تجربه جالب حیوان درمانی برای کودکان اوتیسم کرجی
تجربه جالب حیوان درمانی برای کودکان اوتیسم کرجی
گفت و گو با اسماعیل اسکندری، مربی سگهای گروه کار که به تازگی بچههای اوتیسم کهریزک کرج را با سگهایش آشنا کرده است.
روزنامه هفت صبح ، هانیه درویش | در سال ۱۹۹۷ اولین سگ سرویس اوتیسم توسط انجمن سگهای سرویس ملی آموزش داده شد و با کودکی در زمینه اوتیسم مورد تست و آزمایش قرار گرفت. نتیجه حاصله بیش از حد انتظار پژوهشگران بود به همین دلیل از آن روز به بعد حیوان درمانی یا پت درمانی به عنوان یکی از بهترین روشها برای نحوه ارتباط گیری ، بازی، تغییر روحیه و ایجاد انگیزه و شوق زندگی برای اینگونه بچهها شناخته شد تا جایی که این بچهها این ارتباط و انس را حتی با مادر یا پزشک و یا مربی خود نداشتهاند. با اسماعیل اسکندری که ۲۰سال است مربی سگهای گروه کار در بخشهای مختلف است و این کار را در دو مدرسه دولتی و آسایشگاه کهریزک البرز راهاندازی کرده، گفتوگویی کردهایم.
***
در دنیا از دو حیوان برای اوتیسم البته نه درمان بلکه پیشگیری و بهبود وضعیتشان استفاده میشود؛ یکی اسب و دیگری سگ. اسب به علت گران بودن و حمل و نقل سخت کمتر مورد استفاده قرارمیگیرد اما سگ به راحتی آموزش میبیند و خیلی زود به لحاظ عاطفی با بچهها وارد رابطه میشود و این رابطه باعث میشود بچهها راحتتر تکیه کنند و ارتباط بگیرند. اسماعیل اسکندری نیکوکار فعال آسایشگاه در این خصوص میگوید:« از حیوانات خانگی با هدف اثربخشی آموزشی و انگیزشی به منظور افزایش تعامل بین کودک اوتیسم و درمانگر و کاهش اختلال طیف در تعاملات اجتماعی، ارتباطات و رفتارهای محدود و تکراری استفاده میشود. از این رو هشت سگ دستیار و ۶ مربی برای کمک به کودکان اوتیسم به همراه تیم روانشناسی در آسایشگاه کهریزک حاضر شدهاند. به این صورت که بعد از بازی و ایجاد ارتباط عاطفی میان سگ و کودک، روانشناس با مداخله به موقع روند درمان کودک مبتلا به اوتیسم را ادامه میدهد.»
* سگها چه کارهایی انجام میدهند؟
اسکندری میگوید:« تمرکز اصلی یک سگ سرویس اوتیسم و آموزشهای فرا گرفته برای این سگها عمدتاً در خصوص حفاظت از ایمنی و امنیت این کودکان است که با آنها کار میکنند و مهمترین آموزشی که سگهای دستیار فرا میگیرند این است که باید مراقب باشندکودک مبتلا به اوتیسم از خانه بیرون نیاید و بیرون نرود. نکته مهم و جالب دیگری که باید در مورد این سگها بدانید این است که با وجود اینکه اینگونه سگها یار و همراه بچههای اوتیسمی میشوند اما در واقع از آنها دستور نمیگیرند و سگ فقط و فقط دستورات را از والدین میگیرد. پس در این شرایط والدین نیز آموزشهای ابتدایی و خاصی را طی یک دوره تحت نظارت مربی سگها میبینند و با خیال راحتتری به زندگی خود بر میگردند. سگهای دستیار همچنین پدر و مادر را از موقعیتهای خطرناک فرزندشان آگاه میکنند و سریعا شرایط خطرناک را به هر نحوی به والدین میفهمانند. این سگها میتوانند در را برای کودکان باز کنند و مانع از تحریک بیش از حد آنها شوند.» این موارد صرفا برای بیماری اوتیسم ذکر شده اما سگهای گروه کار علاوه بر جستوجوگری و زندهیابی میتوانند آموزشهای دیگری هم ببینند. به عنوان مثال سگهای
راهنما برای نابینایان، سگهای شنوا برای افراد ناشنوا، سگهای همراه معلولین، سگهای درمانگر، سگهای تشخیص دیابت و … وجود دارند.
* بچهها بعد از ارتباط گیری چه تغییری میکنند؟
علایم و مشکلات کودکان اوتیسمی منجر به گوشه گیری یا ناامیدی یا عدم ارتباط با دیگران میشود .حتی در برخی از این کودکان دیده شده که به دلیل نداشتن اعتماد به نفس و ناامیدی از انجام امور عادی و شاید بیتوجهی از اطراف، این افراد قدرت ارتباط گرفتن با سایرین حتی نزدیکان و خانواده و دوستان خود را ندارند و اصلا نمیتوانند در بین هم سن و سالهای خود دوستی پیدا کنند و مدام گوشهگیر و منزوی میشوند. اسکندری با سالها تجربه در این کار میگوید:« گزارش شده بعضی از کودکان مبتلا به اوتیسم به دلیل کار کردن و یاری این سگها احساس استقلال بیشتری نسبت به قبل میکنند و به دلیل ارتباطات آنها با سگ یاس و ناامیدی و عدم استقلال گذشته را ندارند و با قدرت بیشتری فعالیت میکنند. بهعبارت عامیانهتر بهتر است بگوییم احساس تنهایی یا خلل سابق را ندارند و شاید مثل افراد بزرگتر که در زندگی نیاز به پشتوانه قوی دارند، آنها نیز با این سگها احساس امنیت و تکیه گاه و پشتوانهای محکم دارند به همین دلیل با آرامش بیشتری زندگی میکنند.»
* سگها را برای آموزش بیاورید
هم اکنون مدرسهای به نام SK9 وجود دارد که افرادی که سگهای گروه کار دارند میتوانند آنها را برای آموزش به آنجا ببرند. آموزشها از رفع ناهنجاری است تا سگهای زنده یاب خانگی. اسکندری که هم اکنون سگهای گروه کار را در دو بخش اوتیسم و سرطان در دو مدرسه دولتی و آسایشگاه کهریزک کرج راهاندازی کرده است میگوید: «در حال حاضر در ایران حدود ۲۰ هزار نفر سگ دارند. اگر تنها پنج هزارسگ آموزش ببیند درصورتی که روزی حادثهای مثل زلزله اتفاق بیفتد این پنج هزار سگ حداقل میتوانند خانواده خود را نجات دهند و اگر اینچنین شود ما به جامعه هدف خود رسیدهایم.» گفتنی است افراد میتوانند سگهایشان را برای بیماری اوتیسم به رایگان زیر نظر این مجموعه آموزش دهند. نژاد سگ اهمیتی ندارد و تنها معیاری که مهم است این است که سگ تزئینی نباشد و سگ گروه کار باشد.