دنیا فنی‌زاده؛ زنی که کودکی ما را با دست‌هایش نوشت
محبوبیت کلاه قرمزی بدون هنر عروسک‌گردانی دنیا فنی‌زاده شکل دیگری داشت، هنرمندی که نامش با لبخند چند نسل گره خورده است
هفت صبح| کلاه قرمزی هنوز همان پسرک بازیگوشی است که حرف‌هایش را نصفه می‌زند، شیطنت می‌کند، دل آقای مجری را به دست می‌آورد و گاهی با یک جمله ساده، بزرگ‌ترها را بیشتر از بچه‌ها می‌خنداند. سال‌ها از نخستین حضورش گذشته، نسل‌های تازه‌ای از راه رسیده‌اند و کودکان دیروز حالا پدر و مادر شده‌اند، ولی آن پسرک کلاه‌به‌سر همچنان در گوشه‌ای از خاطراتشان زندگی می‌کند. پشت این ماندگاری، زنی ایستاده بود که صورتش کمتر دیده شد و دست‌هایش یکی از آشناترین چهره‌های تلویزیون ایران را ساخت. دنیا فنی‌زاده، متولد بیستم آبان ۱۳۴۶، از آن هنرمندانی بود که شهرت را به شخصیت‌هایش بخشید و خودش در سایه ماند؛ سایه‌ای که اتفاقاً روشن‌ترین بخش کودکی میلیون‌ها ایرانی شد.
دختر بازیگر، عاشق عروسک‌ها
دنیا در خانواده‌ای بزرگ شد که هنر، بخشی از زندگی روزمره‌اش بود. پدرش پرویز فنی‌زاده، بازیگر درخشان سینما و تئاتر، دریچه آشنایی او با جهان نمایش را گشود. رفت‌وآمد به جشنواره‌های کودک و نوجوان، تماشای نمایش‌ها و آشنایی با تولیدات کانون پرورش فکری، ذهن دخترک را به سرزمینی کشاند که موجودات پارچه‌ای در آن صاحب احساس و شخصیت می‌شدند.
او ابتدا رؤیای بازیگری داشت. حتی پیشنهاد همکاری با بهرام بیضایی نیز در مسیرش قرار گرفت ولی مخالفت پدر با بازیگر شدن دخترش، پرسشی بی‌پاسخ در ذهن او باقی گذاشت. دنیا راه دیگری انتخاب کرد؛ مسیری که بعدها نشان داد بازیگری همیشه به حضور مقابل دوربین احتیاج ندارد.سال ۱۳۶۴ با برنامه «چتر با آواز باران» نخستین تجربه حرفه‌ای‌اش رقم خورد. یکی از جوجه‌های عروسکی برنامه با حرکت و آواز او جان می‌گرفت. سپس «زاغچه کنجکاو» و «گربه آوازخوان» از راه رسیدند. تجربه‌هایی که به او آموختند چگونه از حرکت یک سر، مکثی کوتاه یا چرخش ساده دست، احساسی انسانی خلق کند.
پسری که از قاب تلویزیون بیرون آمد
ورود کلاه‌قرمزی به زندگی حرفه‌ای دنیا، اتفاقی فراتر از یک همکاری معمولی بود. شخصیتی که قرار نبود چنین حضوری طولانی داشته باشد، آرام‌آرام به پدیده‌ای فرهنگی تبدیل شد. موفقیتش حاصل همراهی خلاقانه ایرج طهماسب، حمید جبلی، مرضیه محبوب و دنیا فنی‌زاده بود؛ چهار هنرمندی که هرکدام بخشی از هویت این پسرک را شکل دادند. هنر دنیا در جزئیاتی آشکار می‌شد که تماشاگر معمولاً متوجه سازوکارشان نبود. کلاه‌قرمزی هنگام خجالت سرش را پایین می‌انداخت، موقع هیجان بی‌قرار می‌شد و برای جلب محبت آقای مجری، با تمام وجود واکنش نشان می‌داد. همین حرکات ظریف، فاصله میان عروسک و موجود زنده را از میان می‌برد.
فنی‌زاده اعتقاد داشت زیبایی ظاهری عروسک تضمین‌کننده موفقیت آن نیست؛ کیفیت ساخت، شناخت شخصیت و هماهنگی اعضای گروه اهمیت بیشتری دارد. خودش نیز چنان به کلاه‌قرمزی وابسته شده بود که او را پسر بزرگ خانواده می‌دانست؛ پسری که پیش از دوقلوهایش، ارشیا و سیاوش، به زندگی او آمده بود.
آخرین بازی با دستی دیگر
سرنوشت برای هنرمندی که زندگی حرفه‌ای‌اش به حرکت دست‌ها وابسته بود، آزمونی تلخ تدارک دید. سرطان سارکوم، دست راست دنیا را درگیر کرد؛ دستی که سال‌ها شادی آفریده بود، حالا توان سابق را نداشت. او تسلیم این محدودیت نشد و در واپسین سال فعالیتش، کلاه‌قرمزی را با دست چپ حرکت داد. این تغییر دشوار، تصویری تکان‌دهنده از تعهد هنرمندی بود که نمی‌خواست رابطه‌اش با شخصیت محبوبش قطع شود.
هشتم دی ۱۳۹۵، دنیا فنی‌زاده در ۴۹سالگی درگذشت. حمید جبلی در مراسم وداع، کلاه‌قرمزی را همراه آورد؛ عروسکی که آن روز معنای غیبت را به شکلی دردناک یادآوری می‌کرد.امروز، در سالروز تولد دنیا، شاید زیباترین ادای احترام به او تماشای دوباره یکی از همان صحنه‌های قدیمی باشد؛ جایی که کلاه‌قرمزی می‌خندد، سرش را می‌چرخاند و ما برای لحظاتی فراموش می‌کنیم بزرگ شده‌ایم. دنیا فنی‌زاده از قاب تصویر کنار رفت، ولی هنرش در حافظه چند نسل ادامه پیدا کرد. او خوب می‌دانست چگونه پشت یک عروسک پنهان شود و برای همیشه در خاطره تماشاگران باقی بماند.
