راز قبض‌های میلیونی
توانیر می‌گوید تغییر رقم قبض لزوماً به معنای افزایش تعرفه نیست و عواملی مانند میزان مصرف، دوره قرائت و بدهی گذشته مؤثرند
۸ مهر، هفت صبح در گزارشی با تیتر «قبض میلیونی برای مصرف معمولی» سراغ قبض‌هایی رفت که رقم آنها برای برخی مشترکان از چندصد هزار تومان به یک، دو، چهار و حتی چند میلیون تومان رسیده بود. گزارش با واکنش توانیر همراه شد و این شرکت در جوابیه‌ای، دلایل افزایش برخی قبوض و سازوکار تعرفه‌گذاری پلکانی برق را تشریح کرد. متن کامل این جوابیه به شرح زیر است:
موضوع جوابیه گزارش «قبض میلیونی برای مصرف معمولی»
مدیرمسئول و سردبیر محترم روزنامه هفت صبح
با سلام و احترام؛
پیرو انتشار گزارشی با عنوان «قبض میلیونی برای مصرف معمولی» در آن رسانه وزین، مبتنی بر روایت برخی مشترکان از تغییرات مبالغ قبوض برق دوره اخیر، خواهشمند است طبق قانون مطبوعات، توضیحات و پاسخ‌های شفاف زیر را جهت تنویر افکار عمومی و آگاهی مشترکان محترم در همان صفحه و ستون منتشر فرمایید. صنعت برق کشور در شرایط ناترازی سنگین انرژی و هزینه‌های گزاف توسعه شبکه، هدف خود را نه درآمدزایی از عموم مردم، بلکه «مدیریت مصرف، عدالت در تخصیص یارانه‌ها و صیانت از پایداری شبکه سراسری برای همه آحاد جامعه» قرار داده است. از رسانه‌های محترم انتظار می‌رود در کنار انعکاس دغدغه‌های به‌حق شهروندان، با تشریح نحوه عملکرد تعرفه‌های پلکانی، صنعت برق را در ارتقای فرهنگ بهینه‌سازی مصرف یاری نمایند.
پایبندی به الگوی مصرف و چتر حمایتی
برای اکثریت مشترکان
برخلاف برخی تصورات و برداشت‌ها، تعرفه برق بخش خانگی برای مشترکانی که در چارچوب الگوی مصرف مجاز (متناسب با اقلیم و منطقه سکونت) برق مصرف می‌کنند، هیچ‌گونه جهش و افزایش سنگینی نداشته است. نزدیک به ۷۵ درصد از مشترکان خانگی کشور در محدوده الگو قرار داشته و همچنان از یارانه گسترده و حداکثری انرژی بهره‌مند هستند و متوسط قبض این گروه از جامعه، ارقامی کاملاً متعارف و اقتصادی است.
مکانیزم تعرفه‌گذاری پلکانی و مصوبات قانونی
بر اساس تکالیف مندرج در قوانین بالادستی، از جمله قانون بودجه و قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، نظام محاسبه بهای برق مصرفی به‌صورت پلکانی طراحی شده است.
در این مدل، مصرف مازاد بر الگو، مشمول نرخ‌های حمایتی نبوده و با ضرایب افزایشی و نزدیک به هزینه تمام‌شده تأمین برق محاسبه می‌شود.
در صورتی که مصرف مشترکی از پله‌های تعریف‌شده، مثلاً ۱.۵ برابر، ۲ برابر یا بالاتر از الگو فراتر رود، محاسبه کل یا بخش مازاد مصرف با تعرفه غیر یارانه‌ای صورت می‌گیرد. بنابراین، افزایش حتی جزئی در توان و ساعات مصرف وسایل پرمصرف، به‌ویژه سامانه‌های سرمایشی، کولرهای گازی، وسایل گرمایشی برقی یا مصارف خاص پنهان، می‌تواند قبض مشترک را ناگهان وارد پله‌های بالاتر کرده و تغییر چشمگیری در رقم نهایی ایجاد کند، بدون آنکه مشترک شخصاً تصور تغییر محسوسی در سبک مصرف خود داشته باشد.
تفاوت‌های اقلیمی، طول دوره قرائت و بدهی‌های معوق
تحلیل مبالغ قبوض بدون در نظر گرفتن شاخص‌های زیر موجب قضاوت غیردقیق می‌شود:
طول دوره صورتحساب: دوره‌های قرائت ممکن است در برخی موارد بنا به دلایل فنی یا تقویمی، کمتر یا بیشتر از ۳۰ روز معمول باشد؛ در محاسبات سامانه توانیر، پله‌های مصرف متناسب با «تعداد دقیق روزهای دوره» تعدیل و نرمال‌سازی می‌شوند.
اقلیم و منطقه: الگوهای مصرف در مناطق گرمسیر، مانند جنوب کشور، بسیار بالاتر از مناطق عادی است، اما نوع استفاده از سامانه‌های سرمایشی و استمرار آن در ماه‌های انتقال فصل نقش تعیین‌کننده‌ای در جهش کنتور دارد.
مانده بدهی گذشته: در مواردی گزارش‌شده، رقم پرداختی نهایی شامل بستانکاری یا بدهی معوق دوره‌های گذشته مشترک بوده که تجمیع آن در یک قبض سبب تلقی جهش ناگهانی شده است.
قبض علی‌الحساب: در مواردی که به هر نحو امکان قرائت لوازم اندازه‌گیری فراهم نباشد، سیستم‌های نرم‌افزاری بر اساس میانگین دوره‌های قبل اقدام به صدور قبض موقت (علی‌الحساب) می‌نمایند که در دوره بعد مبالغ واریزی بستانکار و با قرائت هر دو دوره محاسبه و نهایی می‌شود.
شفافیت سامانه «برق من» و سازوکار تعیین‌شده رسیدگی به شکایات
صنعت برق همواره خود را پاسخگو و خادم ملت شریف ایران می‌داند و امکان بروز هرگونه خطای انسانی یا فنی، مانند اشتباه در قرائت کارکرد کنتور، اختلال لحظه‌ای در ثبت داده‌ها یا نقص لوازم اندازه‌گیری را به‌صورت مطلق رد نمی‌کند. بر همین اساس، تمامی مشترکان محترم می‌توانند از طریق اپلیکیشن «برق من» یا درگاه‌های خدمات الکترونیک شرکت‌های توزیع برق، سوابق مصرف کیلووات‌ساعتی، نمودار مقایسه‌ای دوره‌ها، تصویر کنتور قرائت‌شده و ریز محاسبات پله‌های تعرفه را به‌صورت کاملاً شفاف مشاهده نمایند.
غلامرضا خیرخواه، مدیرکل دفتر روابط عمومی، امور بین‌الملل و مطالعات اجتماعی
