ترکیب جنجالی بنزین | پای متانول در میان است؟

گروه محیط زیست| مخلوط کردن بنزین پالایشگاه خلیج فارس با متانول جنجالی جدید به پا کرده است. اگرچه تولیدکنندگان خودرو به دلیل ایجاد خورندگی در قطعات این وسیله نقلیه به اقدامات پالایشگاه معترض هستند اما کارشناسان محیط زیست هم نگرانی‌هایی دارند؛ زیرا اگر متانول بیش از حد مجاز به ترکیب بنزین اضافه شود، می‌تواند ترکیبی سمی به هوای آلوده شهرهای ایران اضافه کند.

البته احمد طاهری رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست تاکید می‌کند که فعلا این اختلاط در حد مجاز بوده و منجر به آلایندگی نمی‌شود اما از آنجا که با افزایش متانول، ارزش حرارتی حجمی بنزین کم شده و مصرف آن افزایش می‌یابد، انتظار می‌رود که حجم آلاینده‌ها در محیط افزایش یابد. ناترازی بنزین، مسئولان پالایشگاه ستاره خلیج فارس را به سمت اختلاط این سوخت با متانول هدایت کرده است.

این اقدام، صدای انجمن خودروسازان را درآورده، چون آنها معتقدند متانول مخلوط شده با بنزین، به دلیل ایجاد خورندگی در قطعات خودرو، برای مردم مشکل ایجاد می‌کند. اما این همه ماجرای اختلاط بنزین نیست و در صورتی که استانداردها درست رعایت نشود، آلودگی هم به نسخه تجویز شده توسط وزارت نفت برای حل مشکل کمبود بنزین، اضافه می‌شود.

تولید ترکیب مسموم در صورت احتراق ناقص

یوسف رشیدی کارشناس آلودگی هوا در گفت‌وگو با هفت صبح درباره اثرات محیط زیستی استفاده از متانول توضیح می‌دهد که اگر اتانول تزریق شده به سوخت، با احتراق ناقص از اگزوز خودروها خارج شود، خطرناک است. به گفته او، بنزین مخلوط با متانول، اثر خورندگی بر روی قطعات پلاستیکی خودرو و اجزایی که با آن در تماس است، خواهد داشت و این مسئله فنی، بیشتر از موضوع آلایندگی محیط زیست، مورد توجه قرار دارد اما اگر متانول به‌طور کامل سوخته نشود، ترکیبات سمی به هوا اضافه می‌کند که استنشاق آن بر سلامت شهروندان اثر دارد.

رشیدی بر این باور است که استفاده از متانول در ترکیب با بنزین در دنیا خیلی رایج نیست و در کشوری مثل برزیل استفاده از اتانول شایع است. زیرا این ترکیب عدد اکتان بالایی دارد و می‌تواند احتراق بهتری در موتور خودروها ایجاد کند. البته برزیل نیشکر زیادی دارد و از باقیمانده نیشکری که برای تولید قند استفاده می‌کند، اتانول استخراج شده و در ترکیب با بنزین استفاده می‌شود. ترکیب اتانول و بنزین، ماده سمی و خطرناک تولید نمی‌کند؛ در حالی که اگر متانول را با بنزین ترکیب کنیم، سمی خطرناک تولید می‌شود. او درباره حد مجاز استفاده از متانول در ترکیب با بنزین هم می‌گوید که جایی ندیده در این رابطه حد مجازی تعریف کرده باشند.

افزایش مصرف، رشد آلودگی

احمد طاهری رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست در گفت‌وگو با هفت صبح درباره نگرانی‌های ایجاد شده برای استفاده از متانول در بنزین توضیح می‌دهد که در حال حاضر میزان اختلاط بنزین با این ترکیب سه تا پنج درصد است که باعث افزایش انتشار آلودگی در اثر احتراق بنزین نمی‌شود. اما مسئله این است که با این اختلاط، ارزش حرارتی حجمی بنزین کاهش یافته و در نتیجه منجر به افزایش مصرف می‌شود. متناسب با این افزایش مصرف، مقداری رشد آلاینده‌های هوا را خواهیم داشت اما این تغییرات قابل توجه و محسوس نیست.

او درباره وجود ابزارهای کافی برای سنجش استانداردهای افزودن متانول به سوخت توضیح می‌دهد که وقتی اتانول در میزان کم به بنزین اضافه می‌شود، عدد اکتان را مقداری بالا می‌برد و در بهسوزی سوخت موثر است؛ بنابراین، هم سازمان محیط زیست و هم سازمان استاندارد که وظیفه پایش کیفیت سوخت را دارند، موضوع رعایت استانداردها را مورد توجه قرار داده و تلاش می‌کنند که افزودن متانول از میزان معمولی که می‌تواند اثرات منفی را کنترل کند، بالاتر نرود.

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست در واکنش به نگرانی‌ها از تولید ترکیبات سمی ناشی از احتراق ناقص متانول تاکید می‌کند که اکنون میزان مخلوط کردن متانول با بنزین حدود سه تا پنج درصد است و این میزان نمی‌تواند تبعات محیط زیستی داشته باشد. در حال حاضر با این درصد اختلاط، بیشتر تبعات فنی مثل تاثیر بر خوردگی در ماشین مطرح است.

اضافه شدن متانول به بنزین پتروشیمی‌ها هم تبعاتی دارد که طاهری درباره آن اظهار نظر نمی‎کند زیرا معتقد است که اصلا موضوع اضافه شدن متانول به بنزین پتروشیمی اصلا مطرح نیست. ضمن آنکه محیط زیست از شرکت ملی پالایش و پخش پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهد که چنین ترکیبی به بنزین پتروشیمی اضافه نشود.

بنابراین او فعلا اظهار نظر در رابطه با تبعات اضافه شدن متانول به بنزین پتروشیمی را زودهنگام توصیف می‌کند. رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست می‌گوید که متانول یکی از اجزایی است که در بنزین به میزان کم و زیاد وجود دارد. در برخی جاها برای افزایش عدد اکتان از آن استفاده می‌کنند اما مهم این است که اختلاط اتانول با بنزین از آن حدی که می‌تواند اثرات سوء ایجاد کند، بالاتر نرود.طاهری تاکید می‌کند که برای سازمان محیط زیست خروجی آلاینده‌های خودروها موضوع مهمی است که آن را دائما رصد می‌کند؛ اما او بر این باور است که حتما اثرات فنی بنزین مخلوط هم باید مورد توجه قرار گیرد.

خطر بنزین پتروشیمی و متانول

فتح‌الله امی مدیر پیشین طرح کاهش آلودگی هوا نیز درباره تاثیر محیط زیستی بنزین مخلوطی که این روزها صدای خودروسازان را درآورده،‌ به‌طور کلی توضیح می‌دهد که این ترکیب می‌تواند میزان آلاینده‌ها را کاهش دهد. او به هفت‌صبح می‌گوید: متانول موجب کاهش چهار گاز موجود در سوخت یعنی ناکس، ساکس، مونوکسید کربن و دی اکسید کربن می‌شود، ولی به شرط آنکه به بنزین‌هایی که از خط تولید بنزین بیرون می‌آیند، اضافه شود.

اضافه کردن متانول به بنزین پتروشیمی، قطعا تبعاتی دارد. مدیر پیشین طرح کاهش آلودگی هوا از آنجا که ترکیب دقیق بنزین پتروشیمی را نمی‌داند، درباره تبعات ناشی از افزودن متانول به این محصول، اظهارنظر قطعی نمی‌کند. او یادآوری می‌کند که بنزین پتروشیمی خودش یک محصول با آلایندگی بالاست.

اگرچه مسئولان محیط زیست می‌گویند میزان فعلی اختلاط بنزین و متانول، فعلا اثر محسوسی بر انتشار آلاینده‌ها ندارد، اما کاهش ارزش حرارتی سوخت و افزایش مصرف، خود می‌تواند به رشد مصرف صعود انتشار آلاینده‌ها منجر شود. اقدامی که می‌تواند، نسخه مسئولان برای حل مشکل کمبود بنزین را بی‌اثر می‌کند و هوایی آلوده‌تر برای مردم ایران ایجاد خواهد کرد. به این ترتیب سلامت جامعه تحت تاثیر قرار می‌گیرد و آسمان آبی از دسترس مردم خارج می‌شود.