۸ نوشیدنی گرم برای تسکین سرفه؛ فواید و عوارض هرکدام را بشناسید
دمنوشهای گرم میتوانند به تسکین موقت سرفه و آرام کردن گلوی تحریکشده کمک کنند؛ اما کدام دمنوشها برای کاهش این علائم مفیدترند؟ با هشت دمنوش پرکاربرد و نکات مهم مصرف آنها آشنا شوید.
نوشیدن دمنوش های گرم می تواند با تامین مایعات مورد نیاز بدن و آرام کردن گلوی تحریک شده، به کاهش سرفه کمک کند. گرمای نوشیدنی و ترکیبات گیاهی موجود در برخی دمنوش ها ممکن است التهاب و ناراحتی گلو را تسکین دهند.
البته دمنوش ها درمان قطعی سرفه نیستند و میزان اثربخشی آن ها به نوع سرفه و علت ایجاد آن بستگی دارد. در ادامه با هشت دمنوش آشنا می شویم که می توانند برای تسکین موقت سرفه مفید باشند.
![]()
۱. دمنوش عسل
عسل یکی از گزینه های شناخته شده برای آرام کردن سرفه است. برخی پژوهش ها نشان داده اند که مصرف عسل می تواند سرفه شبانه کودکان را کاهش دهد و در بعضی موارد، از برخی داروهای بدون نسخه ضدسرفه نیز موثرتر باشد.
برای تهیه این نوشیدنی، یک یا دو قاشق چای خوری عسل را در یک فنجان دمنوش گرم حل کنید. افزودن کمی آب لیمو نیز می تواند طعم آن را بهتر کند.
نکته مهم: به کودکان زیر یک سال به هیچ وجه عسل ندهید؛ زیرا خطر ابتلا به بوتولیسم نوزادی وجود دارد.
۲. دمنوش ریشه شیرین بیان
ریشه شیرین بیان در طب سنتی کاربرد دارد و حاوی ترکیبات گیاهی از جمله فلاونوئیدهاست که خواص آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی دارند.
برخی مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی احتمال تاثیر ترکیبات شیرین بیان بر کاهش سرفه را مطرح کرده اند، اما برای تایید این اثر در انسان به پژوهش های بیشتری نیاز است.
نکته مهم: مصرف شیرین بیان ممکن است فشار خون را افزایش دهد و با برخی داروها تداخل داشته باشد. زنان باردار و افراد مبتلا به فشار خون بالا یا بیماری های قلبی و کلیوی بهتر است از مصرف آن خودداری کنند، مگر با نظر پزشک.
۳. دمنوش زنجبیل
زنجبیل به دلیل داشتن ترکیباتی با خواص ضدالتهابی، یکی از گیاهانی است که برای تسکین علائم سرماخوردگی مورد استفاده قرار می گیرد. نوشیدن دمنوش گرم زنجبیل ممکن است به آرام شدن گلو کمک کند؛ با این حال، شواهد مستقیم درباره تاثیر آن بر سرفه انسان هنوز محدود است.
برای تهیه این دمنوش، چند برش زنجبیل تازه را در آب جوش قرار دهید و حدود ۱۵ دقیقه صبر کنید تا دم بکشد.
نکته مهم: مصرف زیاد زنجبیل ممکن است باعث ناراحتی معده، اسهال یا سوزش سر دل شود. افرادی که داروهای رقیق کننده خون مصرف می کنند، بهتر است درباره مصرف منظم و زیاد آن با پزشک مشورت کنند.
۴. دمنوش ریشه ختمی
ریشه ختمی حاوی ماده ای لعاب دار به نام موسیلاژ است. این ماده هنگام ترکیب با آب، حالتی ژله ای پیدا می کند و می تواند سطح گلو را بپوشاند و به کاهش تحریک و خشکی آن کمک کند.
برای تهیه این نوشیدنی معمولا ریشه ختمی را در آب خنک یا هم دمای اتاق قرار می دهند تا لعاب آن آزاد شود؛ سپس دمنوش را صاف می کنند.
نکته مهم: ریشه ختمی ممکن است جذب برخی داروها را تغییر دهد. بهتر است پیش از مصرف، به ویژه در صورت استفاده از داروهای روزانه، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
۵. چای سبز
چای سبز سرشار از آنتی اکسیدان هایی به نام پلی فنول هاست. برخی پژوهش ها نیز اثر غرغره کردن چای سبز را بر کاهش سرفه بررسی کرده اند؛ برای مثال، در مطالعه ای روی بیماران جراحی قلب، کاهش سرفه پس از غرغره چای سبز گزارش شد.
با این حال، این یافته به معنای اثبات تاثیر نوشیدن چای سبز برای درمان سرفه نیست.
نکته مهم: چای سبز کافئین دارد و نوشیدن آن در ساعات نزدیک به خواب ممکن است خواب را مختل کند.
۶. دمنوش نعناع فلفلی
نعناع فلفلی حاوی منتول است؛ ترکیبی که می تواند احساس خنکی ایجاد کند و به طور موقت احساس گرفتگی بینی را کاهش دهد. این دمنوش همچنین ترکیبات آنتی اکسیدانی دارد و نوشیدن نوع گرم آن ممکن است به آرام شدن گلو کمک کند.
با این حال، شواهد کافی برای اثبات اثر مستقیم دمنوش نعناع فلفلی بر درمان سرفه وجود ندارد.
۷. دمنوش آویشن
آویشن از گیاهانی است که در تهیه دمنوش های خانگی برای تسکین سرفه استفاده می شود. در برخی پژوهش ها، ترکیب عصاره آویشن و پیچک برای کاهش شدت سرفه حاد در افراد مبتلا به برونشیت بررسی شده و نتایج امیدوارکننده ای داشته است؛ اما نمی توان این نتایج را به طور قطعی به دمنوش خانگی آویشن تعمیم داد.
برای تهیه آن، دو قاشق چای خوری برگ خردشده آویشن را به یک فنجان آب جوش اضافه کنید و پس از چند دقیقه، نوشیدنی را صاف کنید.
۸. دمنوش آقطی سیاه
آقطی سیاه از گیاهانی است که در برخی فرآورده های گیاهی مخصوص سرماخوردگی و سرفه استفاده می شود. این گیاه حاوی ترکیبات آنتی اکسیدانی است و احتمال داده می شود برخی از ترکیبات آن بر پاسخ های التهابی بدن اثر بگذارند.
با این حال، شواهد علمی کافی برای اثبات تاثیر دمنوش آقطی سیاه بر درمان سرفه وجود ندارد. همچنین باید از مصرف میوه خام، نارس یا بخش های سمی این گیاه خودداری کرد و تنها از فرآورده های آماده و ایمن استفاده کرد.
چرا نوشیدنی های گرم به تسکین سرفه کمک می کنند؟
نوشیدنی های گرم می توانند گلو را مرطوب کنند و احساس خشکی و تحریک را کاهش دهند. تامین مایعات کافی نیز به رقیق شدن ترشحات کمک می کند و ممکن است خارج کردن خلط را آسان تر کند.
برخی گیاهان نیز ترکیباتی با خواص آنتی اکسیدانی یا ضدالتهابی دارند؛ با این حال، وجود این ترکیبات به تنهایی به معنای اثبات اثر درمانی دمنوش نیست.
سایر روش های خانگی برای کاهش سرفه
در کنار نوشیدن مایعات گرم، چند روش ساده دیگر نیز ممکن است به کاهش ناراحتی ناشی از سرفه کمک کنند:
-
نوشیدن آب، سوپ و سایر مایعات کافی
-
استفاده از دستگاه بخور تمیز، به ویژه در هوای خشک
-
دوش آب گرم برای مرطوب کردن مجاری تنفسی
-
غرغره آب نمک برای آرام کردن گلودرد
-
استفاده از آب نبات یا قرص مکیدنی مخصوص گلو
-
مصرف داروهای بدون نسخه، در صورت مناسب بودن و با رعایت دستور مصرف
چه زمانی برای سرفه باید به پزشک مراجعه کرد؟
بیشتر سرفه های ناشی از سرماخوردگی به مرور بهتر می شوند، اما در صورت مشاهده برخی علائم باید ارزیابی پزشکی انجام شود. اگر سرفه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، تب شدید یا خلط خونی همراه است، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
همچنین اگر سرفه شدید است، فعالیت های روزمره یا خواب را مختل می کند، رو به بدتر شدن است یا بیش از چند هفته ادامه پیدا می کند، بهتر است علت آن بررسی شود. زرد یا سبز بودن خلط به تنهایی نشانه قطعی عفونت باکتریایی یا نیاز به آنتی بیوتیک نیست.
دمنوش ها می توانند در کنار مراقبت های معمول، به تسکین موقت برخی علائم کمک کنند؛ اما جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیستند.