پروفایل | محمد ضیف؛ تحت تعقیب‌ترین مرد غزه
یکی از خطرناک‌ترین و برجسته‌ترین چهره‌های تحت تعقیب اسرائیل که از ۷ تلاش ترور بسیار پیچیده جان سالم به در برد...
هفت صبح| چند روز پیش بود که تصاویری جدید از شهید محمد ضیف در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های خبری منتشر و دست به دست شد. مردی که سه دهه تحت تعقیب اطلاعاتی پیچیده اسرائیل قرار داشت. محمد ضیف که به او لقب «مرد سایه» و «تحت تعقیب‌ترین مرد غزه» را داده بوند. تاهمین اواخر، تنها سه عکس از ضیف در دسترس عموم بود. یکی مربوط به 20 سالگی او، دیگری او را با نقاب نشان می‌دهد و سومی سایه او را به تصویر می‌کشد. اسرائیل که مدت‌هاست به داشتن یکی از قدرتمندترین سازمان‌های اطلاعاتی جهان افتخار می‌کند، تا همین چند سال پیش حتی قادر به دستیابی به عکسی جدید از او نبود.
جلسه فرماندهان قسام و محمد ضیف و طرح‌ریزی برای ۷ اکتبر
از او چه می‌دانیم؟
اطلاعات کمی در مورد محمد ضیف، فرمانده کل گردان‌های عزالدین قسام، با وجود نقش محوری او در رویارویی با ارتش اشغالگر اسرائیل برای بیش از سه دهه وجود دارد اما همین اطلاعات موجود نشان می‌دهد ضیف که نام واقعی‌اش محمد دیاب ابراهیم المصری است، سال ۱۹۶۵ (1344 شمسی) در اردوگاه پناهندگان خان یونس در جنوب نوار غزه، در خانواده‌ای آواره که ریشه‌های‌شان به شهر اشغالی القبیبه (شمال غربی اورشلیم) در فلسطین بازمی‌گردد، متولد شد. والدینش با توسل به حضرت محمد(ص)، نام پسرشان را محمد گذاشتند. به دلیل جابه‌جایی‌های زیاد برای در امان ماندن از ترور توسط اسرائیلی‌ها، لقب ضیف که در عربی به معنای «مهمان» است را به او داده بودند.
ضیف عاشق هنر و تئاتر
ضیف تحصیلات ابتدایی خود را در مدارس اردوگاه خان یونس گذراند، سپس در دانشگاه اسلامی غزه ثبت نام کرد، جایی که در رشته علوم تحصیل کرد و مدرک لیسانس زیست‌شناسی گرفت. در این دوره، او همچنین به هنر علاقه نشان داد و ریاست کمیته سرگرمی دانشگاه را بر‌عهده گرفت و با همکارانش اجراهای تئاتری ارائه داد. در روزهای اولیه ثبت‌نام در دانشگاه اسلامی غزه، این پسر عاشق هنر و تئاتر شد و روی صحنه، لقبی به او داده شد که به واسطه آن مشهور شد، زیرا این پسر پس از بازی در نقشی با این لقب در یکی از نمایشنامه‌های محمد الماغوط، به «ابو خالد» تبدیل شد.
از مبل‌سازی تا مرغداری
پدرش در کار روکش مبلمان بود. در مقطعی، به دلیل واقعیت‌های تلخ زندگی پناهندگان و اردوگاه‌ها، این مرد جوان مجبور شد مدرسه را موقتا ترک کند و در کنار پدرش برای حمایت از خانواده‌اش کار کند. او بعدا یک مرغداری کوچک تأسیس کرد و به همین منظور به عنوان راننده کار کرد. مسیر او را به مسجد الشافعی، یکی از بزرگترین مساجد خان یونس کشاند. محمد جوان، نابالغ و باهوش به این مسجد کشیده شد، جایی که با مهمترین همراهانش آشنا شد: حسن سلامه، یحیی سنوار و جمیل وادی؛ آنها یکی از قوی‌ترین و شجاع‌ترین جنبش‌های مقاومت علیه استعمار در دوران مدرن را تأسیس کردند.
فراز از 7 ترور
ضیف از همان ابتدای ظهور گردان‌های قسام در دهه 1990، بر چندین عملیات علیه دشمن، ازجمله دستگیری سرباز اسرائیلی ناخشون واخسمن، نظارت داشت. پس از ترور صلاح شحاده (بنیانگذار بالفعل اولین شاخه نظامی جنبش) و رهبری بعدی ضیف، طرحی تدوین شد که شامل آموزش جنگجویان غیرانتحاری بود. این طرح آغاز تبدیل به یک سازمان شبه‌نظامی برای مبارزان مقاومت فلسطین بود که قادر به دستیابی به اهداف بلندمدت مقاومت بود و در وقایع ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اوج خود رسید.
ضیف مسیر طولانی را طی کرد که تا دهه‌ها بعد به فرماندهی ارشد گردان‌های عزالدین قسام، شاخه نظامی جنبش مقاومت اسلامی حماس برسد و او را به یکی از خطرناک‌ترین و برجسته‌ترین چهره‌های تحت تعقیب اسرائیل تبدیل کند. ضیف سال ۱۹۸۹ دستگیر شد و ۱۶ ماه را در اسارت گذراند. پس از آزادی، او شروع به ساخت و توسعه یک سیستم نظامی کرد که موازنه قدرت را در میدان تغییر داد. بر اساس یک رویکرد امنیتی که او را قادر ساخت تا از بیش از ۷ تلاش ترور بسیار پیچیده که توسط مقامات اشغالگر برای از بین بردن او ترتیب داده شده بود، جان سالم به در ببرد.
درهم شکستن سلطه اسرائیل
در سال ۱۹۸۹، اسرائیل برای اولین و آخرین بار محمد دیاب المصری را به دلیل فعالیت‌های نظامی‌اش دستگیر کرد. پس از ۱۶ ماه بازداشت اداری، یک سرباز در را به روی محمد باز کرد، غافل از اینکه او نیرویی را آزاد می‌کند که سلطه اسرائیل بر امنیت و قدرت نظامی را در هم خواهد شکست. محمد بلافاصله پس از آزادی از زندان، فعالیت‌های مقاومتی خود را از سر گرفت و در نیمه اول دهه 1990 با یحیی عیاش ملاقات کرد. این دو رفیق با خونسردی، صبر و توانایی قابل توجه‌شان در پنهان ماندن برای مدت طولانی شناخته می‌شدند.
در پایان سال ۱۹۹۳، الضیف به نوار غزه بازگشت و فعالیت‌های خود را در آنجا از سر گرفت. در سه ماهه اول همان سال، نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین ضربه سختی به حماس در کرانه باختری و نوار غزه وارد کردند و بیش از ۲۰۰۰ عضو فلسطینی این جنبش را زندانی کردند. ضیف سال ۲۰۰۶، طی یک حمله هوایی در نوار غزه زخمی شد اما جان سالم به در برد. پس از این حادثه، محمد ضیف زندگی مخفیانه‌ای را در پیش گرفت.
شمشیر در برابر شمشیر...
اسرائیل هفت بار در ترور ضیف شکست خورد، با این حال نام و میراث او همچنان به عنوان نمادی قدرتمند، پناهگاهی برای فلسطینی‌ها در هر زمانی که تحت ظلم و ستم اسرائیل قرار می‌گرفتند، باقی ماند. توده‌های مردم در بیت‌المقدس، کرانه باختری و غزه همچنان شعار می‌دادند: «شمشیر در برابر شمشیر... ما مردان محمد ضیف هستیم!» - مردی که چهره‌اش ناشناخته ماند و تنها هدفش ایجاد نیرویی قدرتمند بود که بتواند آزادسازی فلسطین را تکمیل کند.
ترور محمد ضیف
فلسطینی‌ها آرزوی لحظه آزادی بیت‌المقدس را داشتند و همیشه امیدشان این بود که محمد ضیف آنها را در این مبارزه رهبری کند اما سرنوشت حکم کرد که او - همانطور که آرزویش را داشت - در جنگ با دشمنش شهید شود. اسرائیل ۱۱ مرداد ۱۴۰۳ اعلام کرد که سه هفته پیش در بمباران منطقه‌ای در خان‌یونس ضیف را ترور کرده است؛
در 30 ژانویه 2025، (۱۱ بهمن ۱۴۰۳) ابو عبیده، سخنگوی نظامی گردان‌های عزالدین قسام، شهادت ضیف را به همراه گروهی از فرماندهان ارشد گردان‌ها اعلام کرد و چهره محمد ضیف را برای اولین بار به جهانیان نشان داد. سایه از سپر قوی‌تر بود و او به خاطر شرافت تلاش و افتخار هدفش، بدون بار سنگین میل به فخرفروشی، در عصری که مردم برای شناخته شدن می‌جنگند، جاودانه خواهد ماند. از کسی نوشتیم که در برخی گزارش‌ها به او لقب «فرزند مرگ» داده شده بود.
