کدام هوش مصنوعی مناسب بازار ایران است؟
چت جی‌پی‌تی و کلود معروف‌ترین نام‌های دنیای هوش مصنوعی هستند، اما برای فعال بازار ایران، فارسی روان، تومان، حسابداری، مشتری ایرانی و دسترسی آسان اهمیت دیگری دارد
هفت صبح، نوید ایران‌بهار| هوش مصنوعی برای بیشتر مردم با دو اسم شناخته می‌شود یعنی چت‌جی‌پی‌تی و کلود. یکی محصول OpenAI است و دیگری ساخته Anthropic. هر دو در چند سال گذشته از ابزارهای تخصصی حوزه فناوری فاصله گرفته‌اند و به دستیار روزمره میلیون‌ها کاربر تبدیل شده‌اند. چت‌جی‌پی‌تی برای نوشتن، تحلیل فایل، جست‌وجو، تولید تصویر و کارهای روزمره استفاده می‌شود و کلود هم در نوشتن، تحلیل اسناد، برنامه‌نویسی و کارهای پیچیده متنی جایگاه مهمی پیدا کرده است.
قیمت پایه چت‌جی‌پی‌تی پلاس ۲۰ دلار در ماه است و کلود پرو نیز ۲۰ دلار در ماه قیمت دارد. اما یک فروشنده در تهران، مدیر یک شرکت پخش در تبریز یا صاحب یک فروشگاه اینترنتی در مشهد، سؤال متفاوتی دارد. برای او مهم است که هوش مصنوعی تومان و ریال را درست بفهمد، فایل فروش را تحلیل کند، متن تبلیغاتی فارسی بنویسد، با اطلاعات محصولات کنار بیاید، به نرم‌افزارهای کاری متصل شود و از نظر دسترسی و پرداخت دردسر کمتری داشته باشد. اینجا داستان از رقابت میان چند مدل بزرگ جهانی فاصله می‌گیرد و پای نسل تازه‌ای از سرویس‌های فارسی و ایرانی به میان می‌آید.
هشت گزینه روی میز
در این جدول یک نکته مهم وجود دارد. سرویس‌های ایرانی الزاماً مدل زبانی مستقل خودشان را از صفر نساخته‌اند. بخشی از آنها در نقش «درگاه و محیط کاری» عمل می‌کنند و چند مدل جهانی را زیر یک حساب در اختیار کاربر می‌گذارند. دیپ‌فا برای نمونه اعلام کرده که مدل‌هایی از GPT، Claude، Gemini، Grok، DeepSeek و Perplexity را در یک محیط ارائه می‌کند و پرداخت ریالی و API نیز دارد. قیمت بسته شروع این سرویس ۳۰۰ هزار تومان برای هزار اعتبار اعلام شده و اشتراک استاندارد ماهانه ۹۰۰ هزار تومان است.
این مدل کسب‌وکار برای کاربر ایرانی یک مزیت عملی دارد. به جای مدیریت چند حساب خارجی، کاربر با یک محیط فارسی و پرداخت ریالی سراغ چند مدل می‌رود. برای یک روزنامه‌نگار، بازاریاب، تولیدکننده محتوا یا فروشگاه کوچک، چنین مدلی می‌تواند هزینه و دردسر مدیریت ابزارها را کاهش دهد.
هوش مصنوعی برای انجام کار
وکر مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. تمرکز آن روی «ایجنت» است؛ یعنی کاربر به جای گفت‌وگوی طولانی با هوش مصنوعی، یک کار مشخص را به سیستم می‌سپارد. خود وکر اعلام کرده که به ابزارهایی مانند سپیدار، هلو، سامانه مؤدیان، زرین‌پال، بله، ایتا، روبیکا، ایمیل سازمانی، اکسل، حسابداری، صورت‌حساب بانکی و تأمین اجتماعی متصل می‌شود. اطلاعات کسب‌وکار نیز طبق اعلام این سرویس در ایران نگهداری می‌شود.
این تفاوت برای بازار ایران جدی است. فرض کنید مدیر فروش یک شرکت، فایل فروش ماهانه را بارگذاری کند و بخواهد پرفروش‌ترین کالاها، افت فروش، مشتریان مهم و چند نمودار مدیریتی را تحویل بگیرد. ارزش هوش مصنوعی در اینجا از «نوشتن یک متن خوب» به «انجام یک کار واقعی» منتقل می‌شود. مدل قیمت‌گذاری وکر هم متفاوت است. این سرویس اعلام کرده اشتراک ماهانه ندارد و اعتبار را یک‌بار خریداری می‌کنید. بسته اعتباری از ۸۹۰ هزار تومان آغاز می‌شود و اعتبار تاریخ انقضا ندارد. نسخه رایگان نیز هزار توکن رایگان در ساعت دارد. برای شرکت‌های بزرگ‌تر، استقرار روی زیرساخت سازمان، کنترل دسترسی، SSO، ثبت رخداد و پشتیبانی اختصاصی در نظر گرفته شده است.
یک حساب برای چند مدل
دیپ‌فا را باید در گروه دیگری قرار داد. این پلتفرم خودش را به عنوان محیطی برای دسترسی به مدل‌ها و ابزارهای مختلف معرفی می‌کند. کاربر می‌تواند برای یک کار از GPT استفاده کند، برای کار دیگر سراغ Claude یا Gemini برود و برای تولید تصویر و ویدیو هم مدل‌های دیگری را انتخاب کند. این سرویس بیش از ۵۰ ابزار را در یک حساب ارائه می‌کند و امکان استفاده تیمی و API نیز دارد. برای فعال بازار، این ویژگی زمانی مهم می‌شود که نیازها متنوع باشند.
یک روز نوشتن توضیحات محصول، روز بعد تحلیل فایل اکسل، روز بعد ساخت تصویر تبلیغاتی و چند روز بعد تبدیل فایل صوتی جلسه به متن. خرید چند سرویس خارجی برای چنین مجموعه‌ای هزینه و پیچیدگی بیشتری دارد. دیپ‌فا همچنین برای کاربران حرفه‌ای API ارائه می‌دهد و اعلام کرده API آن با استاندارد OpenAI سازگار است. هزینه بر اساس مصرف محاسبه می‌شود و قیمت مدل‌ها با یکدیگر تفاوت دارد.
جایی که فارسی مهم‌تر می‌شود
برای بسیاری از کسب‌وکارها، هوش مصنوعی قرار است نویسنده باشد. توضیح کالا بنویسد، پیام تبلیغاتی آماده کند، متن شبکه اجتماعی بسازد، یک متن طولانی را کوتاه کند یا لحن یک نوشته را تغییر دهد. در این حوزه، کیفیت فارسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نویسا، ویرا و گپ‌جی‌پی‌تی در همین بازار قرار می‌گیرند. مقایسه‌های منتشرشده درباره سرویس‌های فارسی، این سه نام را در کنار هم بررسی کرده‌اند و تمرکز آنها را بر تجربه فارسی، تولید محتوا و دسترسی آسان کاربران ایرانی نشان می‌دهند. برای یک فروشگاه اینترنتی، تفاوت کوچک در کیفیت زبان می‌تواند روی تصویر برند اثر بگذارد. متن محصولی که شبیه ترجمه ماشینی باشد، حس فروشگاه حرفه‌ای را منتقل نمی‌کند. فروشنده به متنی احتیاج دارد که با زبان مشتری ایرانی نوشته شده باشد، اصطلاحات رایج بازار را بفهمد و بتواند لحن آن را از رسمی تا صمیمی تغییر دهد.
چت‌جی‌پی‌تی و کلود کجا ایستاده‌اند؟
با وجود رشد سرویس‌های ایرانی، چت‌جی‌پی‌تی و کلود همچنان ابزارهای مهمی برای کار حرفه‌ای هستند. چت‌جی‌پی‌تی در نسخه Plus با قیمت ۲۰ دلار در ماه امکانات گسترده‌ای برای تحلیل فایل، جست‌وجو، تولید تصویر، پژوهش و پروژه‌های کاری ارائه می‌دهد. کلود نیز برای کار با اسناد، نوشتن، تحلیل داده، پژوهش و برنامه‌نویسی گزینه مهمی است. اشتراک Pro ماهانه ۲۰ دلار قیمت دارد و طرح‌های Max با ظرفیت مصرف بالاتر از ۱۰۰ دلار در ماه آغاز می‌شوند. بنابراین مسئله برای کاربر ایرانی این نیست که یکی از این دو نام را کنار بگذارد و سراغ یک سرویس داخلی برود. یک ترکیب کاربردی‌تر در حال شکل‌گیری است: مدل قدرتمند جهانی برای کارهای پیچیده، سرویس ایرانی برای دسترسی، پرداخت، محیط فارسی و اتصال به خدمات داخلی و ابزار تخصصی برای انجام یک فرایند مشخص.
