شانگهای پشت مرزهای خاورمیانه
عراقچی: کشورهای عضو شانگهای موضعی متحد در برابر تحولات منطقه داشته باشند
گروه سیاسی | روز گذشته مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان در قرقیزستان و در حاشیه نشست شانگهای دیدار و درباره آخرین وضعیت مناسبات و همکاریهای دوجانبه و راههای تقویت تعاملات مشترک گفتوگو کردند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز که برای شرکت در اجلاس شانگهای و شانگهایپلاس به بیشکک سفر کرده، گفته است که کشورهای عضو شانگهای باید مواضع متحدی در برابر تحولات منطقه داشته باشند.
او با تشریح اهداف ایران از حضور در نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، گفت: «طبیعی است که ایران در این نشست، ابتدا به دنبال احقاق حقوق مردم در ارتباط با جنگ و درگیریهای اخیر باشد. منطقه، منطقهای متلاطم است و کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای باید در خصوص تحولات و شرایط منطقه هم مطلع باشند و هم مواضع درست و متحدی برای مقابله با این شرایط اتخاذ کنند».
همزمان با سفر پزشکیان و عراقچی به قرقیزستان، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و رئیس تیم مذاکرهکننده ایران نیز نوشت: «ایران و چین دو تمدن کهن آسیایی با پیوندهای تاریخی و فرهنگی، ظرفیت بیمانندی برای تامین صلح و امنیت پایدار و تحقق چندجانبهگرایی دارند. مجلس ایران عملیاتی شدن کامل توافق راهبردی و پروژههای مشترک و رفع موانع بروکراتیک و قانونی مرتبط با آنها را اولویت خود میداند و از تلاشهای مجدانه رئیس جمهور محترم آقای دکتر پزشکیان در اجلاس شانگهای برای تحقق این اهداف حمایت میکند».
به بهانه اجلاس این دوره شانگهای و سفر مقامات ایران به این اجلاس بسیاری بار دیگر از اهمیت نقش شانگهای در تحولات منطقهای سخن میگویند؛ اینکه آیا این اجلاس که در رأس آن چین قرار دارد، میتواند نقشی امنیتی در تحولات منطقه بازی کند؟ این موضوع زمانی پر اهمیتتر میشود که بدانیم ایران چند سالی است عضو رسمی اجلاس شانگهای است و علاوه بر آنکه میتواند از ظرفیت اقتصادی آن بهرهمند شود، حالا و در شرایط حساس و پیچیده منطقهای این نگاه به سمت شانگهای چرخیده است که این نهاد نیز که اعضای زیادی دارد، قادر است تا بازیگر تازهای در معادلات منطقهای باشد زیرا اساسا سازمان همکاری شانگهای از بدو تأسیس، بر اصول احترام به حاکمیت، عدم مداخله، چندجانبهگرایی و مقابله با یکجانبهگرایی غربی بنا شده است و حضور سران چین، روسیه، ایران، هند، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی در بیشکک، در میانه جنگ اوکراین و جنگ ایران-آمریکا، نقش امنیتی این سازمان را بیش از پیش مهم کرده است.
کارشناسان باور دارند مسعود پزشکیان میتواند در جریان سفر به بیشکک، از طریق دیدار با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین و همچنین سخنرانی در اجلاس، فضای مذاکرات را تحت تأثیر واقعیات جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل قرار دهد. راهبرد اصلی ایران میتواند پیوند دادن تجاوز به کشورمان با اصول بنیادین سازمان همکاری شانگهای، بهویژه حاکمیت ملی و چندجانبهگرایی باشد. همچنین میتوان با اشاره به تجربه چین در مقابله با مداخلات خارجی و تجربه روسیه در برابر فشارهای غرب، بر این نکته تأکید کرد که بیتفاوتی نسبت به جنگ ایران، اعتبار گفتمان نظم نوین جهانی و ابتکارات جهانی چین را تضعیف میکند.
نکته دیگر آن است که میتوان در اجلاس همکاری شانگهای مطرح کرد و جا انداخت که تضعیف ایران به عنوان یکی از اعضای شانگهای میتواند به معنای تضعیف همه اعضا باشد و از سوی دیگر اگر یک اجماع آسیایی و منطقهای در برابر آمریکا به وجود نیاید، هیچ بعید نیست در آینده توسعهطلبیهای این کشور دامن دیگر کشورها را نیز بگیرد. این مهم در شرایطی میتواند مطرح شود که اکنون کشورهای عربی منطقه نیز سر سازگاری با آمریکا ندارند و به نوعی نسبت به تأمین امنیتشان از سوی آمریکا به شدت نگراناند. با این اوصاف به نظر میرسد نشست این دوره سازمان همکاریهای شانگهای یک فرصت استثنایی برای ایران است که میتوان از آن به بهترین شکل بهره برد.
