خطرات فرستادن عکس‌های شخصی به هوش مصنوعی چیست؟+ ۶ راه محافظت از حریم خصوصی
این روزها تبدیل عکس‌های شخصی به تصاویر کارتونی، ساخت عکس‌های حرفه‌ای با هوش مصنوعی و تغییر چهره در تصاویر مختلف به یکی از سرگرمی‌های محبوب کاربران اینترنت تبدیل شده است.
به گزارش هفت صبح بسیاری از افراد برای انجام این کارها، عکس‌های خود یا اعضای خانواده‌شان را در ابزارهایی مانند ChatGPT، Gemini و سایر برنامه‌های هوش مصنوعی بارگذاری می‌کنند.
این قابلیت‌ها در نگاه اول جذاب و بی‌خطر به نظر می‌رسند؛ اما آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که بعد از آپلود عکس، چه اتفاقی برای تصویر شما می‌افتد؟ آیا این تصاویر در سرورهای شرکت‌ها ذخیره می‌شوند؟ چه کسی می‌تواند به آن‌ها دسترسی داشته باشد و آیا امکان سوءاستفاده از چهره شما وجود دارد؟
واقعیت این است که ارسال عکس به ابزارهای هوش مصنوعی همیشه به معنی انتشار عمومی آن نیست؛ اما بسته به سیاست‌های حریم خصوصی، تنظیمات حساب کاربری و نحوه فعالیت هر سرویس، ممکن است خطراتی برای اطلاعات و تصاویر شخصی شما ایجاد شود.
در این مقاله، مهم‌ترین خطرات به اشتراک گذاشتن عکس‌های شخصی با هوش مصنوعی و راه‌های محافظت از حریم خصوصی را بررسی می‌کنیم.
چرا نباید هر عکسی را در اختیار هوش مصنوعی قرار دهیم؟
وقتی یک تصویر را در اختیار ابزار هوش مصنوعی قرار می‌دهید، در واقع آن را برای پردازش به سرویس موردنظر ارسال می‌کنید. این تصویر ممکن است برای انجام درخواست شما تحلیل شود و بسته به سیاست‌های همان سرویس، برای مدتی نگهداری شود یا در شرایط مشخصی مورد استفاده قرار بگیرد.
نکته مهم این است که همه ابزارهای هوش مصنوعی سیاست یکسانی ندارند. برخی امکان غیرفعال کردن استفاده از داده‌ها برای بهبود مدل را فراهم می‌کنند و برخی دیگر تنظیمات متفاوتی برای نگهداری و حذف اطلاعات دارند.
از طرف دیگر، یک عکس معمولی ممکن است اطلاعات بیشتری از آنچه تصور می‌کنید در خود داشته باشد؛ برای مثال، چهره افراد حاضر در تصویر، محیط خانه، موقعیت مکانی و حتی زمان ثبت عکس.
به همین دلیل، پیش از بارگذاری هر تصویر باید به محتوای آن و اطلاعاتی که ممکن است فاش کند توجه داشته باشید.
مهم‌ترین خطرات ارسال عکس شخصی به ابزارهای هوش مصنوعی
۱. سوءاستفاده از چهره برای ساخت تصاویر جعلی
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها درباره انتشار عکس‌های شخصی، امکان استفاده از چهره افراد برای تولید تصاویر و ویدئوهای جعلی است.
ابزارهای هوش مصنوعی امروزی می‌توانند با استفاده از تصاویر یک فرد، محتوای تصویری جدیدی تولید کنند که در نگاه اول واقعی به نظر می‌رسد. برای مثال، ممکن است چهره یک شخص روی بدن فرد دیگری قرار بگیرد یا تصویری ساخته شود که او را در موقعیتی نشان دهد که هرگز در آن حضور نداشته است.
این نوع تصاویر جعلی می‌توانند برای تخریب اعتبار افراد، فریب دیگران، جعل هویت یا حتی اخاذی مورد استفاده قرار بگیرند.
البته صرف بارگذاری یک عکس در ابزار هوش مصنوعی به معنی امکان دسترسی افراد ناشناس به آن نیست؛ اما اگر تصویر به هر دلیلی در اختیار افراد سودجو قرار بگیرد، احتمال چنین سوءاستفاده‌هایی وجود دارد.
۲. نقض حریم خصوصی و ذخیره شدن تصاویر در سرورها
بسیاری از کاربران تصور می‌کنند وقتی عکسی را برای ویرایش به یک ابزار هوش مصنوعی می‌فرستند، تصویر بلافاصله پس از دریافت نتیجه حذف می‌شود؛ درحالی‌که چنین تصوری همیشه درست نیست.
برخی سرویس‌ها ممکن است تصاویر و فایل‌های بارگذاری‌شده را برای مدت مشخصی نگهداری کنند. مدت نگهداری و نحوه استفاده از این اطلاعات به قوانین و سیاست‌های هر پلتفرم بستگی دارد.
در بعضی سرویس‌ها نیز ممکن است داده‌های کاربران، با توجه به نوع حساب و تنظیمات حریم خصوصی، برای بهبود خدمات یا آموزش مدل‌های هوش مصنوعی استفاده شوند.
بنابراین، قبل از استفاده از این ابزارها بهتر است سیاست حریم خصوصی آن‌ها را بررسی کنید و ببینید چه اختیاراتی درباره ذخیره‌سازی، استفاده و حذف تصاویر در اختیار شما قرار می‌دهند.
۳. افشای اطلاعات پنهان داخل عکس‌ها
شاید جالب باشد بدانید که یک عکس فقط شامل محتوای قابل مشاهده نیست. بعضی تصاویر اطلاعاتی به نام فراداده یا متادیتا (Metadata) دارند که می‌توانند جزئیاتی درباره نحوه ثبت عکس در خود نگه دارند.
برای مثال، بسته به تنظیمات دوربین و گوشی، این اطلاعات ممکن است شامل موارد زیر باشند:
-
تاریخ و ساعت ثبت تصویر
-
مدل گوشی یا دوربین
-
موقعیت جغرافیایی محل عکاسی
-
مشخصات فنی تصویر
در نتیجه، ممکن است تصویری که برای ویرایش به یک ابزار هوش مصنوعی ارسال می‌کنید، اطلاعات بیشتری از آنچه انتظار دارید در اختیار سرویس قرار دهد.
البته همه تصاویر دارای اطلاعات مکانی نیستند و بسیاری از پلتفرم‌ها نیز ممکن است بخشی از فراداده‌ها را هنگام پردازش حذف کنند. بااین‌حال، بررسی اطلاعات پنهان عکس پیش از انتشار یا آپلود آن کار عاقلانه‌ای است.
۴. امکان اخاذی و تهدید با تصاویر شخصی
یکی دیگر از خطرات جدی، استفاده مجرمان از تصاویر شخصی برای تهدید و اخاذی است.
افراد سودجو ممکن است با استفاده از تصاویر واقعی یا دستکاری‌شده، محتوایی جعلی تولید کنند و سپس فرد را به انتشار آن تهدید کنند. در چنین شرایطی، هدف مجرم معمولاً دریافت پول، اطلاعات یا وادار کردن قربانی به انجام خواسته‌های غیرقانونی است.
این موضوع به‌ویژه زمانی خطرناک‌تر می‌شود که تصاویر خصوصی یا خانوادگی افراد در اختیار اشخاص ناشناس قرار گرفته باشد.
پلیس فتا نیز در هشدارهای مختلف خود درباره سوءاستفاده از تصاویر خصوصی، تهدید کاربران و انتشار غیرمجاز محتوای شخصی اطلاع‌رسانی کرده است.
۵. استفاده از عکس کودکان بدون توجه به پیامدهای آن
بارگذاری عکس کودکان در ابزارهای هوش مصنوعی یکی دیگر از موضوعاتی است که والدین باید نسبت به آن حساس باشند.
بسیاری از خانواده‌ها برای سرگرمی، تصاویر فرزندان خود را به برنامه‌های هوش مصنوعی می‌دهند تا آن‌ها را به شخصیت کارتونی تبدیل کنند یا تصاویر فانتزی بسازند.
اما باید توجه داشت که کودکان توانایی تصمیم‌گیری آگاهانه درباره انتشار اطلاعات شخصی خود را ندارند. همچنین، انتشار یا ذخیره تصاویر آن‌ها در سرویس‌های مختلف می‌تواند در آینده نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی و کنترل اطلاعات شخصی ایجاد کند.
بهتر است والدین از بارگذاری تصاویر خصوصی کودکان، به‌ویژه عکس‌هایی که اطلاعاتی از محل زندگی، مدرسه یا شرایط خانوادگی آن‌ها نشان می‌دهند، خودداری کنند.
۶. نشت اطلاعات در صورت بروز مشکلات امنیتی
هیچ سرویس اینترنتی را نمی‌توان کاملاً در برابر حملات سایبری یا مشکلات امنیتی مصون دانست.
اگر یک پلتفرم هوش مصنوعی با نشت اطلاعات یا نقص امنیتی مواجه شود، بسته به نوع حادثه و داده‌های در معرض خطر، احتمال افشای بخشی از اطلاعات کاربران وجود دارد.
این موضوع فقط به عکس‌ها محدود نمی‌شود و ممکن است اطلاعات حساب کاربری، گفت‌وگوها یا فایل‌های بارگذاری‌شده را نیز درگیر کند.
به همین دلیل، حتی هنگام استفاده از سرویس‌های شناخته‌شده نیز بهتر است اطلاعات حساس و تصاویر خصوصی را بدون ضرورت در اختیار آن‌ها قرار ندهید.
چه عکس‌هایی را نباید در اختیار ابزارهای هوش مصنوعی قرار دهیم؟
برای کاهش خطرات احتمالی، بهتر است از ارسال تصاویر زیر به ابزارهای هوش مصنوعی، به‌خصوص سرویس‌های ناشناس و غیرمعتبر، خودداری کنید:
-
عکس‌های خصوصی و خانوادگی: تصاویری که انتشار آن‌ها می‌تواند باعث آسیب به حریم خصوصی شما یا اعضای خانواده شود.
-
تصاویر مدارک شناسایی: عکس کارت ملی، شناسنامه، گذرنامه و گواهینامه که اطلاعات هویتی شما را نمایش می‌دهند.
-
عکس کارت بانکی و اسناد مالی: تصاویری که شماره کارت، اطلاعات حساب یا سایر جزئیات مالی در آن‌ها دیده می‌شود.
-
تصاویر کودکان: عکس‌هایی که چهره، محل زندگی، مدرسه یا اطلاعات شخصی کودک را مشخص می‌کنند.
-
عکس‌های داخل خانه: تصاویری که ممکن است آدرس، وسایل ارزشمند، چیدمان خانه یا اطلاعاتی درباره محل زندگی شما را آشکار کنند.
-
تصاویر حاوی اطلاعات شغلی و محرمانه: عکس اسناد کاری، قراردادها، مدارک سازمانی و اطلاعاتی که انتشار آن‌ها می‌تواند برای شما یا محل کارتان مشکل ایجاد کند.
چگونه هنگام استفاده از هوش مصنوعی از عکس‌های شخصی محافظت کنیم؟
استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی لزوماً خطرناک نیست؛ اما رعایت چند نکته ساده می‌تواند احتمال سوءاستفاده از تصاویر و اطلاعات شخصی را کاهش دهد.
۱. از ابزارهای معتبر استفاده کنید
قبل از بارگذاری عکس، درباره اعتبار سرویس موردنظر تحقیق کنید. ابزارهای ناشناس و سایت‌هایی که اطلاعات مشخصی درباره شرکت سازنده، نحوه پردازش تصاویر و سیاست‌های حریم خصوصی خود ارائه نمی‌دهند، انتخاب مناسبی نیستند.
۲. تنظیمات حریم خصوصی را بررسی کنید
بسیاری از ابزارهای هوش مصنوعی تنظیماتی برای مدیریت اطلاعات کاربران دارند. پیش از استفاده، بررسی کنید آیا امکان غیرفعال کردن استفاده از داده‌ها برای بهبود مدل یا حذف تاریخچه و فایل‌های بارگذاری‌شده وجود دارد یا خیر.
توجه داشته باشید که غیرفعال کردن استفاده از داده‌ها برای آموزش مدل، لزوماً به معنی حذف فوری تمام اطلاعات بارگذاری‌شده نیست.
۳. اطلاعات اضافی را از عکس حذف کنید
اگر برای ویرایش یک تصویر به هوش مصنوعی نیاز دارید، بهتر است اطلاعات غیرضروری را پیش از ارسال حذف کنید.
برای مثال، می‌توانید بخش‌هایی از تصویر را که شامل آدرس، پلاک خودرو، مدارک شناسایی یا چهره افراد دیگر است، برش دهید یا بپوشانید.
همچنین می‌توانید اطلاعات مکانی ذخیره‌شده در فراداده عکس را پیش از آپلود حذف کنید.
۴. از عکس‌های حساس برای آزمایش استفاده نکنید
اگر می‌خواهید قابلیت‌های یک ابزار هوش مصنوعی را امتحان کنید، بهتر است از تصاویر عمومی، غیرشخصی یا عکس‌هایی استفاده کنید که انتشار احتمالی آن‌ها مشکلی برای شما ایجاد نمی‌کند.
لازم نیست برای آزمایش یک قابلیت ساده، عکس خصوصی خود یا اعضای خانواده را در اختیار یک سرویس ناشناس قرار دهید.
۵. دسترسی برنامه‌ها به گالری را محدود کنید
بعضی اپلیکیشن‌ها هنگام نصب یا استفاده، درخواست دسترسی به تصاویر و فایل‌های گوشی را مطرح می‌کنند.
بهتر است فقط دسترسی‌های ضروری را فعال کنید. اگر گوشی شما امکان انتخاب چند عکس مشخص را به‌جای دسترسی به کل گالری فراهم می‌کند، از همین قابلیت استفاده کنید.
۶. تصاویر بارگذاری‌شده را در صورت امکان حذف کنید
اگر پس از استفاده از یک ابزار هوش مصنوعی دیگر به تصویر خود نیاز ندارید، تنظیمات مربوط به حذف فایل‌ها و تاریخچه را بررسی کنید.
البته باید بدانید که حذف عکس از تاریخچه حساب کاربری همیشه به معنی حذف فوری تمام نسخه‌های احتمالی آن از سامانه‌های پشتیبان یا گزارش‌های فنی نیست. برای اطلاع دقیق‌تر، شرایط نگهداری و حذف داده‌های همان سرویس را مطالعه کنید.
اگر عکس شخصی خود را در یک ابزار هوش مصنوعی بارگذاری کرده‌ایم چه کنیم؟
اگر قبلاً عکس شخصی خود را در یک برنامه هوش مصنوعی بارگذاری کرده‌اید، لازم نیست بلافاصله نگران شوید. صرف آپلود عکس به معنی افشای آن یا سوءاستفاده از تصویر شما نیست.
بااین‌حال، برای کاهش خطرات احتمالی می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:
-
تنظیمات حساب را بررسی کنید: ببینید آیا امکان حذف تصویر، گفت‌وگو یا فایل بارگذاری‌شده وجود دارد.
-
سیاست حریم خصوصی را بخوانید: درباره مدت نگهداری اطلاعات و نحوه استفاده از تصاویر تحقیق کنید.
-
دسترسی‌های غیرضروری را ببندید: دسترسی برنامه به گالری و فایل‌های گوشی را در صورت عدم نیاز محدود کنید.
-
امنیت حساب را افزایش دهید: از رمز عبور قوی و احراز هویت دومرحله‌ای استفاده کنید.
-
مراقب پیام‌های مشکوک باشید: اگر فردی با استفاده از اطلاعات یا تصاویر شما درخواست پول کرد یا تهدیدتان کرد، به خواسته او عمل نکنید و شواهد را نگه دارید.
اگر با تهدید یا انتشار غیرمجاز تصاویر خصوصی مواجه شدید، موضوع را از طریق پلیس فتا پیگیری کنید.
آیا استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای ویرایش عکس خطرناک است؟
پاسخ این سؤال به نوع ابزار، اطلاعاتی که ارسال می‌کنید و سیاست‌های سرویس بستگی دارد.
برای مثال، تبدیل یک عکس معمولی به تصویر کارتونی با استفاده از یک سرویس معتبر و با تنظیمات حریم خصوصی مناسب، لزوماً اقدام خطرناکی نیست. اما ارسال تصاویر خصوصی، عکس مدارک شناسایی یا تصاویر خانوادگی به یک سایت ناشناس می‌تواند ریسک بسیار بیشتری داشته باشد.
بنابراین، بهتر است به‌جای کنار گذاشتن کامل ابزارهای هوش مصنوعی، استفاده آگاهانه از آن‌ها را یاد بگیریم.
قاعده ساده این است: اگر انتشار یک عکس در اینترنت می‌تواند برای شما دردسر ایجاد کند، پیش از بارگذاری آن در ابزار هوش مصنوعی نیز بیشتر فکر کنید.
جمع‌بندی
هوش مصنوعی امکانات جذابی برای ویرایش، بازسازی و تولید تصاویر فراهم کرده است؛ اما استفاده از این قابلیت‌ها نباید باعث فراموش کردن اهمیت حریم خصوصی شود.
تصاویر شخصی می‌توانند اطلاعات زیادی درباره هویت، خانواده، محل زندگی و زندگی روزمره ما آشکار کنند. از طرف دیگر، پیشرفت فناوری‌های تولید تصویر و ویدئوی جعلی، امکان سوءاستفاده از چهره افراد را افزایش داده است.
به همین دلیل، بهتر است پیش از ارسال هر عکس به ابزارهای هوش مصنوعی، اعتبار سرویس را بررسی کنیم، اطلاعات حساس را از تصویر حذف کنیم و فقط فایل‌هایی را در اختیار آن قرار دهیم که اشتراک‌گذاری‌شان خطر جدی برای حریم خصوصی ما ایجاد نمی‌کند.
