جنگ مسیر تجارت را عوض کرد
دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با تاکید بر اینکه قاچاق سازمان یافته در هر شرایط انجام میشود میگوید بهجای بروکراسی، سرعت را جایگزین کنیم
هفت صبح| به تازگی معاون سیاستگذاری و راهبری اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی اعلام کرده است که مصوبهای در خصوص حمل یکسره کالا به داخل کشور و جلوگیری از توقف کامیونها و خودروهای حمل بار در گمرکات تهیه شده است؛ سالها دستگاههای مربوطه به دنبال اخذ چنین مصوبهای بودند، اما این امر محقق نمیشد؛ با این حال، اکنون مصوبه حمل یکسره کالا از مبادی ورودی به داخل کشور تهیه شده و برای نهایی شدن باید به تصویب هیئت وزیران برسد.
از همین رو خبرنگار هفتصبح در گفتوگو با دبیرکل خانه صنعت معدن و تجارت به نقد و بررسی این موضوع پرداخته است و او معتقد است که در مقطع کنونی باید تجارت را تسهیل کرد چون در شرایط عادی هم قاچاق در کشور وجود دارد اما در موقعیت جنگ توقف کامیونها به مدت حداقل ۲۰روز در گمرکات مرزی خسارت زیادی دارد به ویژه اینکه برخی کشورها به دنبال پیشبرد ترتیبات دشمن در حوزه تحریمها هستند.
آرمان خالقی، دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با تشریح رویه فعلی گفت: «همین الان شما وقتی که کالایی را میخواهی ببری به گمرک، در کارخانه یا در شهرستان، کالا را بار میکنی، ارزیاب گمرک بررسی میکند، میآید و پلمب میزند. شما میروید در مرز تا ارزیاب بعدی گمرک در گمرک خودمان آن بازی را میکند، یک ارزیابی میکند، میرود آنور و باز میکند، آن را پلمب میکند و ترانزیت میشود به کشوری که دارید میروید. این رویه است. حالا این پلمبها اگر قابل اعتمادند و قابل جعل نیستند، خب همین الان داریم استفاده میکنیم. اگر از این نگرانیم که فک پلمب اتفاق بیفتد و تخلف بشود، خب همین الان هم همین تخلف قابل انجام است.»
دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران، با اشاره به حجم سنگین مبادلات تجاری که به دلیل محاصره بنادر جنوبی به سمت مرزهای غربی و شمالی هدایت شده است، گفت: «گمرکات مبادی شمالی بدون تجهیزات کافی، عملاً نمیتوانند این حجم از کالای مورد نیاز کشور را مدیریت کنند.»
وی با بیان اینکه وقت چندوچون کردن نیست و شرایط جنگی، ادامه بروکراسیهای قبلی را ناممکن کرده است، تصریح کرد: «باید با استفاده از ظرفیت گمرکات داخلی، جابهجایی مأموران گمرکی و ایجاد گیتهای جدید در گمرکات مرزی (مانند بازرگان)، سرعت ورود و خروج کالا را افزایش داد.»
خالقی با تاکید بر اینکه معطلی طولانی کامیونها در مرزها، کیفیت مواد غذایی و دارویی را از بین میبرد و هزینههای دموراژ را افزایش میدهد، پیشنهاد کرد که «به جای نگه داشتن کالا در مرز، بار با پلمب گمرکی به گمرک مقصد ارسال شود تا اظهار و تخلیه در آنجا انجام گیرد.»
خالقی با اشاره به امکان قاچاق در شرایط فعلی، اظهار کرد: «درواقع احتمال قاچاق وجود دارد، احتمال سوءاستفاده هم هست. آن چیزی که سازمانیافته الان دارد رد میشود. ممکن است در آینده نیز انجام شود، آنهایی که دارند کار درست انجام میدهند و شرافتمندانه کارشان را انجام میدهند. الان مسئله ما آنها نیستند. مسئله این است که ما چطور بتوانیم این امکانات، مواد اولیه و کالاهایی که برای کشور لازم است را زودتر بیاوریم و آن چیزی هم که باید بفرستیم بیرون، سریعتر بفرستیم.»
خالقی با بیان اینکه «من خودم خیلی طرفدار شفافیت هستم و همیشه این قصهها را میگویم»، گفت: «اما مقررات الان باید یک سری بروکراسی را کنار گذاشت، چون شرایط جنگی دیگر برنمیتابد. باید برویم سراغ اینکه این حجم از کالا چطور سریعتر عبور کند. اگر بروکراسی را برداریم چون پلمب دارد، میتواند برود در گمرک شهرستان مقصدش. بار قرار است در مقصد تخلیه شود؛ برای نمونه سمنان هم گمرکی دارد. این بار پلمب شده میرود آنجا، در آنجا اظهار انجام میشود، پلمبش توسط مأمور گمرک ناظر منطقه باز شود و استیفا شود.»
دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با اشاره به مشکلات گمرکات مرزی، گفت: «ما در گمرکات با نداشتن تجهیزات مواجه هستیم. ما ایکسری کافی نداریم که بتوانیم کامیونها و کانتینرها را در ایکسری بگذاریم. بعد انواع موضوعات باید بررسی شود؛ ببینیم آیا قاچاق مواد مخدر در آن هست یا نه، قاچاق کالایی هست یا نه، قاچاق سوخت هست یا نه، قاچاق اسلحه اتفاق میافتد یا نه، قاچاق انسان دارد یا ندارد، کماظهاری دارد یا ندارد. انواع تخلفات اینچنینی در بحث گمرک ممکن است در این فضا اتفاق بیفتد.»
فشار بر مرزهای جایگزین؛ بدون امکانات لازم
خالقی با اشاره به تغییر مسیر مبادلات تجاری، گفت: «الان با توجه به اینکه ما حجم سنگینی از مبادلات تجاری را در بنادر جنوبی داشتیم و امکانات آنجا را داشتیم، اینها رفتند در مبادی مرزهای غربی و شمالی. بارهای جدید را بدون داشتن امکانات مرزی، بدون جاده خوب، بدون تجهیزات رصد خوب فرستادیم به مرزهای دیگر، همه اینها ما را گرفتار تاخیر در تردد کرده است.
برای اینکه از این عبور کنیم، برای هر شرکتی میتواند برود در گمرکات استانها یا حداقل از گمرکات جنوب جابهجا شوند. میتوانیم ما نفرات مستقر در آنجا را برای خدمت به جاهای دیگر بفرستیم، چون معطل کار بیجاست. نفرات برای تشخیص گمرکی و کارشناسی گمرکیشان همان مأموریت را در جای دیگر موقتا انجام دهند تا ما به شرایط ثابتی در کشور برسیم. این جابهجایی و این سرعت عمل، به هر حال یک استراتژی است که به نظر من الان ولو به طور موقت میتواند کمک کند.»
سرمایهگذاری در گمرکات همسایگان؛ راهکاری برای دور زدن لابی دشمن
خالقی با تاکید بر اینکه معطل کردن کالا به نفع دشمن است، گفت: «الان معطل کردن اینکه من مواد اولیه صنعت را نگه دارم، باعث میشود که طرف ترکمنستانی یا پاکستانی ما آمادگی نداشته باشد یا تحت فشار باشد. طرف مقابل ما، دشمن ما، دارد با آنها لابی میکند که کار ما راه نیفتد و کار ما دیر راه بیفتد. این دیگر سمت ماست.
به نظرم باید خیلی سریعتر عمل کنیم که بهانه را از آن طرف بگیریم. حتی معتقدم ما باید سرمایهگذاری کنیم در گمرکات آنها برای اینکه کار خودمان را ارائه دهیم. شما فرض کنید با دو تا گیت در گمرکی مثل بازرگان نمیتوانی این حجم از کالای مورد نیاز کشور را مدیریت کنی؛ تراکم کالا و معطلی پیدا میکند. این کار به نظرم به نوعی حداقل فشار را کم میکند و سرعت عمل را افزایش میدهد.»
خالقی با اشاره به پیامدهای معطلی کالا، گفت: «خواب سرمایه، دموراژ، بار اقتصادی و افزایش هزینه حملونقل، همگی از تبعات این وضعیت هستند. اما مهمتر از آن، افت کیفیت کالاست؛ به ویژه در صنعت غذا، مواد کشاورزی، محصولات کشاورزی و دارویی. وقتی کالا ۲۰ یا ۲۵ روز در کامیون میماند، عملاً از بین میرود و کیفیتش را از دست میدهد.»
پیشنهاد پلمب گمرکی و ارسال به مقصد شهرستان
خالقی راهکار پیشنهادی خود را اینگونه تشریح کرد: «تصریح کردن باعث میشود کالا سریع در مبدا بار شود، پلمب شود و از گمرک خارج شود. بعد از آن، گمرک ترتیبات امنیتی خودش را میدهد و صحتسنجی پلمبی که انجام شده، بار میتواند برود بیرون. ورودش هم به همین ترتیب است؛ با پلمب شده وارد میشود و میرود در انبار مقصد. آنجا پلمبش توسط گمرک باز میشود. این به نظرم بهترین راه برای اینکه سرعت بدهیم، حداقل در آن درگاه گمرکی با مرز خارج، که الان تراکم دارد و همه به وجود میآید.»
خالقی با اشاره به وضعیت پلمبها در مرزهای رازی، سرخس و جلفا، اظهار داشت: «در مرز، مأمور گمرکی پلمب میزند. پلمب باید واجد یک نکات امنیتی باشد که این پلمب را هر کسی نتواند وا کند و دوباره بزند. الان در بحث پلمب، دیگر مثل قدیم نیست که یک سیمی را رد کنند و یک دانه قطعه سرب را با یک مهر برجسته روی آن بزنند؛ نکات امنیتی بیشتری دارد و پلمب یونیک است. آنجا پلمب میزنند و کسی که باز میکند و دوباره میزند، به این سادگی نیست که بیاید یک دانه قطعه پلمب را مجدداً جایگزین کند.»
ضرورت تسریع مبادلات در شرایط جنگی
خالقی با اشاره به طرحی که الان اعلام میشود، گفت: «در شرایط ویژه جنگی که در آن قرار داریم، باید برویم دنبال تسریع مبادلات. حالا میگوییم که آیا میارزد کامیون من ۲۵ روز در گمرک معطل بماند یا نه؟ من باید این را به سرعت در ترتیباتی بدهم که به سرعت از سمت خودم حداقل انجام شود. این چیزی است که در شرایط عادی هم مشکل بوده و ما با آن موضوع داشتیم؛ یعنی این شرایط چیزی نیست که ما بگوییم فرضاً در حالتی که ما میرویم به سمت شرایط نرمال تجاری با دنیا، وجود نداشته باشد.»
خالقی با تاکید بر اینکه بحث اصلی، درک شرایط و ارزیابی هزینه-فایده است، گفت: «بحث سر اینجاست که الان باید درکی از شرایط داشته باشیم. فرض کنیم از بین هر ده کامیون، یک کامیون ما قاچاق باشد یا خلاف اظهار کرده باشد، یا کارشناسی که در مقصد در شهرستان است، به اندازه آن ارزیاب گمرکی مرزی تجربه کافی نداشته باشد.
باید ببینیم هزینه-فایده این کار چقدر است؛ چقدر فرصت میسوزاند، چقدر عدمالنفع به ما میخورد و چقدر خسارت میخورد. این را اگر بتوانیم درست ارزیابی کنیم، درست میتوانیم تصمیم بگیریم که آیا این کاری که داریم میکنیم، به نفع کشور است یا خیر.» وی در پایان با اشاره به اینکه این شرایط «چیزی نیست که در شرایط عادی هم با آن مواجه نبودیم»، گفت: «تصمیمگیری در این زمینه نیازمند درک درست از شرایط و ارزیابی هزینه-فایده است.»
