دفاع کاوه از ایران
درحالی که نیویورکتایمز با مقدمه چینی برای حمله به زیرساختهای کشورمان مدعی شده که برخی سدهای ایران با تأسیسات موشکی همپوشانی دارند، اما کاوه مدنی این ادعا را رد کرد
گروه سیاسی| روزنامه نیویورک تایمز به تازگی در گزارشی ادعاهایی ضد ایرانی مطرح کرده و کوشیده است تا با استفاده از هر مسیری حملات آمریکا و اسرائیل را توجیه کند. این گزارش رویهای زیستمحیطی دارد اما با دقت در محتوای آن میتوان دریافت گزارشی کاملا سیاسی و امنیتی و شاید گزارشی سفارشی برای فضاسازی علیه ایران باشد. این روزنامه آمریکایی در مطلب اخیر خود با عنوان «حملات هوایی به سایتهای موشکی ایران ممکن است سرنخی درباره دلیل ساخت سدها به دست دهد» ادعا میکند که ممکن است بخشی از سدها و طرحهای انتقال آب ایران، علاوه بر کارکردهای غیرنظامی با هدف تأمین زیرساختهای مورد نیاز تأسیسات نظامی و سایتهای موشکی ساخته شده باشند. همین ادعا با واکنش تند و صریح کاوه مدنی، فعال محیط زیست، برنده جایزه ده جایزه آب استکهلم و رئیس مؤسسه آب، محیط زیست و بهداشت دانشگاه سازمان ملل متحد مواجه شد.

ادعای پر مخاطره نیویورکتایمز
براساس ادعای نیویورکتایمز ایران دستِکم ۵۳۳ سد دارد و برخی کارشناسان معتقدند پراکندگی تعدادی از این سدها با موقعیت تأسیسات موشکی و مناطقی که هدف حملات هوایی قرار گرفتهاند، همپوشانی قابلتوجهی دارد. فردی به نام نیما شکری که نیویورکتایمز او را متخصص امنیت آب در دانشگاه صنعتی هامبورگ معرفی میکند، در این گزارش مدعی میشود که نقشه محل سدهای ایران را با نقشه حملات هوایی مقایسه کرده و به شباهت معناداری میان آنها پی برده است. جالب است که همین روزنامه در انتهای گزارش خود مطرح میکند که همه این ادعاها ثابت نشده و در حد گمانهزنی است و بسیاری از سدهای ایران کارکردهای ضروری غیرنظامی، از جمله تأمین آب شرب، کشاورزی و تولید برق دارند که به نظر میرسد نیویورکتایمز با آن پیشینه طولانی سعی کرده است راه فراری برای خود باقی بگذارد تا اگر نقض ادعایش ثابت شد، بار کامل مسئولیت ادعای مطرحشده بر دوشش قرار نگیرد.
ادعای نیویورکتایمز به نوعی تسهیلکننده حملات احتمالی آمریکا و اسرائیل به زیرساختهای ایران از جمله سدهاست و بسیار خطرناک قلمداد میشود. به ویژه آنکه مقامات آمریکا از جمله دونالد ترامپ، پس از جنگ 40روزه تا به امروز، بارها و بارها تهدید کردهاند در صورت از سرگیری دوباره جنگ، به زیرساختهای ایران مانند پلها، نیروگاهها و سدها و در مجموع تأسیسات حیاتی حمله خواهند کرد؛ البته که این کار را در جریان جنگ 40روزه نیز انجام دادند و حتی در روز آخر آن جنگ ترامپ برای حمله گسترده به تأسیسات ایران ساعت مشخص تعیین کرد که البته در نهایت منصرف شد. با این وصف یکی از اهداف و سیاستهای آمریکا حمله به تأسیسات و زیرساختهای ایران است و حالا نیویورکتایمز با گزارش خود سعی کرده است به نوعی راه را برای این اقدام هموار کند و به تعبیری حمله به تأسیسات و زیرساختهای ایران از جمله سدها را تئوریزه و موجه جلوه دهد.
به همین دلیل هم گزارش اخیر این رسانه آمریکایی در ایران واکنشهای زیادی به همراه داشت؛ تا حدی که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و رئیس هیئت مذاکره ایران، در واکنش به این گزارش هشدار داد که چنین رویکردی میتواند زمینهساز دور جدید حملات به زیرساختهای غیرنظامی باشد. او با اشاره به استدلال مطرحشده درباره کاربرد دوگانه سدهای نزدیک به تأسیسات موشکی، تأکید کرد که اگر این منطق پذیرفته شود، هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی پایگاههای آمریکا یا اسرائیل قرار دارد نیز میتواند با همین استدلال، هدف نظامی تلقی شود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران هم نسبت به تلاش برای عادیسازی حمله به زیرساختهای حیاتی ایران هشدار داده و تأکید کرده است که هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی، پیامدهای حقوقی و انسانی جدی خواهد داشت.
واکنش دقیق و صریح کاوه مدنی
موضع کاوه مدنی اما بسیار مهم است زیرا او چهرهای بینالمللی و در حال حاضر یکی از مقامات ارشد در حوزه آب در سازمان ملل است و به تازگی نیز توانست جایزه آب استکهلم که یکی از مهمترین جوایز بینالمللی در حوزه آب است را ببرد. او پس از انتشار گزارش نیویورکتایمز در حساب خود در شبکه «ایکس» نوشت: «حدس و گمان، مدرک نیست. نزدیکی جغرافیایی دو متغیر، دلیلی بر وجود رابطه علت و معلولی بین آنها نیست. حتی کسانی که به ایران حمله کردند، چنین ادعاهایی درباره ارتباط سدها با موشکها مطرح نکردند! این روایت تقلیلگرایانه و جنجالآفرین، مصداق روزنامهنگاری غیرمسئولانه است که میتواند پیامدهای خطرناکی برای زیرساختهای غیرنظامی آب داشته باشد».
مدنی همچنین در وبسایت نشریه آمریکایی فوربز نوشت که گسترش سدسازی و طرحهای انتقال آب در ایران طی چند دهه گذشته، نه یک معمای حلنشده، بلکه نتیجه سیاستگذاریهای پراکنده و نگاه مهندسی به توسعه و منافع سیاسی و اقتصادی بوده است و سدهای ایران به دلایل جغرافیایی، زمینشناختی، توپوگرافی و دسترسی به منابع آب در مناطق کوهستانی ساخته شدهاند؛ همان عواملی که محل استقرار بسیاری از تأسیسات نظامی را نیز تعیین میکنند؛ بنابراین، صرف مشاهده همجواری این تأسیسات نمیتواند اثباتکننده ارتباط آنها باشد.
مدنی اساس انتقاد خود را متوجه پیامدهای خطرناک طرح چنین فرضیههایی در شرایط جنگی کرد و هشدار داد که نظامی جلوهدادن زیرساختهای غیرنظامی، بهویژه سدها، مخازن آب و تأسیسات آبشیرینکن، ممکن است زمینه توجیه حمله به آنها را فراهم کند؛ درحالیکه تخریب این زیرساختها میتواند پیامدهای انسانی و زیستمحیطی گستردهای مانند قطع آب آشامیدنی، نابودی زمینهای کشاورزی، سیل و آوارگی جمعیت به دنبال داشته باشد. او با استناد به ماده ۵۶ پروتکل الحاقی اول کنوانسیونهای ژنو یادآوری کرد که سدها از حمایتهای ویژه حقوق بشردوستانه بینالمللی برخوردارند و حتی وجود تأسیسات نظامی در مجاورت آنها، بهخودیخود مجوز حمله محسوب نمیشود.
سیاسیکاری در قبال مدنی
کاوه مدنی در حالی به دفاع مستند و قاطع از ایران میپردازد که تا همین چند سال پیش برخی جریانهای داخلی مدام او را جاسوس خطاب میکردند و با طرح ادعاهایی که هیچ وقت ثابت نشد، خواستار برخورد همهجانبه با او بودند. برای مثال به یاد داریم که رسانههایی مانند «رجانیوز» و «وطن امروز» که نزدیک به تندروترین نیروهای سیاسی در ایران محسوب میشوند، در سال 97 در مطالبی مینوشتند که کاوه مدنی، دوتابعیتی است و چون با رسانههای انگلیس از جمله بیبیسی فارسی درباره موضوع آب مصاحبه کرده است، در خدمت غرب است.
این دست رسانهها یکی از مواردی که باید به خاطر آن با مدنی برخورد میشد را شرکت در یک مراسم جشن مختلط دانسته بودند که در آن جشن رقص هم وجود داشته است! و عجیبتر آنکه یکی از مواردی که او را جاسوس میدانستند دفاع مدنی از پیوستن ایران به معاهده پاریس بود؛ معاهدهای تخصصی درباره آب که بسیاری از کشورها نیز عضو آن هستند. نکته جالب توجه آن است که پس از پایان دوره روحانی و روی کار آمدن سید ابراهیم رئیسی، محمد دهقان، معاون حقوقی رئیسجمهور وقت، در گفتوگو با خبرگزاری دولتی «ایرنا» گفت که «ما جلسات کارشناسی برای بازبینی این لایحه داشتیم و نظرات سایر کارشناسان هم به دست ما رسیده است.
دستگاهها نظرات متفاوتی درباره معاهده پاریس و الحاق ایران به آن دارند و ما با ارزیابی کارشناسی و تخصصی مسئله، دنبال این هستیم که به یک وحدت نظر در مجموعه حاکمیت در خصوص مسائل فنی و سیاسی و تصمیم گیری درباره این موضوع برسیم. ایران پیش از این به معاهده توکیو و معاهدات قبلی آب و هوایی ملحق شده اما مهمترین مانعی که تا الان موجب نپیوستن ما به معاهده پاریس شده، تحریمهای آمریکا و اروپا بوده است».
سخن دهقان مبنی بر آن است که اصل پیوستن به معاهده پاریس ایرادی ندارد اما مشروط به رفع تحریمها اما زمانی که کاوه مدنی معاون سازمان حفاظت محیط زیست ایران بود و از پیوستن به این معاهدهنامه دفاع میکرد، برخی جریانها او را تا سر حد جاسوس خطابکردن پیش میبردند اما وقتی در دولت رئیسی درباره عضویت یا عدم عضویت در معاهدهنامه پاریس بحث میشد، کسی نگفت که آیا دولت مردد است که به یک معاهده جاسوسی بپیوندد؟!
مدنی در همان سال 97 که شدیدترین حملات به او میشد در دفاع از خود و رد ادعای دو تابعیتیبودنش گفت: «۱۴ سال خارج از ایران و در کشورهای مختلف از اروپا گرفته تا آمریکای شمالی کار و زندگی کردم، اما هرگز تابعیت هیچ یک از این کشورها را نگرفتم. این موضوع را بارها در مصاحبههایم و حتی توئیترم اعلام کردم اما متأسفانه برخی، علاقه ندارند بخوانند یا بشنوند، حتی در بعضی مواقع، مواردی را به من نسبت میدهند که دقیقا خلاف گفتهها، مصاحبهها و نوشتههای من است. جالب است امروز همانها درباره مشکلات و بحرانهای زیست محیطی حرف میزنند و کاسه داغتر از آش شدهاند.
اینها همانهایی هستند که نتیجه سالها تحقیقات و پژوهشهای حرفهای من درباره آب را ندیده و نشنیده گرفتند اما حالا میگویند کاوه مدنی که در زمان ساخت خیلی از این سدها و انتقال آب، یک بچه کوچک بوده، در این حوزه مسئولیت داشته و همه این کارها را او انجام داده است!» او درباره اتهام جاسوسی نیز گفته بود: «در نوروز برای مأموریت به چهار کشور سفر کردم. به همین دلیل پیش از رفتنم همه کارهایم را تا آخرین ساعت کاری انجام دادم، نامههایم را خواندم و حتی برخی از آنها را هم ارجاع دادم و در این مدت هیچ کار خلافی مرتکب نشدم؛ بنابراین درباره اتهام مجرمبودن و جاسوسی هم باید بگویم که در هیچ موردی هرگز تفهیم اتهام نشدهام. هیچ قراری برای بنده صادر نشده و با احترام و به میل خودم از کشور خارج شدم، اما متأسفانه کسانی مدعی هستند که من تخلف کردم».
تندروها مسئول راندهشدن مدنی از ایران
او در نهایت از ایران رفت و تا امروز نیز در خارج از کشور مشغول فعالیت در حوزه محیط زیست به ویژه آب است. او با تنگنظریها و فضاسازیهای عدهای تندرو از کشور رانده شد؛ عدهای که شاید اگر از آنها پرسیده شود چه جواب مستدلی در واکنش به ادعاهای ضد ایرانی اخیر نیویورکتایمز بدهیم، یک پاراگراف هم نتوانند بنویسند! حتی وقتی محسن مهرعلیزاده در جریان مناظرههای انتخاباتی سال 1400 نسبت شکل مواجهه برخی نیروهای سیاسی با کاوه مدنی و اتهامزنی جاسوسی به او انتقاد کرد و گفت که اقدام مدنی برای حوزه محیطزیست کشور راهگشا بود، همان تندروها در رسانههای خود به مهرعلیزاده هم حمله کردند که چرا از یک «جاسوس» دفاع میکنی؛ حال آنکه هیچوقت حکمی مبنی بر جاسوسی علیه مدنی صادر نشد.
همان تندروهایی که اکنون نیز بر طبل جنگ میکوبند و یکسره سخن از جنگ آخرالزمانی میزنند و درک نمیکنند که جنگ میتواند چه پیامدهای وحشتناکی برای کشور داشته باشد. شبهانقلابیهایی که در بزنگاههای مختلف نشان دادهاند برای نیل به اهداف خود حتی میتوانند در میانه جنگ نیز مواضع رهبر انقلاب را نادیده بگیرند و بر اختلافها بیفزایند. برخی باور دارند حتی ممکن است جریان نفوذ در آن دسته از نیروهایی که بر اختلافات دامن میزنند وجود داشته باشد و تفرقهاندازها شاید خود نفوذی باشند؛ چه آنکه بر همه محرز است که در شرایط کنونی کشور به انسجام و وحدت همان میزانی مهم است که قدرت نظامی و قدرت دیپلماسی. با این اوصاف اما تندروها همین حالا هم مشغول به کارند.
امکان تسهیل شرایط برای بازگشت مدنی به ایران
حالا اما کاوه مدنی نشان داد که فارغ از نگاههای انتقادی که دارد اما در بزنگاه حساس کنونی پای ایران ایستاده است. موضعگیری او علیه ادعای نیویورکتایمز به قدری مهم است که شاید بتواند فضاسازی ترامپ و رادیکالهای آمریکا و نیز اسرائیل را نزد افکار عمومی دنیا با شکست مواجه کند زیرا سخن مدنی در حوزه محیطزیست در دنیا شنیده میشود و اینکه او برای دفاع از ایران وارد میدان شده است، به شدت میتواند مفید باشد.
در جریان جنگ ایران و با آمریکا و اسرائیل بسیاری بودند که به دفاع از ایران پرداختند؛ حتی کسانی که شاید تندترین انتقادها را به نظام ایران نیز داشتند اما صف خود را از کسانی که راضی به نابودی ایران بودند، جدا کردند. کاوه مدنی نیز حالا این صفبندی را روشن کرده است و بر اساس آنچه همواره رهبر انقلاب اسلامی در باب جذب حداکثری کسانی که دلشان برای ایران میتپد میتوان انتظار داشت حتی کاوه مدنی نیز به کشور برگردد.
کافی است به پیام رهبری به مناسبت آغاز سومین سال فعالیت مجلس دوازدهم نگاهی بیندازیم؛ ایشان در پیام خود مطرح کرده بودند: «طرح و نقشه کور دشمن پس از جنگ تحمیلی و فشار اقتصادی و محاصره تبلیغاتی و سیاسی، ایجاد تفرقه و تجزیه اجتماعی برای جبران شکستهای میدان نظامی و به زانو درآوردن ملت است و لازم است تکتک جانفدایانی که دلشان برای اسلام و انقلاب یا استقلال و سربلندی ایران میتپد، از این پس، بیش از پیش برای پاسداری از وحدت صفوف منسجم و بههمپیوسته ملت اهتمام ورزند و اختلافات غیرموجّه و حتی موجّه را به تنازع و تفرقه تبدیل نکنند و قولا و عملا مظهر انسجام و یکپارچگی ملّت باشند، انشاءالله».
این گفتمان یعنی ضرورت جذب کسانی که برای ایران ایستادهاند نیز پیامهای دیگر ایشان نیز به چشم میخورد و به نظر میرسد با استفاده از همین راهبرد میتوان زمینه بازگشت چهرههای مؤثر، با دانش، اهل علم و هنر و کسانی که به انحا مختلف میتوانند برای ایران مفید باشند و در عین حال در دفاع از ایران و محکومیت سیاستهای جنگطلبانه آمریکا و اسرائیل موضعی گرفتهاند یا اقدامی کردهاند را فراهم کرد.