کسب درآمد ۲٫۲میلیارد تومانی از زبالههای پایتخت
کسب درآمد ۲٫۲میلیارد تومانی از زبالههای پایتخت
در کشور ایران روزانه در حدود ۵۰ هزار تن زباله تولید میشود که سهم شهری همچون تهران در تولید زباله، نزدیک به هفت هزار و ۵۰۰ تن در روزهای معمول سال و ۱۱ هزار تن در روزهای پایانی سال است. بیشتر شهرها بهویژه شهرهای پرجمعیت کشور با پدیدهی روبه گسترشی تحت عنوان "زبالهگردی" مواجه هستند که به معنای جمعآوری ضایعات قابل فروش بهوسیلهی افراد کمدرآمد و فقیر جامعه است.
بررسیها نشان میدهد که ضایعاتی نظیر انواع قوطی، اجسام فلزی و مواد پلاستیکی به سه طریق جستجو در درون سطلهای زباله محلات و کوچهها، مراجعه به درب منازل و خرید ضایعات از خانوارها و همچنین از طریق زیرورو کردن محل دپوی زبالههای شهری گردآوری میشوند.
رشد زبالهگردی به گونهای بوده که یک سازمان اقتصادی خاصی را بنیان نهاده و امروز گونه جدیدی از اقتصاد غیررسمی تحت عنوان اقتصاد زبالهای مطرح شده است. در حقیقت اقتصاد زبالهای، بیانی از سازوکار و نظام کسب درآمد از زبالهها و پسماندهای شهری است که توسط بخش خاصی از افراد جامعه صورت میگیرد.
آنچنانکه دکتر حسن افراخته، استاد جغرافیا و برنامهریزی روستایی دانشگاه خوارزمی و همکارش در این پژوهش میگویند: «بنا بر آمار موجود، در هر شبانهروز بهطور متوسط ۲۸۰۰ تن زباله خشک شامل مقوا، پلاستیک، شیشه، فلزات، نان خشک و غیره در تهران جمعآوری میشود که قابل بازیافت است و هر تن آن در حال حاضر به مبلغ ۸۰۰ هزار تومان توسط پیمانکاران بازیافت پسماند فروخته میشود (درحالیکه حداکثر ۶۰۰ هزار تومان هزینه کردهاند).
روزانه از درون زبالههای شهر تهران ضایعاتی به ارزش تقریبی دو میلیارد و ۲۴۰ میلیون تومان استخراج میشود. به عبارتی میتوان گفت، ارزش اولیه سرمایه در گردش درون اقتصاد زبالهای در پیراشهر تهران حدود یک میلیارد و ۸۰ میلیون تومان در روز است».
این محققان میافزایند: «در خصوص سرمایه در گردش اقتصاد زبالهای این نکته را نیز میتوان افزود که بُرد مکانی این سرمایه و اثرات آن، محدود به منطقه تهران نیست، بلکه سایر استانهای کشور نیز از این جریان سرمایهی در گردش، بهنوعی منتفع میشوند بهطوریکه مثلاً ضایعات آهنی به کارخانههای ذوب آهن نواحی مختلف کشور اعم از اصفهان، یزد، نیشابور، تبریز، بناب، اردبیل و مشهد ارسال میشود. همچنین این سرمایه، زمینهساز تقویت پیوندهای اقتصادی با سایر کشورهای جهان (نظیر آلمان، هند و چین) شده است».
در کشور ما و خصوصاً تهران، به دلیل وجود ثروت نفت و عوارض شهری که با کمترین تلاش، بیشترین منابع سرمایهای را در اختیار مدیریت شهری قرار میدهد، دولت و شهرداری چندان انگیزهای برای استفاده از ثروت روزانه یک میلیارد و ۸۰ میلیون تومانی در شهر تهران ندارند؛ ازاینرو است که در تهران نه آموزش مدونی برای تفکیک زباله به شهروندان داده میشود، نه سطلهای تفکیکی و بهداشتی زباله را میتوان شاهد بود، در عوض، سرمایه ارزشمندی همچون زباله، مفت به بخش غیررسمی سپرده میشود.