صفر تا صد Find My اپل؛ از ردیابی آیفون های گمشده تا واقعیت خطر قفل iCloud در ایران

آموزش فعال کردن و نحوه استفاده از فایند مای در آیفون

یک معمای عجیب مرتبط با قابلیت Find My اپل، افراد غریبه را برای پیدا کردن گوشی‌های آیفون گمشده به خانه یکی از کاربران ردیت می‌کشاند. اگر فردی مدعی شود دستگاه گمشده‌اش در نشانی شما قرار دارد، در حالی که مطمئن هستید چنین نیست، احتمالاً ابتدا فقط سردرگم می‌شوید؛ اما تکرار این اتفاق طی چند سال می‌تواند به نگرانی جدی تبدیل شود.

این دقیقاً همان اتفاقی است که برای یکی از کاربران ردیت رخ داده و علت آن هنوز مشخص نیست. این کاربر در رشته‌ای تازه توضیح داد که حدود سه تا چهار سال پیش، دو مرد به خانه او مراجعه کردند؛ زیرا آیفون

یکی از آن‌ها شب قبل سرقت شده بود و اپلیکیشن Find My نشانی خانه را به‌عنوان محل دستگاه نمایش می‌داد.

با وجود ادعای Find My، دستگاه سرقت‌شده در آن خانه نبود و دو مرد پس از مدتی محل را ترک کردند. با این حال، ماجرا همان‌جا پایان نیافت. از آن زمان تاکنون، دست‌کم چهار یا پنج مورد مشابه دیگر اتفاق افتاده و مردان غریبه با iPad یا گوشی یکی از دوستانشان مقابل در ظاهر شده‌اند و تأکید کرده‌اند تلفن گمشده در آن خانه است.

کاربر ردیت گفت توضیح مکرر اینکه هیچ‌یک از دستگاه‌ها در اختیار ساکنان خانه نیست، به تجربه‌ای آزاردهنده تبدیل شده است. نگرانی او فقط به سردرگمی ناشی از این مراجعه‌ها محدود نمی‌شود. هر دو ساکن خانه زن هستند و بیم دارند یکی از مراجعه‌کنندگان که از گم‌شدن گوشی خود به‌شدت عصبانی است، واکنشی خشونت‌آمیز نشان دهد و به آن‌ها آسیب برساند.

برخی کاربران احتمال دادند موضوع فراتر از یک اشتباه ساده در تشخیص موقعیت یا اختلال موقت Find My باشد. یکی از آن‌ها به ویدئوهای منتشرشده از زنگ‌های هوشمند Ring اشاره کرد که چنین مراجعه‌هایی را شیوه‌ای رایج برای کلاهبرداری معرفی می‌کنند. فرد دیگری نیز توصیه کرد پلیس در جریان قرار گیرد، زیرا ممکن است کسی برای ورود به ملک تلاش کند.

چنین موقعیتی، به‌ویژه هنگامی که افراد متفاوت بارها مقابل یک خانه ظاهر می‌شوند، می‌تواند واقعاً نگران‌کننده باشد. با این حال، این نخستین بار نیست که قابلیت Find My اپل کاربران را با موقعیت مکانی اشتباه سردرگم می‌کند. برای نمونه، در سال ۲۰۱۳ نیز پرونده‌ای مشابه گزارش شد که افراد جویای دستگاه گمشده را به نشانی نادرستی هدایت می‌کرد.

در سال ۲۰۱۶ نیز پادکست Reply All پس از وقوع رویدادی بسیار مشابه در آتلانتا، ایالت جورجیا، این مسئله را بررسی کرد. نتیجه تحقیق نشان داد پدیده‌ای موسوم به بیابان دیجیتال احتمالاً عامل اصلی بوده است، زیرا خانه قربانیان یکی از معدود ساختمان‌های آن محدوده بود که یک روتر فعال و قابل‌شناسایی در اختیار داشت.

طبق توضیح این پادکست، تلفن گمشده برای اعلام موقعیت خود ابتدا می‌تواند به GPS متصل شود. اگر این روش در دسترس نباشد، دستگاه نزدیک‌ترین نشانی‌های IP و شبکه‌های Wi-Fi را جست‌وجو می‌کند و با مقایسه قدرت نسبی سیگنال آن‌ها، موقعیت تقریبی خود را از طریق روش مثلث‌بندی برآورد می‌کند.

اگر مرکز محدوده جغرافیایی مرتبط با یک نشانی IP روی خانه فردی قرار گرفته باشد، متقاضیان یافتن دستگاه گمشده به همان نشانی هدایت می‌شوند. همچنین، کمبود روتر در آن منطقه باعث می‌شد تلفن‌های گمشده نزدیک که به GPS دسترسی نداشتند، روتر خانه قربانیان را به‌عنوان گزینه پشتیبان شناسایی کنند و صاحبانشان را مستقیماً به آن خانه بفرستند.

پاسخ احتمالی معما

قابلیت Find My اپل از Bluetooth برای اتصال به شبکه‌ای متشکل از دستگاه‌های دیگر استفاده می‌کند و با کمک آن‌ها موقعیت تلفن گمشده را مشخص می‌سازد. بنابراین ممکن است توضیح معمای کاربر ردیت اندکی با فرضیه مطرح‌شده در Reply All متفاوت باشد و نحوه تعامل دستگاه‌های سرقت‌شده با شبکه Find My عامل اصلی نشانی اشتباه باشد.

یکی از فرضیه‌های مطرح‌شده در ردیت این است که دستگاه‌های سرقت‌شده در نزدیکی خانه نگهداری می‌شوند و پیش از قطعه‌قطعه‌شدن یا غیرفعال‌شدن، یک سیگنال موقعیت ارسال می‌کنند. این سیگنال تنها موقعیتی تقریبی ارائه می‌دهد، اما محدوده آن به‌طور تصادفی با خانه قربانیان منطبق می‌شود و صاحبان دستگاه‌ها را به مقابل در آن‌ها می‌کشاند.

احتمال دیگر مانند پرونده سال ۲۰۱۶ به شبکه‌های Wi-Fi مربوط است. Find My می‌تواند شبکه‌های Wi-Fi محلی را ثبت کند و اگر قدرت سیگنال شبکه خانگی قربانیان کافی باشد، دستگاه‌های گمشده اطراف ممکن است همان نقطه را به‌عنوان آخرین موقعیت شناخته‌شده تلفن نمایش دهند. در نتیجه، قدرت بالای یک روتر می‌تواند ناخواسته خانه را به مرجع مکانی منطقه تبدیل کند.

یکی از کاربران پیشنهاد کرد برای جلوگیری از ثبت موقعیت شبکه، عبارت _nomap به انتهای نام SSID شبکه خانگی افزوده شود. این نشانه به برخی سرویس‌های مکان‌یابی اعلام می‌کند که شبکه نباید در پایگاه داده آن‌ها برای تعیین موقعیت استفاده شود، هرچند مشخص نیست چنین تغییری بتواند مستقیماً رفتار Find My یا تمام مراجعه‌های ناخواسته را متوقف کند.

با این حال، تا زمانی که علت قطعی مشخص نباشد، دستیابی به راه‌حلی مؤثر همیشه ممکن نیست. یک دیدگاه دیگر این است که خانه کاربر در نقطه‌ای قرار دارد که تعداد زیادی از نشانی‌های IP به‌صورت پیش‌فرض روی نقشه به آن ارجاع داده می‌شوند. در چنین شرایطی، ساکنان برای اصلاح مستقیم موقعیت نمایش‌داده‌شده اختیار و امکان بسیار محدودی دارند.

چرا باید Find My را در ایران خاموش کنیم؟

با توجه به موارد بالا، دلایل روشنی برای غیرفعال کردن Find My در ایران وجود دارد:

• جلوگیری از مسدود شدن اپل‌آیدی: روشن بودن Find My موقعیت مکانی شما را برای اپل آشکار می‌کند و نشان می‌دهد که در ایران هستید. این امر می‌تواند نقض قوانین تحریم محسوب شود و در نتیجه اپل ممکن است Apple ID شما را به دلایل امنیتی یا نقض شرایط سرویس غیرفعال کند. قفل یا دی‌اکتیو شدن اپل‌آیدی به معنای از دسترس خارج شدن تمامی سرویس‌های مرتبط با آن (آی‌کلود، اپ‌استور و …) است و در مواردی می‌تواند منجر به Activation Lock شدن دستگاه نیز بشود که جلوتر توضیح می‌دهیم. پس با خاموش کردن Find My، یک عامل ریسک مهم برای قفل شدن اپل‌آیدی خود را حذف می‌کنید.

• جلوگیری از قفل شدن یا غیرقابل‌استفاده شدن دستگاه: اگر Find My روشن باشد، هرگونه قفل شدن اپل‌آیدی یا اقدام امنیتی اپل روی حساب شما مستقیماً روی دستگاه تأثیر می‌گذارد و ممکن است دستگاه را روی صفحه Activation Lock ببرید. در این حالت برای فعال‌سازی مجدد دستگاه نیاز به رمز عبور اپل‌آیدی خواهید داشت. خاموش کردن Find My باعث می‌شود دستگاه شما به اپل‌آیدی‌تان قفل نباشد و ریسک «آجر شدن» دستگاه در اثر قفل شدن حساب کاهش یابد (زیرا با خاموش بودن Find My، Activation Lock غیرفعال است).

• عدم کاربرد Find My در ایران: در شرایط فعلی، امکانات Find My نظیر ردیابی آنلاین گوشی یا تماس با پشتیبانی اپل برای یافتن دستگاه گمشده در ایران عملاً کاربردی ندارد. سرورهای اپل به طور مستقیم در دسترس نیستند و برای استفاده باید از وی‌پی‌ان استفاده کنید. حتی اگر گوشی شما در ایران گم شود یا به سرقت برود، امکان استفاده از خدمات اپل یا همکاری پلیس بین‌الملل برای بازیابی دستگاه بسیار محدود است. بنابراین نگه داشتن این قابلیت (که ریسک‌های بزرگی دارد) در مقابل مزایای اندکش منطقی به نظر نمی‌رسد.

• حریم خصوصی و مصرف باتری: هرچند دلیل اصلی توصیه به خاموش کردن Find My در ایران مورد بالا بود، اما به طور فرعی می‌توان اشاره کرد که غیرفعال کردن این ویژگی جلوی ارسال مداوم لوکیشن به اپل را می‌گیرد که از نظر حریم خصوصی برخی کاربران را آسوده‌تر می‌کند. همچنین خاموش بودن Find My جلوی مصرف شارژ مختصری که این سرویس در پس‌زمینه برای به‌روزرسانی موقعیت مکانی دارد را می‌گیرد. البته تأکید می‌کنیم که این موارد مزایای جانبی هستند؛ دلیل اصلی همان مشکلات تحریم و قفل شدن دستگاه است.

توجه: بدیهی است که با خاموش کردن Find My، دیگر امکان ردیابی، قفل کردن یا پاک کردن از راه دور دستگاه خود را در صورت گم شدن نخواهید داشت. این یک معاوضه (trade-off) است که کاربران داخل ایران با آگاهی از آن انتخاب می‌کنند. در واقع منافع امنیتی Find My در ایران به دلیل تحریم‌ها قابل بهره‌برداری نیست، بنابراین کاربران ترجیح می‌دهند با غیرفعال کردن آن، از عواقب منفی احتمالی پیشگیری کنند.

خطرات و عواقب روشن بودن Find My برای کاربران ایرانی

در صورتی که قابلیت Find My را خاموش نکنید و آن را همچنان فعال باقی بگذارید، ممکن است با مشکلات و خطرات زیر مواجه شوید:

۱. قفل شدن اپل آیدی و فعال شدن Activation Lock: همان‌طور که گفته شد، اگر اپل‌آیدی شما به دلیل تشخیص فعالیت در ایران یا هر علت دیگر (مثل وارد کردن چندباره رمز اشتباه، مسائل امنیتی و …) قفل یا غیرفعال شود، دستگاه شما نیز در معرض قفل شدن قرار می‌گیرد. وقتی Find My روشن باشد، دستگاه به اپل‌آیدی شما لینک شده و به محض اینکه اپل‌آیدی دچار مشکل شود یا شما دستگاه را ریست کنید، صفحه‌ی Activate iPhone ظاهر خواهد شد و از شما می‌خواهد با همان Apple ID قبلی وارد شوید. اگر رمز را ندانید یا اپل‌آیدی‌تان از دسترس خارج شده باشد، عملاً به دستگاه خود دسترسی نخواهید داشت. بسیاری از کاربران ایرانی تجربه تلخی داشته‌اند که پس از ریست فکتوری یا ریستور کردن آیفون، با صفحه «iPhone Locked to Owner» مواجه شده‌اند و چون رمز عبور اپل‌آیدی را نداشتند یا حساب‌شان قفل شده بود، دیگر نتوانستند از گوشی استفاده کنند. حتی اگر شما صاحب اصلی دستگاه باشید ولی اطلاعات حساب خود را فراموش کرده باشید، روشن بودن Find My مساوی است با قفل شدن کامل دستگاه بعد از ریست و نیاز به رمز حساب؛ در حالی که اگر Find My خاموش بود، ریست کردن دستگاه چنین مشکلی ایجاد نمی‌کرد.

۲. غیرقابل استفاده شدن کامل دستگاه: در ادامه مورد قبل باید تأکید کرد که Activation Lock می‌تواند دستگاه گران‌قیمت شما را به تکه‌ای آجر بی‌مصرف تبدیل کند. در حالت Activation Lock، شما حتی پس از پاک کردن دستگاه (Erase) نیز برای فعال‌سازی دوباره نیازمند همان اپل‌آیدی و رمز قبلی هستید. اگر به آن دسترسی نداشته باشید، دستگاه برای همیشه قفل خواهد ماند مگر اینکه بتوانید اطلاعات حساب را بازیابی کنید یا اپل آن را از روی سرور بردارد. از آنجا که اپل به کاربران ایرانی خدمات مستقیم نمی‌دهد، عملاً در چنین شرایطی کاری از پیش نخواهید برد. بنابراین روشن نگه داشتن Find My روی دستگاهی که ممکن است اپل‌آیدی آن قفل یا فراموش شود، مساوی است با ریسک از دست رفتن کامل کارکرد دستگاه. به بیان ساده، یک آیفون یا آیپد iCloud Lock شده هیچ ارزشی برای شما نخواهد داشت.

مثالی واقعی: فرض کنید یک آیپد دست‌دوم در ایران خریده‌اید و صاحب قبلی رمز اپل‌آیدی‌اش را فراموش کرده است. اپل‌آیدی روی دستگاه لاگین بوده و Find My هم روشن است. شما آیپد را ریست فکتوری می‌کنید تا آن را با حساب خودتان تنظیم کنید، اما پس از ریست با صفحه Activation Lock مواجه می‌شوید که اطلاعات حساب قبلی را می‌خواهد. در این حالت نه شما و نه فروشنده (که رمز را فراموش کرده) قادر به فعال کردن دستگاه نخواهید بود. نتیجه این می‌شود که آیپد خریداری‌شده تبدیل به وسیله‌ای بلااستفاده می‌شود. این سناریو بارها برای خریداران ایرانی پیش آمده است و نشان می‌دهد روشن بودن Find My چه ریسک بزرگی ایجاد می‌کند.

۳. هزینه‌ها و دردسرهای سنگین برای باز کردن قفل iCloud: شاید بپرسید آیا در صورت قفل شدن دستگاه راهی برای باز کردن آن وجود دارد؟ پاسخ قطعی این است که اگر دستگاه در حالت Activation Lock باشد، تنها فردی که می‌تواند آن را از سرور اپل خارج کند صاحب اصلی (اپل‌آیدی مرتبط) یا خود شرکت اپل است. در نبود دسترسی صاحب اصلی یا پشتیبانی رسمی اپل در ایران، تنها برخی سرویس‌های غیررسمی هستند که ادعا می‌کنند می‌توانند قفل iCloud را باز کنند. این سرویس‌ها معمولاً هزینه‌های بسیار بالایی مطالبه می‌کنند و موفقیت آن‌ها تضمینی نیست. برخی از این سرویس‌ها قبل از هر چیز شماره سریال یا IMEI دستگاه را چک می‌کنند تا ببینند آیا توسط صاحب اصلی به عنوان گمشده/دزدیده‌شده گزارش شده یا نه. اگر در سرورهای اپل وضعیت دستگاه گزارش‌شده (بلاک) باشد (یعنی مالک اصلی آن را در حالت Lost Mode قرار داده باشد)، عملاً هیچ‌کس نمی‌تواند قفل را باز کند و تلاش برای اینکار اتلاف هزینه است. فقط اگر وضعیت آیفون «نرمال» باشد (گزارش سرقت نشده باشد) ممکن است برخی متخصصان با دریافت مبلغ قابل توجهی بتوانند حساب قبلی را از روی دستگاه شما حذف کنند. این فرآیند هم معمولاً یا با کمک گرفتن از خود اپل (ارائه مدارک خرید اصلی، که برای کاربران ایرانی دشوار است) صورت می‌گیرد یا با ترفندهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری پیچیده. تعویض سخت‌افزار (مثلاً برد اصلی دستگاه) نیز روشی بسیار پرهزینه برای خلاص شدن از iCloud Lock است که عملاً به اندازه خرید یک دستگاه دست‌نخورده هزینه خواهد داشت.

بنابراین در خوشبینانه‌ترین حالت، باز کردن قفل iCloud یک دستگاه، صدها دلار هزینه و صرف زمان می‌طلبد و در بدترین حالت ممکن است اصلاً ممکن نباشد. این هزینه و ریسک زمانی قابل اجتناب است که از ابتدا Find My را خاموش کنید تا اصلاً Activation Lock در دستگاه شما فعال نشود. وقتی Find My خاموش باشد، دستگاه به اپل‌آیدی شما قفل نمی‌شود و در صورت فراموشی رمز یا بروز مشکل برای حساب، با ریست کردن دستگاه به تنظیمات کارخانه می‌توانید مجدداً از آن استفاده کنید (البته اطلاعات شخصی از دست می‌رود ولی حداقل دستگاه قابل استفاده باقی می‌ماند).

۴. مشکلات در صورت گم شدن یا سرقت دستگاه: ممکن است این پرسش مطرح شود که اگر Find My را خاموش کنیم، در صورت سرقت یا گم شدن گوشی چه می‌شود؟ واقعیت این است که حتی اگر Find My روشن باشد، در ایران شانس زیادی برای بازیابی دستگاه نخواهید داشت. پلیس ایران به پایگاه داده اپل دسترسی ندارد که بر اساس Lost Mode عمل کند، و اپل هم به درخواست‌های ایران ترتیب اثر نمی‌دهد. پس روشن بودن Find My تضمینی برای پیدا شدن دستگاه‌ دزدیده‌شده شما نیست. در عوض، اگر Find My روشن باشد و گوشی شما دزدیده شود، سارق هم نمی‌تواند از گوشی استفاده کند (به دلیل Activation Lock)، اما از سوی دیگر شما هم اگر بعدها گوشی‌تان یافت شود یا بخواهید آن را بفروشید، باید حتماً رمز اپل‌آیدی خود را داشته باشید. بسیاری مواقع دیده شده که گوشی دزدیده‌شده در بازار سیاه فروخته می‌شود و خریدار جدید متوجه قفل بودن آن می‌شود؛ نه او به اطلاعات صاحب اصلی دسترسی دارد نه شما. در واقع Find My روشن تنها نتیجه‌اش این است که آن دستگاه برای همیشه بلااستفاده خواهد ماند. البته این بازدارندگی شاید سارق را ناامید کند، اما در ایران معمولاً سارقین دستگاه را برای قطعات می‌فروشند. خلاصه اینکه با توجه به عدم پشتیبانی رسمی، Find My کمکی به پیدا شدن دستگاه شما در ایران نمی‌کند و روشن بودن آن صرفاً موجب می‌شود دستگاه قفل‌شده و بلااستفاده بماند.