نامزدهای عنوان بهترین بازیکن تاریخ فوتبال ایران
نامزدهای عنوان بهترین بازیکن تاریخ فوتبال ایران
روزنامه هفت صبح | برای عنوان بهترین بازیکن تاریخ فوتبال ایران چهار گزینه اصلی داریم؛ علی پروین و پرویز قلیچخانی از سالهای قبل از انقلاب و علی دایی و علی کریمی از سالهای پس از انقلاب. هرکدام برای کسب این عنوان، امتیازات و همینطور طرفداران پروپاقرصی دارند. گذشته از این، این چهار نفر به لحاظ تاریخی در سیر اجتماعی فوتبال ایران تاثیرگذار بودهاند.
* قلیچخانی در ۱۹ سالگی وارد عرصه تیم ملی شد و تا سال ۱۳۵۵ در تیم ملی بازی کرد؛ یعنی ۱۳ سال به شکل پیوسته. ولی خب حاصل این ۱۳ سال تنها ۶۴ بازی ملی است که بهخاطر کم بودن مسابقات ملی در قدیم بوده است. او سهبار قهرمانی جام ملتهای آسیا را در کارنامه دارد و حضور در دو المپیک. شوتزن و همهفنحریف بود و از دفاع وسط تا نوک حمله سابقه بازی داشت. گلهای بسیار حساسی را در دوران بازیاش به ثمر رسانده و در دورههایی کوتاه، هم در استقلال و هم در پرسپولیس بازی کرده.
احتمالا اگر در یکی از دو تیم حضور مستمری داشت، با محبوبیت بسیار گستردهتری روبهرو میشد. بخش بزرگی از انرژی او به عنوان بازیکن صرف نقلوانتقالات بین باشگاههای مختلف (کیان، استقلال، عقاب و پرسپولیس) هدر شد که ناشی از اپوزیسیون بودن ذاتیاش در هر اکوسیستم فوتبالی و همینطور دغدغههای پایانناپذیر مالیاش بوده.
بخش دیگری از انرژی او بهخاطر علاقه شدید و سطحیاش به مسئله مبارزه سیاسی بوده که موجب شد در پیش از انقلاب وقفههای متعددی در درخشش او شکل بگیرد. بااینحال بسیاری از صاحبنظران او را از بزرگترین فوتبالیستهای تاریخ ایران میدانند که همان پیش از انقلاب مشتریهای پروپاقرصی از فوتبال آلمان، ترکیه، انگلیس و یونان داشت، اما مسئولان ورزش آن دوران از رفتنش جلوگیری کردند.
* علی پروین یک سال از قلیچخانی کوچکتر است و هفتسال بعد از او به تیم ملی رسید. اولین بازی پروین در تیم ملی در سن ۲۴ سالگی شکل گرفت. چرا دیده نشده بود؟ نمیدانیم. او هم مثل قلیچخانی در کیان درخشید (آن زمان قلیچخانی از کیان رفته بود )و بعد به پرسپولیس پیوست و ۱۷ سال در این تیم توپ زد و در دورهای فرمانروای مطلق این تیم بود. او یک قهرمانی در جام ملتها و حضور در یک المپیک را در کارنامه دارد.
اما نقش موثرش در صعود تیم ملی به جام جهانی ۱۹۷۸ به عنوان کاپیتان جایگاه او را در تاریخ فوتبال ایران محکم ساخته است. او در دهه ۵۰ در کنار همایون بهزادی، حسین کلانی، ابراهیم آشتیانی و جعفر کاشانی، از معماران پرسپولیس خوفناک آلن راجرز در سالهای ۵۱ و ۵۲ بود و وقتی آن چهار نفر خداحافظی کردند یا از پرسپولیس جدا شدند، همه آن میراث بزرگ محبوبیت به پروین رسید.
در تیم ملی هم این اتفاق عینا افتاد. بهجز آن ۴ پرسپولیسی محبوب، علی جباری و پرویز قلیچخانی هم از تیم ملی کنار رفتند تا در تیم جوانشده حشمت مهاجرانی، حرف اول و آخر را پروین بزند. گل زیبایی که به کویت در فینال جام ملتهای آسیا از یک ضربه آزاد زد، محبوبیت او را فراگیر ساخت. هافبک راست تندوتیز و دریبلزن که شعور ویژهای در زمین بازی داشت. فوتبال را تمیز بازی میکرد. بدون غلط. دوبار به عنوان بهترین بازیکن سال ایران در دهه ۵۰ انتخاب شد.
میگویند در مصاف با تیمهای بزرگ اروپایی و آمریکای جنوبی به لحاظ روحی افت داشته است، اما هرچه هست، او درخشش خود را به سالهای پس از انقلاب هم کشاند و موفقیتهایش چه به عنوان بازیکن و چه مربی نام او را به شکل ویژهای در تاریخ فوتبال ما ثبت کرده است. او تا ۴۰ سالگی ستاره پرسپولیس بود و حتی با اضافهوزن مشهود، از چابکی شگفتانگیزی برخوردار بود و گلهای زیبایی نیز به ثمر میرساند.
* علی دایی هم بسیار دیر به فوتبال ملی وارد شد؛ در سن ۲۴ سالگی. بازیکن بلندقامت اردبیلی که وقتی به دانشگاه شریف وارد شد، فوتبال را در باشگاههای دسته دوم تهران پی گرفت و ناصر حجازی قبل از همه متوجه ارزشهای دایی شد؛ با قدی بلند، بدنی محکم، شجاع و درک سطح بالا از جریان بازی. او از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۵ در تیم ملی توپ زد و یکی از اولین لژیونرهای فوتبال ایران بود که بازی مستمر در اروپا را طی هفت سال تجربه کرد.
در آرمنیا بیلفلد، بایرنمونیخ و هرتا برلین. در ایران او را به عنوان یک پرسپولیسی میشناسند که خب فرضیه اشتباهی نیست، اما او درمجموع سه فصل در پرسپولیس توپ زد و بیشتر دوران فوتبالش را در آلمان و کشورهای عربی گذراند. نقش موثر در صعود به دو جام جهانی و دو مقام سومی در جام ملتهای آسیا و برگزیده شدن به عنوان بازیکن سال آسیا پرونده او را تکمیل کرده است.
مضاف بر اینکه رکورددار گل زدن در بازیهای ملی است و درحالحاضر نامش بالاتر از پوشکاش و کریستیانو رونالدو قرار دارد. مطالب زیادی در مورد ضعف تکنیکی او در حرکت پابهتوپ وجود دارد، اما همه میدانیم که دایی در بهترین فرم بدنیاش هیچگاه نیازی به حرکات پا به توپی نداشته است. و طی یک دهه مهار او کابوس تمام مدافعان میانی کشورهای آسیایی بوده است. او کاملترین مهاجم هدف تاریخ فوتبال ایران و مهمترین چهره فوتبال ایران در مجامع بینالمللی است.
* علی کریمی مطمئنا محبوبترین بازیکن تاریخ فوتبال ماست. نمایشهای جادویی بچه مارلیک فردیس و تسلط حیرتانگیزش در مقوله دریبل که او را در کلاسی جهانی قرار میداد، از بهترین خاطرات فوتبالدوستهای ایرانی، بهخصوص طرفداران پرسپولیس در اواخر دهه ۷۰ و دهه ۸۰ محسوب میشود. او میتوانست به شکلی معجزهآسا چهار یا پنج بازیکن حریف را از سر راه بردارد. بسیار باهوش بود و در ضربات سر نیز به خوبی عمل میکرد.
تکنیک کامل او در موازنه با قدرت بدنی و جثه قویاش، او را به بازیکنی غیرقابل مهار بدل کرده بود. هر توپی که به او میرسید، تماشاگران مطمئن بودند که شاهد یک نمایش خارقالعاده خواهند بود. او قهرمانی در بازیهای آسیایی ۱۹۹۸ و همینطور مقام سوم جام ملتهای آسیا در سال ۲۰۰۳ را تجربه کرد و در هر دو موفقیت نقشی اساسی داشت. او در صعود ایران به جام جهانی ۲۰۰۶ هم بازیکن کلیدی ایران بود. او در سال ۲۰۰۲ مرد سال فوتبال آسیا شناخته شد.
یک فصل بازی در بایرنمونیخ و نیمفصل بازی در شالکه، کارنامه اروپایی او را تشکیل میدهد که بیشتر دوران اوج فوتبالش را کاهلانه ترجیح داد در باشگاههای ثروتمند اماراتی طی کند. درواقع این افسوس وجود دارد که علی کریمی بهرغم تکنیک افسانهایاش، از جاهطلبی لازم در قوارههای علی دایی برخوردار نبود، اما هرچه هست، او دارای جایگاهی خدشهناپذیر در ذهنیت فوتبالدوستهای ایرانی است.
* بعد از این گروه چهارنفره، یک دسته هشتنفره قرار دارند؛ شامل همایون بهزادی، حسن روشن، علی جباری، ناصر حجازی از سالهای قبل از انقلاب و کریم باقری، خداداد عزیزی، احمدرضا عابدزاده و ناصر محمدخانی. همه این هشت بازیکن از ویژگیهای فردی و تاریخی برخوردارند که آنها را در چنین جایگاه مهمی قرار میدهد.
* خب این یک انتخاب شخصی است. به نظرم در کنار این ۴ و ۸ نفر نامهای بسیار بزرگ دیگری هم قرار دارند؛ مثل ابراهیم آشتیانی، حسین کلانی، غلامحسین مظلومی، محمد صادقی یا جلال طالبی. در سالهای پس از انقلاب هم بازیکنانی مثل محمد پنجعلی، عبدالعلی چنگیز، فرشاد پیوس، حمید علیدوستی، سیروس قایقران و جواد نکونام میتوانستند در این ردهبندی قرار بگیرند.
* و باز هم هستند، مرحوم پرویز دهداری، عزیز اصلی، حمید شیرزادگان، ابراهیم قاسمپور، اکبر افتخاری، رضا عادلخانی، حسن نظری، ایرج داناییفرد، اکبر کارگرجم، مجتبی محرمی، جواد زرینچه، اشکان دژاگه، سردار آزمون، عبدالرضا برزگری، سیدمهدی ابطحی، مجید نامجومطلق، وحید هاشمیان، احسان حاجصفی، مجتبی جباری، مهدی طارمی، سیدجلال حسینی، علیرضا بیرانوند و… .