فضای ضد آمریکایی در شانگهای
پزشکیان: دیپلماسی بدون احترام به تعهدات و بدون پرهیز از زور، به صلح پایدار منجر نمیشود بیانیه شانگهای: حمایت خود را از حاکمیت و تمامیت ارضی ایران اعلام میکنیم
گروه سیاسی| اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای که امسال به میزبانی قرقیزستان برگزار میشود، روز گذشته آغاز به کار کرد؛ اجلاسی که در آن کشورهای عضو از جمله ایران، هند، پاکستان و بلاروس حضور داشته و در نشست عمومی آن به موضوعات کلان منطقهای و بینالمللی پرداختند. نشست این دوره سازمان همکاریهای شانگهای درحالی برگزار شد که موضوع مناقشات نظامی در منطقه و مشخصا جنگ میان ایران و آمریکا بیش از هر موضوع دیگری مورد توجه، نظر و بحث و گفتوگوی کشورهای عضو بود.
تأکید پزشکیان بر دیپلماسی به عنوان راه حل اختلافات
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز که یکی از سخنرانهای اجلاس شانگهای بود، بخش عمدهای از سخنرانی خود را به موضوع جنگ ایران و آمریکا اختصاص داد و با انتقاد از روشی که سازمان ملل متحد و شورای امنیت در پیش گرفتهاند و البته مطرحکردن جنایات آمریکا و ذکر اینکه ایران آغازگر جنگ نبوده است، گفت: «امروز یکی از مهمترین تهدیدها علیه نظم بینالمللی، تضعیف اصولی است که پایههای منشور ملل متحد را تشکیل میدهند.
حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز ایران نقض صریح منشور ملل متحد و اصول حقوق بینالملل بود. تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، از جمله به شهادت رساندن رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران، حمله به مدرسه میناب و شهادت ۱۶۸ دانشآموز، حمله به ورزشگاه لامرد، حمله به مراکز درمانی و آموزشی، هدف قرار دادن مردم غیرنظامی و زیرساختهای حیاتی کشور، از جمله زیرساختهای مالی و بانکی و حملونقل و همچنین حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی، نقض صریح منشور ملل متحد و اصول حقوق بینالملل بود.
سوال این است که اگر چنین اقداماتی بدون پاسخ موثر جامعه بینالمللی عادی شوند، کدام کشور میتواند اطمینان داشته باشد که فردا حاکمیت و امنیت آن در برابر توسل به زور مصون خواهد ماند؟ اگر تهدید نظامی همزمان با مذاکره دنبال شود، چگونه میتوان به حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات رسید؟
اگر تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان آژانس نیز در جریان یک درگیری نظامی هدف قرار گیرند، چه انگیزهای برای کشورها باقی خواهد ماند تا به سازوکارهای بینالمللی نظارت و راستیآزمایی اعتماد کنند؟ و اگر تهدید نظامی و توسل به زور همزمان با مذاکره و دیپلماسی دنبال شود، چگونه میتوان اعتماد لازم برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات را حفظ کرد؟ این پرسشها نه درباره ایران بلکه درباره آینده نظم بینالمللی هستند. ایران همچنان دیپلماسی و مذاکره را مسیر اصلی حل اختلافات میداند».
بازگشت به سیاست زور؛ مهمترین عامل شکست دیپلماسی
او در نشست عمومی اجلاس شانگهای درخصوص اینکه گرچه ایران از دیپلماسی دفاع میکند اما دیپلماسی بدون حسن نیت امکان ندارد، مطرح کرد: «جمهوری اسلامی ایران آغازگر جنگ نبود. بلکه از خود دفاع کرد. در عین حال، ایران همچنان دیپلماسی و مذاکره را مسیر اصلی حل اختلافات میداند. اما دیپلماسی بدون حسن نیت، بدون احترام به تعهدات و بدون پرهیز از توسل به زور، نمیتواند صلح پایدار ایجاد کند.
تجربه اخیر و نقض مکرر تعهدات مندرج در یادداشت تفاهم اسلامآباد از سوی آمریکا نشان داد که حتی هنگامی که طرفها به یک چارچوب سیاسی برای توقف درگیری و آغاز مذاکرات دست مییابند، نبود ضمانت اجرای موثر و بازگشت به سیاست فشار و تهدید، میتواند مسیر دیپلماسی را با شکست مواجه کند».پزشکیان همچنین در حاشیه این اجلاس شی جینپینگ، رئیسجمهور چین در حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان با یکدیگر دیدار و گفتوگویی کوتاه داشتند.
انتقاد پوتین از اقدامات مناقشات مسلحانه
علاوه بر پزشکیان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه نیز در نشست شورای سران سازمان همکاری شانگهای به سخنرانی پرداخت و گفت: «سازمان همکاری شانگهای طی ۲۵ سال، مسیری در واقع بزرگ را پیموده و به مرکزی تأثیرگذار در جهان چندقطبی تبدیل شده است. کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای باید تمام تلاش خود را به کار گیرند تا اقدامات تحریک آمیز برای ایجاد مناقشات مسلحانه را از رویه جهانی حذف کنند».
رایزنیهای عراقچی در حاشیه نشست شانگهای
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان نیز در حاشیه اجلاس شانگهای با محمد اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، دیدار و گفتوگو کرد. او همچنین با وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، نیز به گفتوگو پرداخت. عراقچی در ادامه رایزنیهای خود در حاشیه این اجلاس، در گفتوگوی جمعی وزرای امور خارجه ایران، روسیه، پاکستان، تاجیکستان، ازبکستان و قزاقستان نیز حضور یافت.
بیانیه اعضای شانگهای در حمایت از ایران
در نهایت کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای با صدور بیانیهای نگرانی عمیق خود را نسبت به تحولات منطقه و جنگ افروزی علیه ایران اعلام کردند. در این بیانیه آمده است: «کشورهای عضو حمایت خود را از حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران مجددا تایید میکنند و خواستار حل و فصل مناقشه صرفا از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک هستند».
در بخش دیگری از این اعلامیه همچنین آمده است: «کشورهای عضو نگرانی عمیق خود را نسبت به تحولات خاورمیانه و ایران ابراز میکنند». در بیانیه اجلاس شانگهای همچنین آمده است که یک راه حل عادلانه برای مسئله فلسطین تنها راه تضمین صلح است و کشورهای عضو تایید کردند که حل و فصل عادلانه مسئله فلسطین تنها راه تضمین صلح در خاورمیانه است». کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای همچنین در این بیانیه، مراتب تسلیت خود را به ایران به دلیل شهادت حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید ایران ابراز کردند.
