هشدار تازه درباره وضعیت ایمنی سالنهای سینمای تهران
از ۲۸۰ سالن سینمای تهران فقط ۸۰ سالن بخشی از تجهیزات حریق را دارند
هفت صبح، ملکمیرمهدی| سینما قرار است چراغها را خاموش کند تا خیال روشن شود. تماشاگر روی صندلی مینشیند، موبایل را کنار میگذارد و برای دو ساعت خودش را به تاریکی میسپارد. به پرده اعتماد میکند، به صندلی اعتماد میکند، به ساختمانی که واردش شده اعتماد میکند. کمتر کسی پیش از خرید بلیت میپرسد این سالن سامانه اعلام حریق دارد؟ خروج اضطراری واقعاً قابل استفاده است؟ اگر دود وارد سالن شود چه اتفاقی میافتد؟
اصلاً قرار نیست تماشاگر چنین پرسشهایی داشته باشد. همانطور که مسافر هواپیما پیش از پرواز شخصاً موتور را بررسی نمیکند، مخاطب سینما هم نباید هنگام انتخاب فیلم درگیر استاندارد ایمنی ساختمان باشد. اما آماری که مهدی بابایی، رئیس کمیته ایمنی شورای اسلامی شهر تهران، اعلام کرده این آسودگی را کمی به هم میزند.
طبق گفته او، تهران ۲۸۰ سالن فعال سینما دارد و فقط ۸۰ سالن به بخشی از تجهیزات اعلام و اطفای حریق مجهزند. مهمتر اینکه حتی همین عدد هم به معنای ایمنی کامل نیست. بابایی میگوید هیچیک از سالنهای سینمای پایتخت همه ضوابط ایمنی را بهطور کامل رعایت نکردهاند. عددها اینجا دیگر بخشی از یک گزارش اداری نیستند. پشت هر عدد، سالنی تاریک و چند ده یا چند صد تماشاگر نشستهاند.
پرده بزرگ، حاشیه خطرناک
سالهاست درباره سینمای ایران با واژههایی مثل گیشه، مخاطب، اکران، سانس، بلیت و فروش حرف میزنیم. سینمادار نگران خالی ماندن صندلی است، تهیهکننده نگران سانس، پخشکننده دنبال سالن بیشتر و مخاطب درگیر قیمت بلیت. حالا ناگهان یک پرسش ساده وسط این مناسبات ظاهر شده است: خود سالن چقدر امن است؟
جزئیات اعلامشده پرسش را جدیتر میکند. طبق گفته رئیس کمیته ایمنی شورای شهر، حدود ۳۴ سالن دارای سامانه اعلام حریقاند، حدود ۲۸ سالن سیستم اطفای دستی دارند و حدود ۲۱ سالن به سامانه اطفای اتوماتیک مجهزند. این اعداد الزاماً قابل جمعزدن نیستند، چون ممکن است یک سالن چند مورد را همزمان داشته باشد، اما تصویر کلی روشن است: فاصله قابلتوجهی میان تعداد سالنهای فعال و پوشش تجهیزات ایمنی وجود دارد.
سینما هم ساختمان معمولی نیست. محیط تاریک است، جمعیت در فضایی بسته کنار هم نشستهاند و حادثه میتواند در چند ثانیه نظم سالن را بر هم بزند. در چنین فضایی کیفیت مسیر خروج، اعلام سریع خطر، اطفای حریق و مدیریت تخلیه اهمیت پیدا میکند.
۶۰ زنگ خطر
شاید میشد گفت با یک نگرانی احتمالی روبهرو هستیم، اگر سابقهای وجود نداشت. اما طبق آمار اعلامشده، طی 10سال گذشته ۶۰ مورد حریق و حادثه در سالنهای سینمای تهران ثبت شده است: ۳۵ حریق و ۲۵ حادثه. همین عدد بحث را عوض میکند.
ایمنی معمولاً تا لحظهای که اتفاقی نیفتاده، هزینهای اضافی به نظر میرسد. سیستم اعلام حریق دیده نمیشود، کپسول اطفا بلیت نمیفروشد و مسیر خروج اضطراری ستاره افتتاحیه نیست. همین نامرئیبودن، ایمنی را مستعد عقبافتادن میکند. خرجهایی وجود دارند که نتیجهشان فوری دیده میشود و خرجهایی که موفقیتشان دقیقاً در «اتفاق نیفتادن» است.مشکل همینجاست. ارزش یک سیستم ایمنی را روزی میفهمیم که به آن احتیاج پیدا کنیم و آن روز، بدترین زمان برای کشف نقص آن است.
مجوزی که ایمنی میخواهد
پیشنهاد رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران قابل توجه است. او خواسته وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تمدید سالانه مجوز فعالیت سینماها را به دریافت تأییدیه سازمان آتشنشانی گره بزند. چنین پیشنهادی یک پرسش مهم را پیش میکشد: سالنی که مجوز نمایش فیلم دارد، اما تأیید کامل ایمنی ندارد، دقیقاً بر پایه چه تعریفی آماده پذیرش تماشاگر است؟
سینما در سالهای اخیر برای بازگرداندن مردم به سالنها تلاش زیادی کرده است. پردیسهای تازه ساخته شدهاند، صندلیها بهتر شدهاند، سیستمهای صوتی ارتقا پیدا کردهاند و کیفیت نمایش برای رقابت با تلویزیونهای بزرگ خانگی اهمیت بیشتری یافته است. اما سالن مدرن را نمیشود با کیفیت تصویر و صندلی راحت تعریف کرد.
تماشاگر برای دیدن یک فیلم بلیت میخرد. مسئولیت ایمنی نباید همراه بلیت روی دوش او گذاشته شود.چراغ سالن که خاموش میشود، مخاطب باید بتواند تمام نگرانیهایش را پشت در بگذارد و چشم به پرده بدوزد. تاریکی سینما باید بخشی از جادوی نمایش باشد، نه چیزی که تماشاگر را وادار کند گوشه چشمش دنبال تابلوی خروج اضطراری بگردد.
