و فعالیت شبانه‌روزی قرار است در مراحل بعدی اضافه شوند.

سه گزینه ECB برای آینده پول دیجیتال

شنابل سه مسیر مختلف را برای ورود پول بانک مرکزی به بازارهای مبتنی بر بلاکچین مطرح کرده است:

• انتشار مستقیم توکن توسط بانک مرکزی

• ایجاد یک پل میان سیستم‌های فعلی و بلاکچین

• توکنیزه‌کردن ذخایر توسط یک شرکت خصوصی از طریق یک حساب امانی مشترک (Omnibus Account)

شنابل از گزینه نخست حمایت می‌کند؛ یعنی بانک مرکزی اروپا خودش مستقیماً پول را به شکل توکن روی بلاکچین منتشر کند.

به اعتقاد او، دو گزینه دیگر باعث می‌شوند ECB از بیرون بر سیستم نظارت داشته باشد، اما کنترل مستقیم آن را در اختیار نداشته باشد. برای مثال، در این شرایط بانک مرکزی نمی‌تواند عملیات‌هایی مانند معاملات ریپو (Repo) را مستقیماً در قالب کدهای بلاکچینی اجرا کند.

پروژه Appia و آینده زیرساخت مالی اروپا

پروژه دیگری با نام Appia نیز در دست بررسی است و هنوز مشخص نیست که اروپا به یک دفترکل مشترک نیاز دارد یا چند دفترکل مختلف.

شنابل همچنین به پروژه Lise در فرانسه اشاره کرد؛ پلتفرمی که نخستین مجوز یک صرافی توکنیزه‌شده در اروپا را دریافت کرده است. از نگاه او، توکنیزه‌شدن دارایی‌ها می‌تواند دسترسی شرکت‌ها و مؤسسات کوچک‌تر به بازارهای مالی را نیز افزایش دهد.

در مجموع، رویکرد ECB نشان می‌دهد که اروپا نمی‌خواهد در اقتصاد مبتنی بر بلاکچین، نقش پول بانک مرکزی را به استیبل‌کوین‌های خصوصی واگذار کند. هدف این بانک، ایجاد یک زیرساخت مبتنی بر بلاکچین است که در آن یورو دیجیتالِ بانک مرکزی بتواند مستقیماً به‌عنوان پول تسویه مورد استفاده قرار گیرد.