بررسی نشانههایی از تزلزل موقعیت ترامپ در خاورمیانه
سران کشورهای عربی در پیامی به واشنگتن گفتهاند تحریمهای علیه ایران غیرواقعبینانه است
گروه سیاسی | روز گذشته سران کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در پیامی خطاب به آمریکا تأکید کردند که تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده علیه ایران «غیرواقعبینانه» بوده و کنار آمدن با آنها «دشوار» است. مقامات کشورهای خلیج فارس به شکل رسمی به طرف آمریکایی ابلاغ کردند که «دستورالعمل» اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا و اعلام جنگ اقتصادی علیه ایران، «واقعبینانه نیست» و به دلیل شرایط جغرافیایی، همسایگی و نزدیکی، قابل تحمل نیست.
روزنامه رأی الیوم نیز در این باره نوشت که محافل دیپلماتیک غربی احتمال میدهند که امارات، عمان و حداقل قطر برخلاف کشورهای اروپایی هیچ اشتیاقی به تصمیمات و یادداشتهای وزارت خزانهداری آمریکا نشان ندهند. به نوشته رأیالیوم، برخی از دولتهای خارجی از جمله قطر احتمالا به تصمیمات تهدیدآمیز تحریم اقتصادی آمریکا پایبند نمانند چراکه این تصمیمات غیرواقعی و گواهی بر تشدید دائمی تنش در منطقه بوده و مانع از تحقق تمامی سناریوها و احتمالات مربوط به کاهش تنش خواهند شد.
نکته مطرحشده از سوی رأیالیوم و نیز موضع کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نشان میدهد که آمریکا هم در ارتباط با ادامه جنگ ایران نمیتواند مثل سابق کشورهای عربی را همراه خود کند و آنها از این کشمش پر هزینه خسته شدهاند و هم نسبت به آینده اطمینان ندارند که آیا آمریکا میتوان امنیتشان را تأمین کند یا خیر؟
برخی تحلیلگران باور دارند پیمان مکه نیز که میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، در همین راستا یعنی بیاعتمادی به حمایتهای نظامی آمریکا منتقد شد؛ به بیان دیگر سه کشور مذکور به عنوان کشورهای قدرتمند منطقه به این نتیجه رسیدهاند باید به فکر جایگزینی برای آمریکا باشند و سعی کردهاند با پیمان نظامی مکه خلأ آمریکا را جبران کنند. حتی شنیدهها حاکی از آن است که ممکن است کشورهای دیگری نیز به این پیمان اضافه شوند.
ناامیدی کشورهای منطقه از آمریکا مسئلهای نیست که صرفا از سوی تحلیلگران ایرانی مطرح شود؛ بلکه از قضا بیشتر از سوی رسانهها و تحلیلگران غربی و به ویژه آمریکایی مطرح میشود؛ مشخصا چند روز پیش نیز روزنامه آمریکایی «واشنگتن پست» در گزارشی نوشت: «کشورهای خلیج فارس همچنان به واشنگتن به عنوان یک شریک امنیتی نزدیک و تأمینکننده اصلی سلاح متکی و قطر و بحرین میزبان پایگاههای بزرگ ایالات متحده هستند، اما ناامیدی برخی از این کشورها را به بررسی ترتیبات جدید سوق میدهد. برخی تحلیلگران استدلال کردند که بعید است این پویاییها در کوتاهمدت منطقه را بهطور قابلتوجهی تغییر دهند، اما برخی از کشورها شروع به بررسی گزینههای خود کردهاند».
این روزنامه در ادامه به نقل از مقامی از یکی از کشورهای خلیج فارس که نخواست نامش فاش شود، گزارش خود را ادامه میدهد و مینویسد: «دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا جنگ علیه ایران را آغاز کرد و ما بهای آن را میپردازیم. خشم از آمریکا از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه، در بالاترین حد خود قرار دارد».
در این گزارش به نقل از یک مقام ارشد اروپایی هم آورده شده است: «یک مقام ارشد اروپایی نیز گفت، توافقنامه دفاعی مشترکی که هفته گذشته توسط عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا شد، نشانهای برای ایالات متحده بود. این مقام که بهطور منظم با رهبران خلیج فارس در تماس است، گفت: «این توافق نشان میدهد که سه کشور قدرتمند مسلمان سنی در تلاش برای تنوع بخشیدن به مشارکتهای امنیتی و دفاعی خود هستند. از نظر آنها، ایالات متحده کافی نیست».
فیراس مکساد، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا نیز باور دارد: «از همان ابتدا ناامیدی وجود داشته است. متحدان ایالات متحده در خلیجفارس احساس میکنند که بیجهت درگیر جنگی شدهاند که ترامپ اکنون برای حل آن تلاش میکند. همچنین، سیاست ترامپ در قبال ایران، اغلب در منطقه نامنظم و غیرقابل پیشبینی توصیف میشود».
آنا جیکوبز، از اعضای موسسه کشورهای عربی خلیجفارس در واشنگتن، نیز میگوید: «از زمان آغاز جنگ، اعتماد به ایالات متحده کاهش یافته است. متحدان ایالات متحده فکر میکنند که رفتار این کشور در منطقه، آنها را ناامنتر میکند، نه امنتر!» بیانیه اخیر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز در همین مسیر قابل تفسیر است. آنها نه تنها مایل نیستند بار دیگر جنگی میان ایران و آمریکا در بگیرد، بلکه حاضر نیستند حتی مراودات اقتصادیشان با ایران قطع شود. این نشانه مثبتی برای ایران است که در دوران پساجنگ میتواند به کشورهای منطقه حتی به کشورهایی که به طور غیرمستقیم با آنها درگیری نظامی داشته است، ارتباطات اقتصادی داشته باشد.
از طرفی ایران میتواند از این فرصت برای تحکیم روایت تجاوزگری آمریکا بهره ببرد زیرا اکنون کشورهای منطقه نسبت به آیندهشان با آمریکا با نگاه تردید مینگرند. به تازگی رهبر انقلاب نیز در پیامی مطرح کردند که باید با دنیا تعامل اقتصادی داشت. در این شرایط دولت میتواند به موازات تدبیر امور نظامی و جنگی، نیمنگاهی به ترمیم روابط منطقهای خود داشته باشد زیرا اکنون نشانههایی مثبت از سوی کشورهای منطقه دریافت میشود.
به باور برخی کارشناسان حتی ممکن است در آینده کشورهای منطقه نیز همسو با ایران به این جمعبندی برسند که اساسا حضور آمریکا در منطقه خسارتبار است و نسبت به بیرون کردن نیروهای این کشور از منطقه خاورمیانه یک اجماع منطقهای شکل بگیرد. البته همه اینها به نوع تعامل ایران با همسایگان خود نیز بازمیگردد.
