جنگ بقای روزنامهها در عصر هوش مصنوعی
برای نخستینبار در ۱۵۰ سال، درآمد چاپی به زیر نیمی از کل درآمد رسانهها سقوط کرد و ترافیک ورودی از گوگل تا ۴۰ درصد ریخت
هفت صبح| صنعت روزنامهنگاری جهان در یکی از دشوارترین لحظات ۱۵۰ سال اخیر خود قرار گرفته است. گزارش تحقیقاتی هفت صبح که مسیر پنج موج پیاپی اختلال در این صنعت را بازخوانی میکند، نشان میدهد برای نخستینبار در تاریخ، سهم درآمد چاپی ناشران خبری جهان از نیمی از کل درآمد آنها کمتر شده است. در حالی که درآمد دیجیتال و منابع تازهای مانند عضویت و رویداد با سرعتی بیسابقه در حال رشدند.
بر اساس این گزارش، از سال ۲۰۲۳ به بعد با گسترش چتباتهای هوش مصنوعی و افزودهشدن خلاصههای هوشمند به نتایج جستوجوی گوگل، ارجاع کاربران از موتورهای جستوجو به سایتهای خبری در سطح جهان تا ۳۳ درصد و در آمریکا تا ۳۸ درصد کاهش یافته است. این افت که پژوهشگران آن را دشوارترین مرحله گذار صنعت رسانه توصیف میکنند، اعتماد مدیران ارشد رسانه به آینده روزنامهنگاری را از ۶۰ درصد چهار سال پیش به ۳۸ درصد امروز رسانده است.
با این حال، این گزارش که با نظرسنجی از بیش از ۲۴۰ مدیر ارشد رسانه در ۸۵ کشور جهان و بررسی ده نمونه واقعی از روزنامههای موفق و ناموفق جهان تهیه شده، نشان میدهد بقا در این عصر ناممکن نیست. نیویورکتایمز با ترکیب اشتراک خبری با بازی وردل و آشپزی و پوشش ورزشی، در سال ۲۰۲۵ بهتنهایی یک میلیون و ۴۰۰ هزار مشترک دیجیتال تازه افزود و درآمد دیجیتالش از مرز دو میلیارد دلار گذشت. فایننشالتایمز با طراحی شاخصی برای سنجش عمق واقعی تعامل خواننده بهجای کلیکشماری، از صفر به یک میلیون مشترک رسید. گاردین بدون هیچ دیوار پرداختی و صرفاً با تکیه بر حس مشارکت داوطلبانه خوانندگان، به یک میلیون مشترک دست یافت و والاستریتژورنال که بیست سال زودتر از رقبا دیوار پرداخت را پذیرفت، اکنون سه میلیون مشترک دارد.
اما در سوی دیگر این گزارش، هشداری جدی درباره سرنوشت رسانههایی نهفته است که این درسها را نادیده گرفتند. واشنگتنپست زیر مالکیت جف بزوس در فوریه ۲۰۲۶ نزدیک به یکسوم کارکنان تحریریه خود را اخراج کرد. بازفید نیوز بهکلی تعطیل شد و وایس مدیا اعلام ورشکستگی کرد. هر دو بهدلیل وابستگی کامل به الگوریتم فیسبوک. مککلچی که با استقراض سنگین رقیب خود را خرید، در سال ۲۰۲۰ ورشکست شد و تریبیون نیز زیر سلطه صندوقی سرمایهگذاری که در صنعت رسانه به «کرکس» شهرت یافته، تحریریهاش را تکهتکه دید.
گزارش از دل مقایسه این نمونهها، سه خط تمایز اصلی میان توفیق و شکست را استخراج میکند: ساختن رابطه مستقیم و مستقل از پلتفرمهای ثالث با مخاطب، داشتن ساختار مالکیتی با افق سرمایهگذاری بلندمدت، و تنوعبخشی به محصول فراتر از خبر روزانه.
بر همین اساس، این گزارش یک نقشه راه عملی چهارمرحلهای برای صاحبان رسانه ارائه کردهاست که در حدود سی ماه، مسیر گذار از یک روزنامه سنتی به آنچه «روزنامهنگاری جامع» مینامند را ترسیم میکند. این مسیر از پایهریزی رابطه مستقیم با مخاطب در شش ماه نخست شروع شده و تا گسترش همزمان به ویدئو و پادکست و رویداد در پایان سال دوم منتهی میشود.
این گزارش همچنین نگاهی ویژه به تجربه ویژه ژاپن، استرالیا، هنگکنگ و لبنان دارد و نشان میدهد چگونه بحرانهای سیاسی و اقتصادی محلی، سرعت این فروپاشی یا بقا را بهکلی دگرگون میکنند.پیام این گزارش برای صاحبان رسانهها، این است که عصر تکمحصولی بودن روزنامه به پایان رسیده و هر روز تأخیر در بازطراحی مدل کسبوکار، هزینهای سنگینتر بر جای میگذارد.
متن کامل این گزارش با نمودارها، جداول و تحلیلهای تفصیلی هشتفصلی آن، برای علاقهمندان به آینده صنعت رسانه از اینجا قابل دانلود است.
