از نقشه سدها تا سناریوی علیه مردم
هدف مقاله، نه تحلیل علمی، بلکه ایجاد یک چارچوب جدید برای توجیه اقدامات آتی دشمن است
هفت صبح| در روزهایی که ایران زیر بار تحریمها و تنشهای نظامی نفس میکشد، مقالهای در نیویورکتایمز تلاش کرده است تا با گرهزدن سدهای کشور به شهرهای موشکی، تصویری تازه از برنامه نظامی ایران بسازد. اما آنچه در این گزارش بیش از یک تحلیل سادهلوحانه به چشم میآید، یک عملیات رسانهای حسابشده است که نه تنها برای توجیه حملات آینده به زیرساختهای حیاتی ایران طراحی شده، بلکه پرده از شبکهای اطلاعاتی برمیدارد که سالها پیش با پرونده بازداشت فعالان محیطزیستی در کشورمان گره خورده بود.
مقاله نیویورکتایمز به قلم صنم ماهوزی و اریکا سولومون، با این پرسش آغاز میشود که چرا ایران در مناطقی که نیازی به آب ندارند، اینهمه سد ساخته است. نویسندگان با استناد به نقشهای که یک پژوهشگر آلمانی از محل اصابت حملات هوایی تهیه کرده، ادعا میکنند الگوی پراکندگی سدها با محل حملات به اهداف نظامی همخوانی دارد و بنابراین، این سدها احتمالاً برای تأمین برق تأسیسات موشکی ساخته شدهاند.
اما این استدلال، از پایه سست است. صرف «شبیه بودن» دو نقشه، هیچ چیز را ثابت نمیکند. پژوهشگر مذکور ۵۳۳ سد را شناسایی کرده، در حالی که تحلیلگران نظامی تعداد پایگاههای موشکی ایران را حدود ۳۰ مورد تخمین میزنند. این عدم تناسب آماری، به تنهایی نشان میدهد که نمیتوان یک رابطه علت و معلولی بین این دو برقرار کرد. علاوه بر این، نیویورکتایمز در بخشی از گزارش خود اعتراف میکند که حملات در نزدیکی آنها رخ داده است و از زیرساختهای سد استفاده نشده است چون برخی ادعا کرده بودند که شهرهای موشکی زیر سد قرار دارند. البته وزیر خارجه ایران این موضوع را به صراحت رد کرده و رئیس مجلس ایران در توییتی اعلام کرده اگر این منطقه مبنا قرار بگیر با همین منطق ایران تاسیسات نزدیک سدها را مورد هدف قرار میدهد.
ردپای یک نقشه از پیش طراحی شده
آنچه این مقاله را از یک گزارش خبری معمولی فراتر میبرد، پیشینه نویسنده آن است. صنم ماهوزی که پایاننامه دکتری خود را در دانشگاه سیتی لندن و در سال ۲۰۲۵ با عنوان «چارچوببندی رسانهای اعتراضات آب ایران در سال ۲۰۲۱» دفاع کرده است، در این مقاله نه به دنبال کشف حقیقت، بلکه به دنبال چارچوببندی افکار عمومی است. او پیشتر در پادکستی درباره بحران آب ایران، استدلال کرده بود که تغییر اقلیم عامل اصلی کمبود آب نیست و بحران آب باعث اعتراضات گسترده نشد موضعی که با روایت رسمی جمهوری اسلامی همسو است، اما در مقاله اخیرش، ناگهان سدها را به تأسیسات موشکی گره میزند.
این تناقض آشکار، نشان میدهد که هدف مقاله، نه تحلیل علمی، بلکه ایجاد یک چارچوب جدید برای توجیه اقدامات آتی دشمن است.درواقع این مقاله میتواند مبنایی برای عادیسازی حملات به زیرساختهای آبی ایران باشد که هدفشان نه نابودی نظامی، بلکه ایجاد فشار غیرمستقیم بر منابع انرژی، تعطیلی صنایع، خاموشی گسترده خانگی و در نهایت، زمینهسازی برای اعتراضات مردمی است.
جالبترین بخش ماجرا، جایی است که پرونده بازداشت فعالان محیطزیستی در سال ۲۰۱۸ مورد توجه قرار میگیرد، در آن سال، اطلاعات سپاه تعدادی از فعالان محیطزیست، از جمله کاوه مدنی (معاون وقت سازمان محیطزیست) و اعضای بنیاد میراث حیات وحش پارسیان را بازداشت کرد. اتهام رسمی، جاسوسی برای آمریکا و اسرائیل بود. در آن زمان، بسیاری از تحلیلگران و حتی برخی مقامات دولتی، این بازداشتها را تلاشی از سوی نهادهای امنیتی برای تحت فشار قرار دادن دولت اصلاحات و جلوگیری از تعاملات بینالمللی در حوزه محیطزیست تفسیر میکردند.
اما اکنون با انتشار مقاله نیویورکتایمز، قطعات این پازل به هم وصل میشوند. البته برخی از این فعالان در مناطقی فعالیت میکردند که «حساس» بوده و در نزدیکی تأسیسات نظامی قرار داشتهاند. این یعنی، نهادهای امنیتی ایران احتمالاً سالها پیش به وجود شبکهای پی برده بودند که تحت پوشش فعالیتهای محیطزیستی، در حال جمعآوری اطلاعات از مناطق حساس کشور بود هرچند در آن زمان رسانهای وابسته به همان جریان، در تلاش بودند تا آن را به عنوان قربانیان بیگناه بازنمایی کند.
کاوه مدنی و تناقض یک روایت
نکته تأملبرانگیز دیگر، موضع کاوه مدنی است. او که خود در سال ۲۰۱۸ بازداشت و سپس از ایران خارج شد، اخیراً ادعای نیویورکتایمز را رد کرده و آن را بیاساس خوانده است. این موضعگیری، نشان از برائت او از جریان رسانهای مذکور است، اما در بستر کلی ماجرا، معنای دیگری نیز مییابد. شاید مدنی دریافته است که اتهامات سال ۲۰۱۸، اگرچه در ظاهر علیه او بود، اما در واقع بخشی از یک سناریوی بزرگتر بوده که اکنون در حال آشکار شدن است. رد کردن مقاله نیویورکتایمز توسط او، میتواند نشانهای از این باشد که او حاضر نیست بخشی از این پازل باشد.