راهبرد حقوقی وکلای نجفی؛ ۳۰۱ یا ۳۰۲؟
راهبرد حقوقی وکلای نجفی؛ ۳۰۱ یا ۳۰۲؟
روزنامه هفت صبح | جلسه نخست دادگاه پرونده قتل میترا استاد، همسر مرحوم محمدعلی نجفی، شهردار اسبق تهران، روز شنبه در تالار امام خمینی مجتمع دادگاههای کیفری شماره یک استان تهران در کاخ دادگستری برگزار شد. یکی از نکات قابل توجه در این دادگاه، راهبرد حقوق وکلای نجفی برای دفاع از اوست. رسانهها هنوز به لایحه دفاعیه آنها دسترسی ندارند اما به نقل از سخنان نماینده دادستان مشخص شده که یکی از ادعاهای آنها مهدورالدمبودن خانم استاد است. عین صحبت نماینده دادستان این است که «وکیل متهم نیز در لایحهای نوشته است که مقتوله مهدورالدم بوده و برای این موضوع به اظهارات متهم اتکا کرده است.»
* یک: در صورتی که واقعا وکلای متهم بخواهند با همین دستفرمان به دفاع از موکل خود بپردازند، باید برای همیشه راه گذشت و بخشش در این پرونده را تمامشده دانست. چرا؟ دلیل این موضوع به معنای کلمه مهدورالدم بازمیگردد. مهدورالدم یعنی کسی که خون او هدر است و دیگر احترامی ندارد و میتوان او را کشت. این افراد چه کسانی هستند؟ قانون در ماده ۳۰۲ قانون مجازات اسلامی آنها را تعیین کرده است اما راهبرد دفاع از نجفی نشان میدهد که آنها میخواهند بر پایه ادعاهای نجفی درباره ارتباط استاد با برخی مردان، بگویند که این خانم مهدورالدم بوده است. البته که به قول نماینده دادستان حالا دادگاه است که باید تشخیص دهد آیا واقعا این استدلال درست است یا نه.
* دو: بنابراین اگر قرار باشد در جلسات بعدی دادگاه، این موضوع ادامه پیدا کند، احتمالا خانواده مقتول، در موقعیتی قرار خواهند گرفت که قتل دخترشان با یک اتهام یا تهمت توجیه خواهد شد. تجربه پروندههایی مثل پرونده «ریحانه جباری» نشان میدهد که امکان عفو و گذشت اولیای دم در این شرایط بسیار کم است(جباری یک مرد را کشته بود و در دادگاه ادعا کرد، مرد قصد تجاوز به او را داشته است اما بعد که دادگاه این ادعا را درست ندانست و حکم به اعدام او داد، تلاشهای زیادی شد تا مورد بخشش قرار گیرد اما خانواده آن مرد گفتند چون به مقتول اتهامی نسبت داده شده، جباری را عفو نخواهند کرد).
* سه: برخی هم از همان ابتدا میگفتند که ممکن است مقتول یعنی میترا استاد، مسلمان نباشد و پیرو آیین اهل حق باشد. این ادعا البته هنوز ثابت نشده و حتی در دادگاه نخست نیز مطرح نشده است ولی حتی اگر مطرح شود، نمیتواند الزاما به نجات نجفی از قصاص بینجامد چراکه اگرچه در ماده ۳۰۱ قانون مجازات اسلامی، یکی از شرایط قصاص تساوی در دین است اما درخصوص اینکه اهل حق لزوما مسلمان نباشند اختلاف نظر وجود دارد ضمن اینکه بههرحال خود نجفی گفته که او در هنگام ازدواج مسلمان بوده است و بنابراین به نظر نمیرسد که این دفاع، دفاع مناسبی باشد.
* چهار: با اینحال بهنظر میرسد این دفاع نیز، همان تبعات دفاع مهدورالدم را دارد و میتواند باعث شود که خانواده مقتول، از حق خود مبنی بر قصاص به سادگی گذشت نکنند، ضمن اینکه از نجفی با صبغه و سابقه اصلاحطلبی، انتظار نیست که برای دفاع از خود به این دو دفاع استناد کند. در پایان یک نکته را هم تذکر بدهیم؛ اولیای دم هر مقتولی، از وراث او مشخص میشود. در حال حاضر وارثان استاد، پدر، مادر و پسر او هستند و حضور برادرش در دادگاه احتمالا یا به عنوان مستمع یا به عنوان نماینده اولیای دم بوده است.