قیمت بنزین در ایران / ماجرای نرخ چهارم چیست؟
نرخ چهارم بنزین اولین‌بار در تابستان امسال مطرح شد. دولت تاکید می‌کند فعلا برنامه‌ای برای اجرای این طرح ندارد
نرخ چهارم بنزین پیشنهادی بود که از سوی سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور برای مدیریت مصرف سوخت مطرح شد.
پیشنهادی که فعلا از سوی معاون رئیس جمهور منتفی است و فعلا خبری از تغییر جدید در پمپ‌بنزین‌ها نیست. هر چند از شهریور سه تغییر افزایش نرخ سوم بنزین، طرح شناسه‌دار کردن جایگاه‌های سوخت و جمع‌آوری کارت سوخت در 11 استان را در پمپ‌بنزین‌ها شاهد بوده‌ایم.
ماجرای نرخ چهارم بنزین چه بود؟
تعیین نرخ چهارم بنزین برای پرمصرف‌ها مجدد در رسانه‌های خبری خبرساز شد. همه چیز از مصاحبه سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور آغاز شد که پیشنهاد داد برای رانندگان پرمصرف نرخ چهارمی تعیین شود. او در سخنان خود گفته بود در این روش نرخ اول 1500 تومان، نرخ دوم 3000 هزار تومان، نرخ سوم 10 هزار تومان خواهد بود و برای کسانی که مصرف مازاد داشته باشند نرخ چهارمی با قیمت بالاتر تعیین شود.»
این اولین بار نیست که پای نرخ چهارم بنزین به خبرها کشیده می‌شود. پیش‌تر و در مرداد سال جاری خبرهایی از تعیین نرخ چهارم بنزین منتشر شد و حتی خبر از عرضه آن در پمپ‌بنزین‌ها به گوش رسید. ماجرا از جایی آغاز شد که خبر از عرضه بنزین 87 هزار تومانی در کرمان به گوش رسید. نرخ چهارمی که فاصله قیمتی زیادی با بنزین‌های سهمیه‌ای داشت. بنزین 87 هزار تومانی دوام زیادی نداشت و واکنش‌های زیاد به آن سبب شد تا خیلی زود عرضه آن متوقف شود.
پس از آن اجرای بنزین 87 هزار تومانی از سوی مسئولان دولتی تکذیب شد و معاون اول رئیس جمهور در سخنانی با اشاره به آنکه صحبت‌هایی در هیئت دولت بر تعیین نرخ چهارم شده بود در نهایت اجرای بنزین 87 هزار تومانی ناهماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی دانست.
اگر به سخنان سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت کشور برگردیم این بار نرخ چهارم بنزین یک تفاوت مهم با مرداد دارد. در پیشنهاد جدید تیغ نرخ چهارم بنزین به سوی پرمصرف‌ها نشانه رفته است. رضا نواز در سخنان خود هدف از تعیین نرخ چهارم بنزین را مدیریت مصرف سوخت و جلوگیری از قاچاق سوخت اعلام کرده بود.
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس نیز در گفتگویی اعلام کرده بود روزانه 20 میلیون لیتر قاچاق سوخت در کشور رخ می‌دهد سهم بنزین از آن تنها 10 درصد است.
براساس آخرین آمارهای منتشر شده مصرف روزانه بنزین در کشور به 135 میلیون لیتر می‌رسد درحالیکه پالایشگاه‌های داخلی تنها توان تولید 120 میلیون لیتر بنزین را دارند. شکاف 15 میلیون لیتری میان تولید و مصرف با واردات بنزین پر می‌شد که در سال جاری در پی جنگ و محاصر بنادر دریایی به مانند گذشته امکان واردات وجود ندارد. معاول اول رئیس جمهور نیز در 23 مهر اعلام کرده بود که در سال جاری واردات بنزین نخواهیم داشت.
پیشنهاد تعیین نرخ چهارم خیلی زود از سوی سقاب حسینی معاون رئیس جمهور منتفی دانسته شد. او در واکنش به اخبار منتشر شده درباره نرخ چهارم بنزین گفت:«موضوع تعیین نرخ چهارم بنزین به هیچ عنوان در دستور کار دولت قرار ندارد و سیاست قطعی دولت پایبندی به وعده‌های اعلام‌شده به مردم و اجرای گام‌به‌گام و تدریجی طرح‌ها بدون ایجاد شوک قیمتی است.»
با منتفی شدن تعیین نرخ چهارم بنزین فعلا قرار نیست با تغییر جدیدی در قیمت بنزین مواجه شویم و باید منتظر ماند و دید برنامه‌های جدید دولت برای کاهش ناترازی تا چه اندازه جواب خواهد داد.
سه تغییر بزرگ در پمپ‌بنزین‌ها
از نیمه شهریور تاکنون سه تغییر مهم در پمپ‌بنزین‌ها از سوی دولت اجرایی شده است. افزایش نرخ سوم بنزین، طرح شناسه‌دار کردن جایگاه‌های سوخت و جمع‌آوری کارت سوخت در 11 استان.
در روزهای ابتدایی شهریور سخنانی از افزایش قیمت بنزین به گوش می‌رسید که مسئولان دولتی نیز از سه سناریو برای تغییر قیمت یا سهمیه بنزین خبر می‌دادند که در نهایت قرعه به تغییر قیمت نرخ سوم بنزین افتاد. نرخ سوم بنزین در نیمه شهریور با افزایش پنج هزار تومان به 10 هزار تومان رسید.
با تصمیم دولت مبنی بر تغییر نرخ سوم بنزین مالکان خودروهای شخصی ماهانه می‌توانند از 60 لیتر بنزین 1500 تومانی، 50 لیتر بنزین 3000 هزار تومانی استفاده کنند و اگر مصرف ماهانه آنها بیشتر از 110 لیتر باشد هنگام استفاده از کارت سوخت جایگاه‌ها هر لیتر بنزین با نرخ 10 هزار تومان محاسبه خواهد شد.
دومین تغییر اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های سوخت اضطراری است که به صورت آزمایشی در تهران اجرا شده است. با اجرای این طرح در زمان استفاده از کارت اضطراری جایگاه مشخص خواهد بود چه فردی و با چه مشخصاتی از کارت سوخت استفاده کرده است.
در روش جدید سوخت‌گیری با کارت اضطراری رانندگانی که کارت سوخت شخصی ندارند باید ابتدا مراحل احراز هویت با کارت بانکی را انجام دهند. در این شیوه راننده ابتدا کارت بانکی خود را در دستگاه کارت‌خوان قرار می‌دهد و میزان بنزین موردنیاز را انتخاب می‌کند.
با وارد کردن رمز کارت بانکی یک رمز یکبار مصرف یا توکن از سوی دستگاه کارت‌خوان صادر می‌شود که در هنگام استفاده از کارت سوخت اضطراری باید وارد کند تا امکان سوخت‌گیری برای او فعال شود.
و تغییر سوم جمع‌آوری کارت سوخت اضطراری جایگاه‌ها در 11 استان کرمان، سیستان‌وبلوچستان، خراسان جنوبی، هرمزگان، یزد، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، اردبیل و کردستان است. با جمع شدن کارت سوخت جایگاه برای ساکنان این استان‌ها ماهانه 50 لیتر بنزین با نرخ 10 هزار تومان در کارت‌سوخت آنها شارژ خواهد شد.
اگرچه اجرای این طرح با واکنش‌هایی همراه شده است برای نمونه چالش سوخت‌گیری رانندگانی که در سفرهای بین‌استانی کارت سوخت شخصی ندارند یا سهمیه بنزین آنها به پایان رسیده است.
این رانندگان در صورت نیاز به سوخت‌گیری در استان‌هایی که کارت سوخت جایگاه‌ها جمع شده است با محدودیت مواجه خواهند شد. در پی همین مسئله مسئولان شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی از اختصاص سهمیه موقت بنزین برای حل این مشکل خبر داده‌اند.
