اگر روتر خود را ریاستارت نکنیم، چه بر سر امنیت و سرعت اینترنت میآید؟
در اوایل سال ۲۰۲۶، آژانسهای امنیت سایبری آمریکا شبکهای از روترهای خانگیِ آلوده را شناسایی کردند که توسط سرویس اطلاعاتی روسیه برای اهداف مخرب، بهعنوان بخشی از یک «باتنت» (Botnet) استفاده میشد.
به گزارش هفت صبح این روترها برای سرقت اطلاعات ورود (Credential)، شنود ترافیک اینترنت (از جمله دادههای حساس) و حمله به سایر شبکهها و دستگاهها، از جمله زیرساختهای حیاتی دولتی و نظامی، مورد سوءاستفاده قرار میگرفتند.
در پی این اتفاق، آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) هشدار مهمی صادر کرد: «روتر خود را ریاستارت کنید.» معلوم شد که یک راهاندازی مجدد (Reboot) ساده میتواند بدافزارهای موقت را پاک کرده و اتصالاتی که مهاجمان ممکن است از آنها سوءاستفاده کنند را بازنشانی کند. عدم انجام این کار میتواند منجر به مشکلات متعددی شود؛ از کندی سرعت و نشت حافظه (Memory Leak) در دستگاه گرفته تا بهخطر افتادن امنیت شبکه. بهطور کلی، اگر هرگز روتر خود را ریاستارت نکنید، احتمالاً در طول زمان با مشکلات فنی، نقصهای امنیتی یا افت کیفیت اتصال اینترنت و وایفای مواجه خواهید شد.
ریاستارت کردن روتر فقط به دلایل امنیتی نیست، بلکه برای بهبود عملکرد آن نیز مفید است. همانند خاموش و روشن کردن کامپیوتر، این کار حافظه پنهان (Cache) را پاکسازی کرده، پروتکلهای امنیتی و فرایندها را دوباره اجرا میکند و اتصالات مختلف، از جمله اتصال خروجی به اینترنت و فرایند انتخاب کانال وایفای را بازنشانی مینماید. ریاستارت کردن مودم در همان زمان هم ایده خوبی است. تنها نکته منفی این کار، قطعی کوتاهمدت اینترنت حین راهاندازی مجدد است.
هر چند وقت یکبار روتر را ریاستارت کنیم؟
آژانس امنیت ملی آمریکا توصیه میکند حداقل ماهی یکبار روتر خود را ریاستارت کنید؛ اما انجام آن بهصورت هفتگی یا حتی روزانه نیز مشکلی ندارد، به شرطی که بهصورت منظم انجام شود. اکثر روترهای مدرن دارای تنظیمات مدیریتی هستند که به شما امکان میدهد این فرایند را خودکار کنید. روتر میتواند در ساعات کمترافیک، مثلاً اوایل صبح که همه اعضای خانواده خواب هستند، بهطور خودکار ریاستارت شود.
همچنین، فعالسازی گزینه «بهروزرسانی خودکار» (Automatic Updates) در پنل مدیریت روتر، تصمیمی هوشمندانه است. با این کار، روتر بهصورت دورهای برای یافتن و نصب آخرین آپدیتهای رسمی «فِرمور» (Firmware) جستوجو میکند. این بهروزرسانیها حاوی وصلههای امنیتی، رفع آسیبپذیریها و بهبود عملکرد برای رفع باگها و سایر مشکلات هستند.
اگر روتر شما بهقدری قدیمی است که از این قابلیتها (ریاستارت یا آپدیت خودکار) پشتیبانی نمیکند، زمان آن رسیده که آن را بهطور کامل با یک مدل جدیدتر و امنتر جایگزین کنید. استفاده از روتری که دیگر پشتیبانی نرمافزاری دریافت نمیکند اصلاً امن نیست و بسیاری از شرکتها مانند Netgear و Linksys پشتیبانی از مدلهای قدیمی را متوقف کردهاند. اخیراً افبیآی (FBI) به کاربران هشدار داده که چندین مدل روتر قدیمی را به دلیل سوءاستفاده هکرها از آسیبپذیریهای وصلهنشده، تعویض کنند. در چنین مواردی، ریاستارت کردن سریع کمکی نمیکند، زیرا مشکلات اصلی از طریق بهروزرسانیهای امنیتی برطرف نمیشوند.
ریاستارت (Reboot) را با بازگشت به تنظیمات کارخانه (Factory Reset) اشتباه نگیرید
ریاستارت کردن دستگاه، راهحل رایجی برای مشکلات سختافزاری و نرمافزاری است؛ آنقدر که به یک شوخی معروف تبدیل شده: «آیا دستگاه را خاموش و دوباره روشن کردهاید؟» انواع کامپیوترها از یک راهاندازی مجدد سود میبرند، زیرا این کار باعث میشود تقریباً تمام پروتکلها و برنامههای سیستمی دوباره شروع به کار کنند. همین موضوع در مورد تجهیزات شبکه مثل روتر و مودم نیز صدق میکند. بنابراین، همیشه خوب است بدانید چه زمانی باید روتر را از برق بکشید و ریاستارت کنید تا طیف گستردهای از مشکلات را برطرف سازید.
اما فرایند دیگری به نام «بازگشت به تنظیمات کارخانه» (Factory Reset) وجود دارد که تمام دادههای سیستم و کاربر را پاک میکند و دستگاه را به وضعیت روز اول (مثل زمانی که آن را از جعبه خارج کردید) برمیگرداند. این کار میتواند برای رفع مشکلات عملکردی و نرمافزاری بسیار مفید باشد، اما همیشه ضروری نیست.
به یاد داشته باشید که با انجام Factory Reset، تمام تنظیمات سفارشی، از جمله تنظیمات وایفای محلی، نام شبکه (SSID) و رمز عبور پاک میشود. این روش را بهعنوان یک راهکار ثانویه برای زمانی در نظر بگیرید که یک یا دو بار ریاستارت کردن، مشکلات اصلی شما را حل نمیکند.