پیسی یا ویتیلیگو چیست؟ علت لکه‌های سفید پوست و روش‌های کنترل آن

به گزارش هفت صبح، لکه های سفید روی پوست همیشه نشانه یک بیماری خطرناک نیستند؛ اما اگر این لکه ها به تدریج گسترش پیدا کنند، ممکن است پای بیماری ویتیلیگو یا پیسی در میان باشد. این بیماری پوستی که با از بین رفتن رنگدانه های پوست ارتباط دارد، مسری نیست و با رعایت نکات پزشکی می توان آن را تا حد زیادی کنترل کرد.

ویتیلیگو چیست؟

ویتیلیگو (Vitiligo) که در فارسی با نام پیسی شناخته می شود، نوعی بیماری پوستی است که در آن سلول های تولیدکننده رنگدانه پوست، موسوم به ملانوسیت ها، از بین می روند یا عملکرد طبیعی خود را از دست می دهند. در نتیجه، بخش هایی از پوست رنگ طبیعی خود را از دست می دهند و به شکل لکه های سفید یا شیری ظاهر می شوند.

این لکه ها ممکن است در هر نقطه ای از بدن دیده شوند؛ از جمله صورت، دست ها، پاها، اطراف چشم و دهان و نواحی تناسلی. گاهی موهای ناحیه درگیر نیز سفید می شوند.

علت ابتلا به پیسی چیست؟

علت دقیق ویتیلیگو هنوز به طور کامل مشخص نشده است؛ اما شواهد پزشکی نشان می دهد که این بیماری در بسیاری از افراد با اختلال خودایمنی ارتباط دارد. در چنین شرایطی، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلول های تولیدکننده رنگدانه حمله می کند.

عوامل ژنتیکی و برخی عوامل محیطی نیز ممکن است در بروز بیماری نقش داشته باشند. با این حال، ابتلا به پیسی به معنای رعایت نکردن بهداشت، تغذیه نامناسب یا انتقال بیماری از فرد دیگری نیست.

علائم و نشانه های ویتیلیگو

مهم ترین نشانه این بیماری، ایجاد لکه های روشن یا کاملا سفید روی پوست است. این لکه ها ممکن است به مرور بزرگ تر شوند یا در قسمت های دیگری از بدن ظاهر شوند.

برخی از نشانه های رایج عبارت اند از:

• ایجاد لکه های سفید با مرز مشخص روی پوست

• تغییر رنگ پوست اطراف چشم، دهان، بینی و انگشتان

• سفید شدن موهای سر، ابرو، مژه یا ریش

• از دست رفتن رنگ طبیعی داخل دهان یا اطراف اندام تناسلی در بعضی افراد

• گسترش تدریجی لکه ها در طول زمان

ویتیلیگو معمولا دردناک نیست و به طور معمول خارش ایجاد نمی کند؛ هرچند بعضی افراد ممکن است پیش از ظاهر شدن لکه ها احساس خارش داشته باشند.

آیا ویتیلیگو مسری است؟

خیر. ویتیلیگو به هیچ عنوان از طریق تماس پوستی، دست دادن، استفاده از وسایل مشترک، غذا خوردن در کنار فرد مبتلا یا زندگی در یک محیط مشترک منتقل نمی شود.

این بیماری همچنین سرطان پوست نیست و به خودی خود خطری برای زندگی فرد ایجاد نمی کند. با این حال، تغییرات ظاهری ناشی از آن ممکن است بر اعتماد به نفس و سلامت روان افراد تاثیر بگذارد.

روش های تشخیص پیسی

پزشک متخصص پوست معمولا با بررسی ظاهر لکه ها و سابقه پزشکی فرد می تواند ویتیلیگو را تشخیص دهد. در برخی موارد، برای بررسی دقیق تر از لامپ وود استفاده می شود؛ وسیله ای که با نور فرابنفش به تشخیص بهتر نواحی بدون رنگدانه کمک می کند.

گاهی نیز پزشک برای بررسی بیماری های همراه، از جمله اختلالات تیروئید، آزمایش خون درخواست می کند. انجام این آزمایش ها برای همه افراد ضروری نیست و باید بر اساس شرایط هر بیمار تصمیم گیری شود.

درمان ویتیلیگو چگونه انجام می شود؟

در حال حاضر درمانی که در همه افراد بتواند ویتیلیگو را به طور قطعی و دائمی از بین ببرد وجود ندارد؛ اما روش های مختلفی برای بازگرداندن بخشی از رنگ پوست، کاهش گسترش لکه ها و کنترل بیماری استفاده می شود.

۱. کرم ها و داروهای موضعی: پزشک ممکن است برای برخی بیماران کرم های کورتونی یا داروهای تنظیم کننده سیستم ایمنی مانند تاکرولیموس تجویز کند. نوع دارو و مدت مصرف به محل و وسعت لکه ها بستگی دارد.

۲. نوردرمانی: در این روش از نور فرابنفش نوع B با باند باریک (NB-UVB) برای تحریک فعالیت سلول های رنگدانه ساز استفاده می شود. این روش به ویژه در موارد گسترده تر بیماری کاربرد دارد.

۳. داروهای جدیدتر: کرم روکسولیتینیب برای برخی بیماران مبتلا به ویتیلیگوی غیرسگمنتال، با توجه به شرایط فرد و ضوابط درمانی، قابل استفاده است.

۴. روش های جراحی: در بعضی افراد که بیماری برای مدتی ثابت مانده است، پزشک ممکن است روش های پیوند سلول یا بافت رنگدانه ساز را بررسی کند.

انتخاب روش درمان به سن بیمار، محل لکه ها، میزان گسترش بیماری و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. مصرف خودسرانه داروهای پوستی یا استفاده از دستگاه های نوردرمانی بدون نظارت پزشک توصیه نمی شود.

افراد مبتلا به پیسی چگونه از پوست خود مراقبت کنند؟

پوست نواحی سفید شده به دلیل کاهش رنگدانه، حساسیت بیشتری در برابر نور خورشید دارد و راحت تر دچار آفتاب سوختگی می شود. رعایت چند نکته می تواند به محافظت از پوست کمک کند:

• از ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید.

• در ساعات اوج تابش آفتاب، تا حد امکان در سایه بمانید.

• لباس مناسب و پوشاننده بپوشید.

• از سولاریوم و آفتاب گرفتن عمدی برای برنزه شدن پرهیز کنید.

• برای پوشاندن لکه ها، در صورت تمایل از محصولات آرایشی مخصوص یا رنگ های پوشاننده پوست استفاده کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر لکه های سفید جدیدی روی پوست مشاهده کردید، به خصوص اگر تعداد آنها در حال افزایش است، بهتر است به متخصص پوست مراجعه کنید. همه لکه های سفید ناشی از ویتیلیگو نیستند و برخی عفونت های قارچی یا بیماری های پوستی دیگر نیز می توانند تغییر رنگ ایجاد کنند.

تشخیص زودهنگام به انتخاب روش مناسب درمان کمک می کند و از اشتباه گرفتن بیماری با مشکلات پوستی دیگر جلوگیری خواهد کرد.

جمع بندی

ویتیلیگو یا پیسی یک بیماری پوستی غیرمسری است که در اثر کاهش یا از بین رفتن سلول های تولیدکننده رنگدانه ایجاد می شود. این بیماری معمولا خطر جانی ندارد، اما ممکن است ظاهر پوست را تغییر دهد و بر روحیه فرد اثر بگذارد. اگرچه درمان قطعی و یکسانی برای همه بیماران وجود ندارد، روش هایی مانند داروهای موضعی، نوردرمانی و درمان های جدیدتر می توانند در کنترل بیماری موثر باشند. مهم ترین اقدام، تشخیص درست و انتخاب درمان زیر نظر متخصص پوست است.