درجه‌بندی‌های IP چیستند و کدام‌یک بیشترین مقاومت در برابر آب را دارند؟

به گزارش هفت صبح به‌احتمال زیاد پیش‌تر درجه‌بندی IP را دیده یا درباره آن شنیده‌اید؛ به‌ویژه هنگام بررسی بلندگوهای فضای باز یا سایر دستگاه‌های الکترونیکی که از این استاندارد برای نشان دادن میزان مقاومت در برابر گردوغبار و آب استفاده می‌کنند.

IP مخفف عبارت Ingress Protection به‌معنای «محافظت در برابر نفوذ» است. این مجموعه استانداردها نخستین‌بار در سال ۱۹۷۶ توسط کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک (IEC) ایجاد شد. هر محصولی که درجه‌بندی IP دارد، باید آزمایش‌هایی را پشت سر بگذارد تا مشخص شود بدنه آن تا چه اندازه از قطعات داخلی در برابر رطوبت یا ذرات و اجسام خارجی محافظت می‌کند.

استانداردهای IP فقط برای تجهیزات دارای ولتاژ نامی ۷۲٫۵ کیلوولت یا کمتر کاربرد دارند. این گروه، بسیاری از دستگاه‌های رایج مانند اسپیکرهای بلوتوثی، چراغ‌قوه‌ها، پهپادها، دوربین‌های فضای باز و اکشن‌کم‌ها، پاوربانک‌ها و پنل‌های خورشیدی را در بر می‌گیرد.

اگر برایتان سؤال است که اعداد موجود در درجه‌بندی IP گوشی‌های هوشمند و گجت‌های پوشیدنی چه معنایی دارند، رمزگشایی آن‌ها چندان سخت نیست. یک درجه‌بندی IP معمولاً از دو رقم تشکیل می‌شود که هر کدام معیار متفاوتی را نشان می‌دهند:

- رقم اول: مقاومت در برابر گردوغبار، ذرات و اجسام جامد  

- رقم دوم: مقاومت در برابر آب  

هرچه عدد بالاتر باشد، سطح محافظت نیز بیشتر است. بنابراین، عدد ۹ در جایگاه دوم، بالاترین سطح مقاومت در برابر آب را نشان می‌دهد. گاهی یک حرف یا رقم سوم نیز برای ارائه اطلاعات تکمیلی اضافه می‌شود. در مجموع، بالاترین درجه‌ای که یک دستگاه می‌تواند دریافت کند، IP69K است.

 رقم اول در استاندارد IP چه چیزی را نشان می‌دهد؟

معمولاً ارقام پس از IP بین ۰ تا ۸ هستند و در مواردی نیز عدد ۹ دیده می‌شود. هرچه عدد بالاتر باشد، محافظت در آن دسته بیشتر است.

رقم اول، عددی بین ۰ تا ۶ است و میزان محافظت دستگاه در برابر اجسام جامد مانند گردوغبار، سیم و تماس فیزیکی را مشخص می‌کند:

- IP0X: هیچ محافظتی در برابر اجسام جامد ندارد.  

- IP1X: محافظت در برابر اجسام بزرگ‌تر از ۵۰ میلی‌متر.  

- IP2X: محافظت در برابر اجسام بزرگ‌تر از ۱۲٫۵ میلی‌متر.  

- IP3X: محافظت در برابر اجسام بزرگ‌تر از ۲٫۵ میلی‌متر.  

- IP4X: محافظت در برابر اجسام بزرگ‌تر از ۱ میلی‌متر.  

- IP5X: محافظت محدود در برابر ذرات ریز، از جمله گردوغبار.  

- IP6X: کاملاً ضدگردوغبار؛ هیچ ذره‌ای نمی‌تواند وارد بدنه دستگاه شود.  

گاهی به‌جای رقم اول یا دوم، حرف X دیده می‌شود. این حرف به آن معناست که اطلاعات مربوط به آن دسته در دسترس نیست یا دستگاه برای دریافت رتبه رسمی در آن زمینه آزمایش نشده است.

برای مثال، برخی مدل‌های کیندل دارای استاندارد IPX8 هستند؛ یعنی در برابر آب مقاوم‌اند، اما میزان مقاومت آن‌ها در برابر گردوغبار آزمایش نشده است.

 تفاوت «مقاوم در برابر آب» و «ضدآب» چیست؟

رقم دوم در درجه‌بندی IP به مایعات، به‌طور مشخص آب، مربوط است:

- IPX1: محافظت در برابر چکه آب یا تراکم رطوبت.  

- IPX2 و IPX3: محافظت در برابر پاشش آب با زاویه ۱۵ و ۶۰ درجه.  

- IPX4: مقاوم در برابر پاشش آب از جهات مختلف.  

- IPX5: مقاوم در برابر جت‌های آب کم‌فشار از هر جهت.  

- IPX6: مقاوم در برابر جت‌های آب پرفشار.  

- IPX7: تحمل غوطه‌وری موقت در آب، در عمق حدود ۱۵ سانتی‌متر تا ۱ متر.  

- IPX8: مناسب برای غوطه‌وری طولانی‌مدت در عمق بیش از ۱ متر؛ با این حال، عمق دقیق را سازنده تعیین می‌کند.  

بر این اساس، تنها دستگاه‌هایی با رتبه IP67 و بالاتر را می‌توان واقعاً «ضدآب» دانست؛ البته این موضوع به عواملی مانند عمق آب و مدت‌زمان غوطه‌وری نیز بستگی دارد. رتبه‌های پایین‌تر بهتر است «مقاوم در برابر آب» توصیف شوند و معمولاً برای محافظت در برابر عرق، باران سبک یا پاشش اتفاقی آب کافی هستند.

 بالاترین درجه‌بندی IP کدام است؟

بالاترین رتبه در این استاندارد، IP69K است. عدد ۶ به‌معنای ضدگردوغبار بودن کامل دستگاه است و بخش 9K نیز سطح بالاتری از مقاومت در برابر آب را نشان می‌دهد: دستگاه می‌تواند در برابر شست‌وشو با جت بخارِ آب داغ و پرفشار مقاومت کند.

اگرچه آیفون شما احتمالاً چنین شرایطی را تحمل نمی‌کند، تجهیزاتی که در صنایع غذایی و نوشیدنی استفاده می‌شوند و باید به‌صورت کامل شسته و ضدعفونی شوند، ممکن است به این سطح از محافظت نیاز داشته باشند.

برخی حروف اضافی نیز ممکن است کنار رتبه IP ظاهر شوند. این موارد بخشی از رتبه اصلی نیستند، اما اطلاعات بیشتری ارائه می‌دهند:

- F: مقاوم در برابر روغن  

- S: رتبه IP فقط زمانی معتبر است که دستگاه ثابت باشد  

- M: رتبه IP مربوط به زمانی است که دستگاه در حال حرکت است