بازی موسسات مالی با قیمت طلا
رئیس اتحادیه طلا می‌گوید تقاضا برای مصنوعات تقریباً به صفر رسیده و مردم برای حفظ ارزش دارایی‌هایشان بیشتر سکه و دلار می‌خرند
هفت صبح| طلا تقریبا چند سالی است که با اوج گرفتن تحریم‌ها در ایران محبوب شده و رشد بالایی پیدا کرده است؛ البته در بازار جهانی نیز تا حدودی از زمان کرونا روندی صعودی پیدا کرد و حالا با افزایش تنش‌های نظامی و تجاری کمی شرایطش تغییر کرده است. طلا از دیرباز پناهگاه امن سرمایه در شرایط بحرانی شناخته می‌شود. این دارایی در طوفان‌های سیاسی و اقتصادی، ارزش خود را حفظ می‌کند و سرمایه‌گذاران را از گزند تورم و بی‌ثباتی در امان نگه می‌دارد. اما ریزش اخیر اونس جهانی طلا به زیر چهارهزار دلار پس از نزدیک به ده ماه این تصور را به چالش کشیده است.
این نوسان شدید، نه یک رویداد صرفا تکنیکال، بلکه بازتابی از پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک، سیاست‌های پولی و جنگ قدرت میان موسسات مالی است که در آن، کالای امن خود به میدان نوسان تبدیل شده است. در سطح کلان، این نوسان، پیامدهایی فراتر از بازارهای مالی دارد. طلا، به عنوان یک دارایی مرجع، بر قیمت ارز، سبد سرمایه‌گذاری صندوق‌های بازنشستگی، ذخایر بانک‌های مرکزی و حتی سیاست‌های پولی کشورها اثر می‌گذارد. افت یا جهش ناگهانی آن، می‌تواند ترازنامه‌های مالی را جابه‌جا کند و اعتماد به ثبات اقتصادی را متزلزل سازد. در سطح خرد، این نوسان، به سفره مردم گره خورده است.
در اقتصادی که تورم افسارگسیخته، ارزش پول ملی را روزبه‌روز کاهش می‌دهد، طلا و سکه، برای بسیاری از خانوارها، تنها راه حفظ اندوخته است. اما وقتی بازار طلا خود دچار التهاب می‌شود، این پناهگاه نیز لرزان می‌شود. آنچه این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند، واکنش سیاست‌گذاران داخلی است. در شرایطی که مردم برای حفظ ارزش پول خود به طلا و سکه پناه می‌برند، نسخه‌ای که برای کنترل بازار پیشنهاد شده ممنوعیت ضرب سکه و محدودیت عرضه است که به جای درمان، حباب را بیشتر و بازار را ملتهب‌تر می‌کند. در مقابل، کارشناسان صنفی تأکید می‌کنند که راه‌حل واقعی، در اصلاح اقتصاد کلان، شنیدن صدای کف بازار و سپردن تصمیم‌گیری به متخصصان نهفته است، نه در ممنوعیت‌هایی که مردم را به سمت بازارهای جایگزین فراری می‌دهد.
پیش‌بینی بازار طلا پیچیده‌تر شده است
محمود شربیانی، رئیس اتحادیه طلا و جواهرات کشور، در گفت‌وگو با خبرنگار هفت‌صبح با نگاهی به وضعیت بازار طلا در شرایط فعلی، با اشاره به نوسانات اخیر اونس جهانی طلا اظهار کرد: «معمولا وقتی قیمت نفت بالا می‌رود، طلا پایین می‌آید و نوساناتشان برعکس است. اکنون با زمزمه‌های دور جدید تنش در تنگه هرمز و افزایش نرخ بهره آمریکا، تحلیل دقیق بازار اونس سخت شده است. بسیاری از بانک‌های جهانی و تحلیلگران حرفه‌ای پیش‌بینی می‌کردند اونس به 6000تا6500 دلار برسد، اما بعد نظرشان تغییر کرد و گفتند تا پایان ۲۰۲۶ قطعا 5000دلار را می‌بیند. اما عددی که الان زیر ۳.۸۷۰ دلار آمده، به نظر این قیمت به نسبت هدف‌گذاری تحلیل‌ها منطقی نیست و باید تا دوشنبه که بازار جهانی باز می‌شود صبر کنیم تا ببینیم چه اعدادی باز می‌شود. روند ظاهرا صعودی است، اما این اعداد فعلی منطقی به نظر نمی‌رسد.»
شربیانی با اشاره به تأثیر تحولات جهانی بر بازار طلا تصریح کرد: «در بحران‌ها، طلا از رمزارز و نفت امن‌تر است و قطعا مشکلات اخیر در بازار رمزارز روی سایر بازارها بی‌تأثیر نیست. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که در افت‌ها تقاضا برای طلا شکل گرفته بود. معمولاً وقتی در رمزارز اتفاقی می‌افتد، مردم بیرون می‌آیند و طلا می‌خرند.»
شربیانی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت تقاضای داخلی تصریح کرد: «از نظر تقاضای مصنوعات، می‌توانم بگویم تقریباً نزدیک به صفر است. مردم نگرانی‌هایی بابت تورم و جنگ دارند و انتظارات تورمی بالاست. این تأثیر در همه چیز دیده می‌شود. مردم هر چه نقدینگی دارند نگرانند و از هفته گذشته همه به سمت طلا، دلار و سکه می‌روند، ولی به محصولات تبدیل نمی‌کنند. این دردی از صنعت ما دوا نمی‌کند. اگر همه بروند سکه بخرند، اتفاقی برای صنعت تولید نمی‌افتد. بخش قابل توجهی از این تقاضا صرف سکه و طلا می‌شود.»
طرح ممنوعیت ضرب سکه نسخه‌ای اشتباه
شربیانی با انتقاد شدید از بند طرح اقتصاد مقاومتی درباره ممنوعیت ضرب سکه توسط بانک مرکزی و بانک‌هاست، گفت: «این طرح از نظر من به شدت اشتباه است اگر عرضه نکنیم و مردم نتوانند سکه بخرند، بدتر می‌شود. الان حباب سکه متأسفانه ۱۲ تا ۱۸درصد است و ربع سکه حباب دارد. اگر این طرح اجرا شود و ضرب سکه متوقف شود، سکه حالت عتیقه پیدا می‌کند و حبابش بیشتر می‌شود. الان سکه هفت تا هشت میلیون تومان است، آن موقع به ۳۰ تا ۴۰ میلیون می‌رسد. چرا باید ربع سکه‌ای که قیمت واقعی‌اش ۵۰میلیون است، ۷۰ میلیون فروخته شود؟»
شربیانی با تأکید بر لزوم حمایت از آب‌شده به عنوان ماده خام صنعت طلا تصریح کرد: «آب‌شده ماده خام صنعت ماست و هیچ جای دنیا آب‌شده معامله نمی‌شود. اگر مجلس بیاید آب‌شده را ممنوع کند، این هم جواب نمی‌دهد، چون مردم به جای آن دلار می‌خرند. راه‌حل این است که اقتصاد درست شود. مردم تقصیر ندارند؛ می‌خواهند از تورم جا نمانند. حقوق کارمندی که ده سال پیش این‌قدر بود، الان چقدر طلا یا دلار می‌شود؟ مردم نگران‌اند و می‌خواهند ارزش پولشان را حفظ کنند.»
شربیانی با انتقاد از نحوه تصمیم‌گیری در حوزه طلا و سکه خاطرنشان کرد: «متأسفانه در حوزه طلا و سکه، کارشناسان صنفی شنیده نمی‌شوند. ما ۳۶ سال است در کف بازار تهران فعالیت می‌کنیم و متخصص این حوزه هستیم، اما وقتی نظر می‌دهیم، نادیده گرفته می‌شود. در سال ۸۸ قانون مالیات بر ارزش افزوده تصویب شد و ۱۲ سال بعد فهمیدند اشتباه بوده و اصلاح کردند. چقدر از همکاران من در این ۱۲ سال متضرر شدند؟ الان هم همین‌طور است. چهار کارشناس بانک مرکزی که تخصص صنفی ندارند، می‌نشینند و طرحی تصویب می‌کنند که نتیجه‌اش مشخص نیست. باید کارشناسان اقتصادی بانک مرکزی و دولت با اتحادیه‌های صنفی همه شهرها بنشینند و مشورت کنند. اگر اقتصاد را به بخش خصوصی بسپارند، کشور خیلی قشنگ‌تر اداره می‌شود.»
موسسات مالی طلا را عمدا پایین نگه می‌دارند
عباداله محمدولی، عضو انجمن تولیدکنندگان طلا، در تحلیلی از وضعیت بازار طلا و عوامل مؤثر بر قیمت آن به خبرنگار هفت‌صبح گفت: «وقتی قیمت نفت افزایشی می‌شود و انس جهانی رو به پایین است. در دنیا مؤسسات مالی بزرگی وجود دارند که سال‌ها روی بازار خودشان کار کرده‌اند و نمی‌خواهند جایگاهشان را از دست بدهند. تنها رقیب خوب و موفقی که می‌تواند در این زمینه کار کند، طلاست. به همین دلیل طلا را تا می‌توانند پایین نگه می‌دارند و سعی می‌کنند دلار را به‌گونه‌ای نشان دهند که تضمین‌هایش نسبت به طلا بالاتر است.»
محمدولی با ارائه تحلیل خود تصریح کرد: «قیمت انس جهانی اصلاً کاری به اتفاقات امروز و دیروز دنیا ندارد. انس جهانی الان باید روی ۴۶۰۰ تا ۴۸۰۰ دلار باشد، نه ۳۸۰۰ دلار. این تحلیل شخصی من است. اما در روزهای اخیر، تهدیدهایی که وجود داشته و پیام مقام معظم رهبری به فرماندهان، باعث شده بازارهای سیاسی تحت تأثیر قرار بگیرند و قیمت طلا در بازار داخلی نیز افت کند.»
مردم به جای طلا به مایحتاج ضروری پناه می‌برند
محمدولی با تشریح رفتار مصرف‌کننده داخلی خاطرنشان کرد: «در این شرایط مردم به دنبال مایحتاج ضروری خود می‌روند؛ پوشاک، مسکن و اندوخته‌های دیگر برای مدتی. پول‌ها به این سمت می‌رود و بازار طلا بی‌مشتری می‌شود. علتش را در انس جهانی هم ببینید: آلمان، انگلیس و فرانسه در رابطه با نفت و مسائل نفتی واکنش‌هایی به آمریکا نشان می‌دهند و جنگ را مطرح می‌کنند. این‌ها باعث می‌شود مردم از بازار طلا دور شوند و به کالاهای دیگر روی بیاورند.» محمدولی در پاسخ به پرسشی درباره کف قیمت طلا در صورت وقوع جنگ تصریح کرد: «نظر من این است که ۱۵ تا ۱۶ هزار تومان (در واحد گرم) اصلاح می‌کند. با این حساب، فکر نمی‌کنم اونس تا ۳۶۰۰ دلار بیشتر اصلاح کند.»
محمدولی با اشاره به تغییر رویکرد کشورها نسبت به طلا خاطرنشان کرد: «مدت‌ها بود در دنیا سال‌های قبل از ۲۰۱۵ بخشی از جهان طلا را به عنوان یک ذخیره خوب نمی‌دیدند و به صنعت و تولید ثروت در بخش تولید به عنوان پشتوانه نگاه می‌کردند. اما همین مسائلی که الان اتفاق افتاده، اروپایی‌ها، روسیه، چین و هند را وارد بازار طلا کرده و این کشورها ذخیره طلا را در دستور کار خود قرار داده‌اند. یادمان باشد طلا هم یک ماده معدنی است و استخراجش تمام‌شدنی است و تا به امروز هیچ چیزی جایگزین فلز طلا در دنیا پیدا نشده است. هر کسی تلاش می‌کند در این ذخیره سهمی داشته باشد. فعلاً بیشترین خریداران چین، هند و روسیه هستند و خریدار زیاد می‌شود و باعث نوسانات می‌شود.»
محمدولی با اشاره به تحولات ژئوپلیتیک تصریح کرد: «بخشی از مسائل به ایران برمی‌گردد، بخشی به جنگ روسیه و اوکراین و جنگی که چین و آمریکا بر سر تایوان دارند. کشورهای اروپایی هم به دنبال این هستند که موضع جدیدی در مقابل آمریکا اتخاذ کنند و اروپای متحد را تشکیل دهند. فکر می‌کنم در آینده نزدیک، این کشورها بخواهند خودشان را در رابطه با این موضوع جدا کنند و برای آینده خودشان تصمیم بگیرند. اتفاقات سیاسی در دو سه سال آینده ما رخ می‌دهد و همه این‌ها باعث فعل‌وانفعالات در بازار طلا و ارز دنیا می‌شود.»
محمدولی در پایان تأکید کرد: «سختی کار و مشقت‌هایی که بسیاری از ممالک با آن درگیر می‌شوند، در اقتصاد و معاش خانواده‌ها اثر می‌گذارد. این شرایط باعث می‌شود کالاهای غیرضروری از بازار دور شوند و مردم به دنبال مایحتاج ضروری و در دسترس خود بروند. بازار طلا نیز از این قاعده مستثنا نیست و تا زمانی که فشار معیشتی ادامه دارد، بی‌مشتری می‌ماند.»
