فناوری صبر اداری ندارد
نایب‌رئیس فدراسیون فاوا تأکید می‌کند قطعی یا اختلال اینترنت به فعالیت اقتصادی آسیب می‌زند و باید سازوکار آن روشن باشد
هفت صبح| در هفته‌های اخیر موضوع تشدید تنش‌ها و احتمال آغاز جنگ سوم با آمریکا مطرح شده و مقامات سیاسی کشور نیز این موضوع را تایید کرده‌اند. این مسئله به طور قطع یک ریسک جدی برای کسب و کارهای اینترنتی محسوب می‌شود چراکه در یک سال گذشته بسیاری از کسب‌وکارهای آنلاین با قطعی اینترنت، با چالش مواجه شدند که در این شرایط نقش متولی ارتباطات و اینترنت اهمیت ویژه‌ای دارد.
علی مسعودی، نایب رئیس فدراسیون فاوا، در گفت‌وگوی اختصاصی با هفت‌صبح درباره عملکرد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر کسب‌وکارهای آنلاین، گفت: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مسئولیت‌هایی در حوزه فناوری و ارتباطات دارد که اگر به درستی انجام نشود، تأثیر مستقیم بر زندگی و کسب‌وکار مردم می‌گذارد. از این رو باید نگاه ما به وزارت ارتباطات، نگاه به یک وزارت زیرساختی در همه صنایع باشد و جایگاه مهم آن در کشور مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تجربه سایر کشورها تصریح کرد: معمولاً همه وزارتخانه‌هایی که در سایر کشورها با همین نام وجود دارند، از این دست هستند. امروز اگر ارتباط تلفنی قطع شود یا موبایل و کارت اینترنت دچار مشکل شود یا ارتباط اینترنتی برقرار نباشد، عملاً بر کارکرد آن مجموعه تأثیر منفی می‌گذارد، چه آن مجموعه اقتصادی باشد، چه خدماتی، چه دولتی و چه حاکمیتی. از این رو امروز نقش ارتباطات و فناوری اطلاعات، نقشی مشخص و زیرساختی است.
مسعودی با تأکید بر پیوند اقتصاد و فناوری اطلاعات تاکید کرد: امروز هیچ پایه اقتصادی یا فعال اقتصادی نداریم که با موضوع ارتباطات و فناوری اطلاعات مرتبط نباشد. اگر اینترنت با چالش مواجه شود و سرعتش کاهش یابد، تأثیر مستقیم بر اقتصاد کشور می‌گذارد و نتیجه‌اش را در برندهای اقتصادی کشور بعداً خواهیم دید. اگر اینترنت چندین روز، چندین ساعت یا چندین ماه قطع شود، صددرصد اثر مستقیم خواهد داشت. ما باید تاب‌آوری اینترنت را بالا ببریم و اگر دغدغه و مشکلی در این حوزه داریم، صورت مسئله را مطرح کنیم، مشورت کنیم و راه‌حل پیدا کنیم، نه اینکه با قطع اینترنت موضوع را کاملا کنار بگذاریم.
وی در خصوص مسئولیت‌های وزارت ارتباطات تصریح کرد: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به صورت مستقیم در موضوعات زیرساختی و فنی اینترنت مسئولیت دارد و شرکت ارتباطات زیرساخت یکی از کارهای اصلی‌اش همین است، اما اگر در سرویس‌های ارتباطی اتفاقاتی می‌افتد، یا مطلوب نیستند، یا فیلتری صورت می‌گیرد یا قطعی رخ می‌دهد، این دست وزارت ارتباطات نیست و از نظر قانونی وزارت ارتباطات هم به عنوان یکی از جایگاه‌هایی که در همه کمیته‌ها و شوراها کنار سایر دستگاه‌ها می‌نشیند، نقش جزیی دارد.
مسعودی با اشاره به تحولات یک سال و نیم اخیر گفت: در یک سال و نیم اخیر یا حتی از ابتدای این دولت شاهد نوسان بودیم. نهادهای مختلفی از جمله شورای عالی فضای مجازی درگیر هستند. سندی که دبیر محترم شورا چند روز پیش از محرمانگی خارج کرد، باید قبلا منتشر می‌شد. در آن آمده قدم به قدم بازگشایی پلتفرم‌ها انجام شده است. زمانی واتساپ باز شد، دوباره رفت، بعد از جنگ ۱۲ روزه رفت و رسید به دی‌ماه و کاملاً مختل شد و الان بسته است. ما برای باز کردنش چه دلیلی داشتیم که برای بستنش داریم؟
رئیس کمیسیون فاوای اتاق بازرگانی ایران با تأکید بر نقش بخش خصوصی در تصمیم‌گیری‌های حوزه فناوری تصریح کرد: بخش خصوصی و مشخصاً اتاق بازرگانی ایران و اتاق ایران طبق قانون که مشاور سه قوه است، باید در ترکیب اعضای شورای عالی فضای مجازی حضور داشته باشد. چرا؟ به دلیل اینکه این موضوع تأثیر مستقیم بر کسب‌وکار فعالان اقتصادی می‌گذارد و حداقل باید نظرها و مشاوره‌های خودش را از این طریق اعلام کند و صاحب رأی باشد تا بتواند روی تصمیمات اثرگذار باشد. این یکی از موضوعات مهمی است که اتاق به جد دنبال آن است.
مسعودی در بررسی اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم وزارت ارتباطات تاکید کرد: نقش وزارت ارتباطات در یک سال اخیر در برخی مواقع به صورت مستقیم اثرگذار بوده و جاهایی به صورت غیرمستقیم تاثیر داشته است. اگر در جایی مثل شورای عالی فضای مجازی یا سایر ستادها بتواند اثر مثبت بگذارد و در حل نظام مسائل در این حوزه گام بردارد مؤثر خواهد بود. اما این نافی آن نیست که در شرایط جنگ و اتفاقات خاص، تصمیماتی از مراجع ذی‌ربط و بالادستی گرفته می‌شود، مثلا هجمه‌ای وارد می‌شود یا از نظر امنیت سایبری با اشکالی مواجه می‌شویم و اینترنت را می‌بندند. اما چه کسانی باید تصمیم بگیرند که قطعی اینترنت ادامه داشته باشد یا نه.
وی با تأکید بر لزوم نظام‌مند بودن قطعی اینترنت تصریح کرد: اگر قرار است ادامه داشته باشد، باید شرایط خاص داشته باشد. اگر قرار است روزی با قطعی ارتباط مواجه شویم، آیا این ارتباط باید در کل کشور باشد؟ اینها مسائلی است که باید در حوزه‌های فنی بنشینند و صحبت کنند و راه‌حل پیدا کنند. اگر قرار است چنین اتفاقی بیفتد، باید نظام‌مند باشد
مسعودی با اشاره به نقش کسب‌وکارهای دیجیتال در بحران‌ها خاطرنشان کرد: در بحران، کسب‌وکارها مخصوصاً کسب‌وکارهای حوزه اقتصاد دیجیتال به خدمت‌رسانی‌شان ادامه دادند. در زمانی که بسیاری از جاها در کشور با تعداد کم کار می‌کردند یا تعطیل بودند، همکاران من در حوزه اقتصاد دیجیتال داشتند ارائه خدمت می‌کردند. وسیله نقلیه‌ای که با یک گوشی فراخوان می‌کردید و از مسیری به مسیر دیگر می‌رفتید، یا کالایی که از فروشگاه اینترنتی خرید می‌کردید و به منزلتان می‌رسید، همه اینها وظایفی بود که انجام می‌شد. همه زیرساخت‌ها و همکاران فنی ما در این حوزه فعال بودند و خدمت ارائه می‌کردند، چون آن موقع بیشتر خدمتشان احساس می‌شد.
نقش وزارت ارتباطات در تسهیل مجوزها
وی در خصوص نقش وزارت ارتباطات در تسهیل مجوزها تصریح کرد: وزارت ارتباطات باید در صدور مجوزهایی که از طریق سازمان تنظیم مقررات صادر می‌شود، تسهیل کند و شرایط را به‌گونه‌ای فراهم کند که اتفاقات به سرعت بیفتد. ما تجربه‌ای در زمان جنگ داشتیم که یک سری مصوبات وجود داشت و خیلی مسائل زودتر انجام می‌شد. الان هم باید به این مسیر برویم که اگر اتفاقی در مسیر صدور مجوز می‌افتد، تسهیل شود. ما موضوعی در صدور مجوزها داریم که باعث می‌شود دستگاه نظارتی برای گرفتن تصمیمی یا احراز یکی از شروط صدور مجوز، زمان طولانی صرف کند. پیشنهاد ما این است که نظارت را بگذاریم و مجوزها صادر شود.
نایب رئیس فدراسیون فاوا، با تأکید بر ضرورت مقررات‌زدایی و تسهیل صدور مجوزها اظهار داشت: وزارت اقتصاد نیز به این مسائل ورود کرده و سامانه صدور مجوزها باید به‌گونه‌ای باشد که مجوز در زمان مشخصی صادر شود، اما نظارت‌ها نیز انجام گیرد. ما نمی‌گوییم نظارت نکنیم؛ اتفاقاً باید به سمت خودتنظیم‌گری برویم یعنی تنظیم‌گری که توسط خود صاحب کسب‌وکار و طبق الزاماتی که به او گفته شده اجرا شود و سپس ما بررسی کنیم.
وی با اشاره به نمونه‌های نظارت پسینی تصریح کرد: یک کارخانه تولیدی که محصول اضافه دارد، سازمان استاندارد میان کارش می‌رود و یک محصولش را برای تست می‌برد. مگر این اتفاق نمی‌افتد؟ طلافروشی‌هایی که الان کار می‌کنند، سازمان استاندارد یک‌دفعه وارد مغازه می‌شود، خودش را معرفی می‌کند و یک نمونه از کالا را برای تست عیارسنجی می‌برد. چرا ما اصرار داریم این کارها را قبل از صدور مجوز انجام دهیم و بعد اصلاً نظارت نکنیم؟ نتیجه این می‌شود که مشاغل زیرزمینی می‌شوند و شفافیت از بین می‌رود. پس باید تسهیل در صدور مجوزها، حتی مجوزهایی که سازمان تنظیم مقررات صادر می‌کند، در دستور کار باشد.
توسعه کند زیرساخت فیبر نوری
مسعودی با تأکید بر سرعت توسعه زیرساخت فیبر نوری خاطرنشان کرد: زیرساخت‌های ما در حوزه فیبر نوری نسبت به سنوات گذشته افزایش پیدا کرده، اما باید با سرعت بیشتری پیش برود. من یک سوال مطرح می‌کنم: واقعاً چقدر وقت داریم که زیرساخت‌هایمان را درست کنیم؟ ما اصلاً وقت نداریم و زمان را از دست داده‌ایم. اگر امروز قرار باشد برنامه‌ریزی کنیم که در دو سال آینده به نقطه‌ای برسیم، با توجه به سرعت تغییر فناوری در دنیا، آن دو سال باید به شش ماه تبدیل شود. ما امکانات نداریم که با سرعت پایین پیش برویم و باید برنامه‌ریزی را به آن سمت ببریم.
وی با اشاره به فصل بودجه و ضرورت توجه به حوزه فناوری تصریح کرد: اگر امروز سازمان برنامه و بودجه در فصل بودجه در حال برنامه‌ریزی است، باید این حوزه را بیشتر ببیند؛ مخصوصاً در حوزه هوش مصنوعی و هوشمندسازی و دولت دیجیتال که دولت دنبال آن است. بودجه‌هایی که قرار است به این حوزه اختصاص یابد باید به این سمت برود. چرا باید برای ساختمان فیزیکی که چندین سال روی آن کاری نشده، دوباره بودجه صرف کنیم؟ اینها خودشان درآمدزاست و می‌تواند کسب‌وکارها را به سمت جلو ببرد. ما باید در این حوزه سرمایه‌گذاری کنیم تا سریع‌تر رشد کنیم.
مسعودی با بیان اینکه وزارت ارتباطات باید با سرعت بیشتری برنامه‌ها را پیش ببرد، گفت: واقعاً وقت نداریم. چرا باید وقتمان را برای کارهای دیگری بگذاریم که شاید دولت برای آنها هزار برنامه داشته باشد و نتیجه‌اش چندین سال دیگر مشخص شود؟ ما امروز باید در یک برنامه میان‌مدت، همه کارهای بلندمدت‌مان را به نتیجه برسانیم، چون فرصت نداریم و تکنولوژی با سرعت بالا دارد رشد می‌کند.
اگر این موضوعات را به نتیجه نرسانیم، ضربه می‌خوریم و نمی‌توانیم خودمان را به آن حدی که باید برسانیم. وی با تأکید بر نقش بخش خصوصی در پیشبرد برنامه‌ها گفت: همه فعالان بخش خصوصی، همیشه پای کار بوده‌اند و مردم همین مردمی که از کف بازار آمده‌اند و کار می‌کنند، در کنار دولت هستند و کار را پیش می‌برند. اما باید روال را به‌گونه‌ای ببریم که با یک برنامه‌ریزی منسجم، سرعت انجام کارها مخصوصاً در شبکه ملی اطلاعات و فیبر نوری که بسیار مهم است، پیش برود. اینکه سیاست‌ها در جای دیگری تعیین می‌شود باید مشخص باشد، ولی تا آنجا که من اطلاع دارم تغییری در سیاست‌ها به وجود نیامده است.
نظارت بر عملکرد شرکت‌ها چگونه باشد؟
مسعودی در خصوص نظارت بر عملکرد شرکت‌ها خاطرنشان کرد: شرکتی که با سرعت خوب پیش می‌رود، سایر شرکت‌ها باید به سرعت آن برسند. اگر هیچ‌کدام نرسیدند، نهادی که مجوز صادر کرده باید نظارت کند. نظارت پسینی مال اینجاست که بگوید تو چرا نتوانستی به آن افق برنامه که طبق قرارداد باید می‌رسیدی، برسی؟ اشکالات کجاست؟ باید برویم اشکالات را برطرف کنیم. ما نباید پروژه را رها کنیم و باید نظارت کنیم که اگر پروژه با مشکلی مواجه شد یا سرعتش به دلایلی کاهش یافت، آن را حل کنیم.
وی با تأکید بر مسئولیت کارفرما در حمایت از پیمانکار تصریح کرد: کارفرما وظیفه‌اش این است که برای تحویل زودتر کار از پیمانکار، تمام مشکلات را برطرف کند. مشکل بزرگ ما این است که خیلی وقت‌ها پیمانکار را به امان خدا رها می‌کنیم و می‌گوییم خودت برو کار را انجام بده، پول می‌گیری. در صورتی که این‌طور نیست و باید از پیمانکار حمایت کنیم.
مسعودی تأکید کرد: وزارت ارتباطات در این حوزه‌ها وضعش بهتر است. بحث‌های نظارتی، رایزنی‌ها و مذاکراتی که اخیراً درباره فیبر نوری در شهر تهران با شهرداری انجام شده، نشان می‌دهد که دارند به این سمت می‌روند. ولی باز هم معتقدم این موضوع می‌تواند به عنوان یکی از تیترهای مهم قابل توجه باشد: واقعاً سرعت ما بسیار پایین است. من درباره سرعت اینترنت صحبت نمی‌کنم که پایین است؛ سرعت انجام کارهایمان پایین است. ما باید با سرعت بالا پیش برویم، چون کارهایی که انجام می‌دهیم کارهای بزرگی است و اگر با سرعت پایین پیش برود، انگار هیچ کاری انجام نداده‌ایم.
سهم حوزه آی تی از تولید ناخالص داخلی
نایب رئیس فدراسیون فاوا، با اشاره به سهم این حوزه از تولید ناخالص داخلی اظهار داشت: در اقتصاد دیجیتال، ما سهمی از GDP داریم و طبق برنامه هفتم قرار است به ۱۰درصد برسیم. اتفاقی که اخیراً افتاده این است که وزارت ارتباطات اعلام کرده رشد14/7درصدی داشته و دلیل افزایش را کوچک شدن اقتصاد اعلام کرده، نه اینکه ما کار خاصی انجام داده باشیم. این را به کل اقتصادمان بسط دهید.
رصدخانه برای اقتصاد دیجیتال داشته باشیم
نایب رئیس فدراسیون فاوا با اشاره به نبود آمار دقیق در حوزه فناوری اطلاعات تصریح کرد: ما هنوز اطلاعات کامل آماری در کشور نداریم و اطلاعاتمان به‌روز نیست. در تامین تجهیزات نیز به دلیل اینکه بسیاری از مسائل ما با توجه به کدهای تعرفه‌ای که در واردات و صادرات وجود دارد، در جای درستش اتفاق نیفتاده و این یکی از نکاتی است که تأثیر می‌گذارد و باعث می‌شود آمار درستی از این مسائل نداشته باشیم.
امروز بگویید بازار فناوری اطلاعات ما، بازار فاوای ما، بازار IT و ICT ما در کشور چقدر است؟ نمی‌شود تشخیص داد چون همه موضوعاتی است که هر جایی بروید روی همه اثرگذار است. در حوزه اقتصاد دیجیتال، وزارت ارتباطات و مرکز آمار مطابق برنامه هفتم مسئولیت دارند و آمار ارائه می‌کنند. همین ۷ و خرده‌ای درصدی که اعلام کردند، یکی از خروجی‌های کارهایی است که انجام می‌دهند. ما نیاز داریم در کشور یک رصدخانه برای اقتصاد دیجیتال داشته باشیم. این بسیار مهم است تا یک داشبورد داشته باشیم و همیشه بتوانیم رصد کنیم، ببینیم جایگاهمان کجاست، چه کار می‌کنیم و کجا کم‌کاری می‌کنیم و بر اساس آن برنامه‌ریزی کنیم.
وی در پایان با تأکید بر اهمیت تخصیص درست منابع تصریح کرد: با توجه به همه ابزارآلات اقتصادی، اقتصاد دیجیتال و موضوعات فناوری اطلاعات، می‌توانیم موارد را به درستی تشخیص دهیم و بر اساس آن درست برنامه‌ریزی کنیم. این درست برنامه‌ریزی کردن کجا به درد می‌خورد؟ در آن قسمتی که منابع را می‌توانیم به درستی تخصیص دهیم. یعنی اگر منابع را به جایی برده‌ایم که شاید لازم نباشد، اما روی کاغذ نظرمان این بوده را اصلاح کنیم. درواقع وقتی بررسی فنی و میدانی می‌کنیم، می‌بینیم منابع باید به جای دیگری برود. پس تخصیص درست منابع نیاز به اطلاعات درست دارد.
