خرچنگی که لبخند کودکان را بلعید

هفت صبح| قرار بود یک سفر هیجان‌انگیز باشد، با جزیره‌های اسرارآمیز، موجودات عجیب، دریانوردان بامزه و خرچنگی که باید شکست بخورد. همه‌چیز برای یک ماجراجویی کودکانه مهیا به نظر می‌رسید اما پشت رنگ‌های شاد و شخصیت‌های فانتزی «نبرد با خرچنگ»، قصه‌ای تلخ پنهان شده است. قصه کودکی که باید با بیماری، ترس و سرنوشتی دشوار دست‌وپنجه نرم کند. مازیار محمدی‌نژاد در تازه‌ترین انیمیشن سینمایی خود سراغ موضوعی رفته که پرداختن به آن جسارت می‌خواهد. بااین‌حال، جسارت در انتخاب موضوع، تضمینی برای موفقیت در روایت نیست، اینجا فاصله میان نیت سازنده و تجربه تماشاگر، به یکی از بحث‌برانگیزترین ویژگی‌های فیلم تبدیل می‌شود.

 جزیره‌هایی که از ذهن کودکان سر برآورده‌اند

ایده اولیه «نبرد با خرچنگ» ظرفیت دراماتیک قابل‌توجهی دارد. پنج دریانورد در جهانی خیالی قدم به سفری می‌گذارند که هر ایستگاه آن تصویری از یکی از گرفتاری‌های درونی انسان است، ترس، ناامیدی، تردید و احساس ناتوانی در قالب سرزمین‌هایی مرموز جان می‌گیرند و قهرمان داستان باید از میان آنها عبور کند. این شیوه روایت، امتیاز مهم فیلم محسوب می‌شود، تبدیل اضطراب‌های ذهنی به موانع دیدنی می‌تواند برای کودکان جذاب باشد، به‌ویژه اگر کشف و ماجراجویی فرصت کافی برای نفس کشیدن پیدا کنند.

شخصیت‌های همراه قهرمان نیز ظرفیت خلق موقعیت‌های سرگرم‌کننده دارند، از کاپیتان فسقل با روحیه رهبری گرفته تا توتوی پرجنب‌وجوش و هپی هیپوی قدرتمند، هرکدام می‌توانند بخشی از جذابیت داستان را شکل دهند. با این‌حال، خطر اصلی از جایی آغاز می‌شود که شخصیت‌ها بیش از اندازه در خدمت انتقال پیام قرار می‌گیرند، در چنین وضعیتی، ماجراجویی به کلاس آموزش مهارت‌های زندگی شباهت پیدا می‌کند و شخصیت‌ها فرصت چندانی برای غافلگیر کردن مخاطب ندارند.

سایه سنگین بیماری بر دنیای رنگارنگ

چالش اساسی فیلم به انتخاب لحن باز می‌گردد، «نبرد با خرچنگ» ظاهری پرنشاط دارد اما در عمق داستان با مسئله‌ای سنگین مانند سرطان مواجه می‌شویم.  پرداختن به بیماری در سینمای کودک می‌تواند ارزشمند باشد، مشروط بر اینکه حساسیت‌های عاطفی مخاطب و ظرفیت درک او جدی گرفته شود. واکنش‌های منتشرشده از برخی خانواده‌ها نشان می‌دهد این تعادل برای همه تماشاگران برقرار نشده است، تعدادی از والدین از فضای اندوهناک داستان و فاصله آن با انتظاری که تبلیغات فیلم ایجاد کرده، انتقاد کرده‌اند.

از سوی دیگر، کیفیت بصری نیز محل بحث است،  ترکیب انیمیشن دوبعدی و سه‌بعدی با امکانات محدود، تلاشی قابل احترام به شمار می‌رود اما سادگی حرکت‌ها، طراحی بصری و پرداخت صحنه‌ها ممکن است در مقایسه با انتظارات امروز کودکان، ضعف فیلم را برجسته کند، مخاطبی که به انیمیشن‌های پرجزئیات و خوش‌ریتم عادت دارد، برای همراهی با چنین اثری به قصه‌ای بسیار گیرا نیازمند است.

خرچنگی میان سینما و تبلیغات

حضور پررنگ برند حامی مالی، بحث دیگری است که بر استقبال از فیلم سایه انداخته است،  برخی تماشاگران معتقدند نشانه‌های تبلیغاتی چنان در تصویر حضور دارند که گاهی هویت مستقل اثر سینمایی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. البته تأمین سرمایه برای انیمیشن ایرانی دشوار است و تولید چنین پروژه‌ای با گروهی کوچک و بودجه محدود، ارزش توجه دارد، استفاده از صداپیشگان باتجربه نیز از امتیازهای تولید به شمار می‌رود.

بااین‌همه، «نبرد با خرچنگ» بیش از هر چیز گرفتار فاصله میان ایده و اجراست،  فیلم می‌خواهد درباره امید حرف بزند اما برای انتقال این مفهوم به قصه‌ای پرکشش، طنزی مؤثر و جهانی باورپذیر نیاز دارد، خرچنگ داستان شاید نماد ترسی بزرگ باشد اما نبرد دشوارتر سازندگان، جلب اعتماد کودکانی است که برای تماشای یک ماجراجویی هیجان‌انگیز به سینما آمده‌اند.