دهکدههایی برای حال خوب
دهکدههای سلامت خدمات درمانی، آرامش، طبیعت و اقامت را کنار هم قرار میدهند تا تجربهای متفاوت برای گردشگران بسازند
هفت صبح | داستان جستوجوی انسان برای سلامتی، قدیمیتر از آن است که بتوان آن را فقط با پیشرفتهای پزشکی امروز توضیح داد. هزاران سال پیش، تمدنهای سومری با ساخت اولین مجتمعها و سکونتگاههای بهداشتی در کنار چشمههای آب گرم، یا یونانیان با بنا کردن معابد «آسکلپیا»، این مسیر را آغاز کردند. آنها میدانستند که درمان، فقط دارو نیست، بلکه پیوند میان طبیعت، روح و جسم است. از حمامهای «ترما» در روم باستان گرفته تا «اونسنهای» ژاپن که حتی ساموراییها برای التیام زخمهای جنگی به آن پناه میبردند، همگی ثابت کردند که انسان برای رسیدن به تندرستی، حاضر است مرزها را پیموده و سفر کند.
از آمارهای جهانی تا رقابت در صنعت سلامت
امروز این سنت قدیمی به صنعتی به شدت پولساز تبدیل شده که «گردشگری سلامت» نامیده میشود. وقتی نگاهی به آمارهای جهانی میاندازیم، میبینیم که سالانه حدود ۵۰ میلیون نفر در دنیا با هدف بهداشت و درمان سفر میکنند. در این مسیر مقاصدی مثل تایلند، سنگاپور و مالزی با تکیه بر تکنولوژی و هزینههای بهینه، به قطبهای جهانی تبدیل شدهاند. اما نباید از یاد برد که این سفرها دیگر فقط برای قیمت رقابتی خدمات پزشکی در این کشورها نیست؛ بلکه مردم به دنبال تجربهای جامع هستند که در آن، درمان با آرامش و تفریح گره بخورد.
از بیمارستانهای خشک به شهرکهای آرامش
در این مسیر در کشور ما نیز تحولی بنیادین در حال رخ دادن است. عبور از مدل «بیمارستانهای صرفا درمانگر» به سمت «دهکدههای سلامت». در واقع دهکده سلامت، تلاشی است برای اینکه محیط درمان، به جای ایجاد تنش و اضطراب، آرامش به ارمغان بیاورد. جایی که بیمار دیگر حس نکند «بیمار» است بلکه احساس کند در یک سفر برای تجدید قوای روحی و جسمیاست. در این مدل، خدمات تخصصی بالینی در کنار درمانهای مکمل مثل هنردرمانی، کاردرمانی و ورزشدرمانی قرار میگیرند تا فرد با استفاده از طبیعت و فعالیتهای ذهنی، رنج بیماری را فراموش کند.
«گیلورا» نماد تندرستی در قلب شهرک ساحلی انزلی
در ایران نیز طی یکی - دو دهه اخیر دهکدههای سلامت متعددی در اقصی نقاط کشور تاسیس شده است. از شیراز و خراسان و اصفهان گرفته تا تهران و اردبیل و...حالا و در ادامه این مسیر به زودی قرار است دهکدهای جدید در یکی از زیباترین نقاط ایران یعنی انزلی به بهره برداری برسد، دهکدهای به نام دهکده «سلامت انزلی» که با نام زیبای «گیلورا» شناخته میشود.
به زبان ساده مسافر در این دهکده سلامت با «مشاوره حال خوب» شروع میکند؛ جایی که پزشکان طب ایرانی، متخصصان تغذیه و روانشناسان، مسیر سلامت هر فرد را بر اساس سبک زندگیاش طراحی میکنند. از ماساژ و حرکات اصلاحی گرفته تا برنامههای ذهنآرایی، همگی در کنار کلبههای سوئیسی و فضای سبز انزلی میتوانند یک تجربه درمانی و گردشگری زیبا و به یاد ماندنی برای بیماران مراجعه کننده باشند. هدف این است که گردشگر چند روز از فضای روزمره فاصله بگیرد، مشاوره سلامت دریافت کند و با یک برنامه اصلاح شده برای زندگی، به خانه بازگردد.
مدیریت هوشمند در دوران بحران
در میان این تحولات علیرضا تابش، کارشناس حوزه گردشگری و مدیرعامل هگتا معتقد است گردشگری نباید فقط به یک اتاق هتل یا یک مقصد محدود شود. از نظر او، سفر یک «زنجیره» است؛ زنجیرهای که از ریل و مسیر سفر آغاز میشود، به مقصد و اقامت میرسد و با خدمات سلامت و تندرستی تکمیل میگردد.
به گفته این مدیرحوزه گردشگری سازمان تامین اجتماعی باید خدماتی مانند مشاوره سلامت، خدمات تخصصی، فضاهای آرامش، کافه سلامت، محصولات سلامت، خدمات آرامش و ماساژ، حرکات اصلاحی، خدمات مرتبط با طب ایرانی و برنامههای ذهنآرامی و برنامههای مرتبط با سلامت و تندرستی در کنار اقامت قرارگیرد و یک پروژه اقامتی را به محصولی جدید در حوزه گردشگری سلامت و تندرستی تبدیل کند.
این کارشناس حوزه گردشگری میگوید که در بخش گردشگری سلامت باید به جای «داراییداری»، به «ارزشآفرینی» بها داده شود: «این یک اصل مدیریتی در بخش گردشگری سلامت است. ما به عنوان یکی از قطبهای گردشگری نباید فقط مالک مجموعهای از هتلها و واگنها باشیم، بلکه باید این داراییها را به تجربه، فرصت و اشتغال تبدیل کنیم.» وی به عنوان مثالی در این زمینه میگوید: «به عنوان مثال ما تلاش کردیم تا شرایط برای تورهای گردشگری و بخصوص گردشگری سلامت با کیفیت را آماده کنیم. این سیاست باعث شده تا حتی واگنهای قدیمی ریلی رجا نیز بازسازی شوند تا تجربه سفر از همان لحظه حرکت، با کیفیت باشد.»
تخصص بخش خصوصی به جای مدیریت مستقیم
در این حوزه نیز به نظر میرسد حضور بخش خصوصی بتواند کمک شایان توجهی به توسعه دهکدههای سلامت بکند. تابش نیز این مسئله را تایید میکند و معتقد است شرکتهای فعال در این حوزه نباید در همه حوزهها خودشان مدیریت کنند، بلکه باید از تخصص و سرمایه بخش خصوصی استفاده شود. در این مدل بخش خصوصی دیگر فقط یک پیمانکار نیست، بلکه به عنوان یک «شریک استراتژیک» در کنار مجموعههای گردشگری قرار میگیرد تا مدیریت حرفهایتر شود و کیفیت خدمات به استانداردهای جهانی برسد.
معیارهای واقعی برای سنجش موفقیت
بازدید بسیاری از کارشناسان از جمله تابش موفقیت یک پروژه گردشگری با متراژ ساختمان یا شکوه بنا سنجیده نمیشود. او شاخصهای موفقیت را در پنج محور میبیند: ایجاد اشتغال برای مردم منطقه، رونق دادن به کسبوکارهای محلی، افزایش زمان اقامت گردشگران در مقصد، فعال کردن ظرفیتهای انسانی جامعه بومی و در نهایت، جذب سرمایههای جدید به آن منطقه. با همین استدلال این هلدینگ در پروژه دهکده سلامت اردبیل را نیز در دست اجرا دارد که یکی از عظیمترین مجموعههای سلامت کشور محسوب میشود.
اما در شرایط سخت اقتصادی نیز میتوان به توسعه طرحهای گردشگری مانند همین دهکدههای سلامت امیدوار بود؟ سوالی که تابش در پاسخ به آن میگوید: معتقدم حتی در شرایط اقتصادی کشور و آثار تورمی آن، توقف تنها انتخاب نیست. او مدعی است در دورههای سخت باید هوشمندانهتر سرمایهگذاری کرد و از ظرفیتهای موجود استفاده موثرتری داشت .از نظر این مدیرحوزه گردشگری سلامت، موفقیت یک پروژه با متراژ ساختمان سنجیده نمیشود، بلکه با میزان رونق اقتصاد محلی و افزایش ماندگاری گردشگر سنجیده میشود.
افقهای روشن گردشگری سلامت
گردشگری سلامت در ایران در حال تبدیل از یک خدمت پزشکی ساده، به یک صنعت استراتژیک است. از معابد یونانی تا دهکدههای مدرن در شمال ایران، هدف همواره یکی بوده است: یافتن راهی برای رسیدن به تندرستی. بااجرای پروژههایی چون گیلورا در انزلی، ایران در حال حرکت به سمتی است که در آن درمان، دیگر یک تجربه تلخ و ترسناک نیست، بلکه بخشی از یک سفر لذتبخش برای رسیدن به تکامل جسمیو روانی است.
