بررسی ۳ فرضیه در مورد فیلترینگ مرموز صدها کانال تلگرامی / اختصاصی هفت صبح
بررسی ۳ فرضیه در مورد فیلترینگ مرموز صدها کانال تلگرامی / اختصاصی هفت صبح
فرید عطارزاده / از روز شنبه موج گستردهای از مسدود سازی برخی کانالهای تلگرامی آغاز شد و در روز گذشته نیز این خبر بزرگتر شد تا سرانجام به سر خط برخی سایتهای خبری نیز رسید. از این جای ماجرا به بعد با یک پارادوکس رو به رو هستیم و سه دلیل در مورد این اتفاق اعلام شده است. این در حالی است که مسئولان وزارت ارتباطات در گفت و گو با «هفت صبح» از ارتباط دائمیمسئولان فنی ایران با مسئولان فنی تلگرام برای مسدود سازی برخی کانالهای تلگرام خبر میدهد اما از مسدود سازی یک باره این کانالها در ۴۸ ساعت گذشته ابراز بی اطلاعی میکنند. در ادامه سه فرضیه احتمالی را بررسی میکنیم.
۱٫ نمایش نام کاربران: در ابتدای پروسه مسدود سازی کانالهای تلگرامی، ابتدا این فرضیه مطرح شد که وجود یک مشکل فنی در تلگرام باعث به وجود آمدن چنین اتفاقی شده و به زودی کانالها باز خواهند شد. حتی یکی از کانالهای تلگرامی این اتفاق را به تلاشهای خود نسبت داد و نوشت: «چند هفته پیش، یکی از دوستان که ادمین هیچ کانالی هم نبود، یه پیام به من داد که من میتونم اعضای کانالت رو ببینم و اعضای کانال چندتا کانال دیگه رو هم ببینم و اسکرینشات فرستاد و درست بود حرفش. ادمین اون کانالها هم چی؟ نبود. بلافاصله با تلگرام تماس گرفتم. اولش که گفتن برای اونا قابل بازسازی نیست این باگ ولی با مثالهای بیشتر قانع شدند و گفتن رسیدگی میکنند. تاکید من روی سوء استفاده از این باگها بود. فکر میکنم اختلالات الان کانالهای تلگرام در نشون دادن آمار اعضای کانال، مربوط به بررسی و رفع این مشکل هست. پیشنهاد من این بود که کلا اعضا رو به ادمینها نشون ندن، چون نه تنها به هیچ دردی نمیخوره، بلکه مغایر با حریم خصوصی افراد هم هست.» نکته جالب اما در اینجاست که همین کانال چند ساعت بعد از انتشار این نوشته، از اعضای خود خواست آدرس ایمیل خود را بفرستند تا در صورت مسدود شدن آن کانال، آدرس جدید خود را ارسال کنند.
۲٫ کاربران غیر واقعی: در همین بازه زمانی یک فرضیه جدید دیگر نیز شکل گرفت. برخی سایتها و کانالها اعلام کردند که تلگرام مشغول پالایش کانالهای بیشتر از هزار عضوی است. در این فرضیه آنها معتقد بودند بسیاری از این کانالها دارای کاربران غیر واقعی هستند و تلگرام برخی از این کانالهای مشکوک را به صورت موقت مسدود کرده تا بررسی بیشتری روی آنها انجام دهند. رفع مسدودیت برخی از این کانالها پس از چند ساعت، این فرضیه را تقویت کرد.
۳٫ محتوای غیر اخلاقی: در روز گذشته آرام آرام فرضیه دیگری روی بورس قرار گرفت که رسانههای اصولگرا توجه ویژهتری به آن نشان دادند. خبرگزاریهایی مانند «میزان»، «تابناک»، «برنا» و… معتقد بودند که دلیل مسدود شدن این کانالها، محتوای نامناسب و غیر اخلاقیشان بوده است. متن خبر این گروه از خبرگزاریها تقریبا مشترک بود و بدون ذکر منبع خود، نوشته بودند: «اپلیکیشن تلگرام از ساعاتی پیش در حال مسدود سازی برخی از کانالهای غیر اخلاقی و با محتوای نامناسب است. در همین راستا کاربران تلگرام با کانالهایی مواجه میشوند که تا پیش از این با عضوهای چند هزارتایی در حال فعالیت بوده است اما ناگهان همه مطالب آن حذف و در واقع بلاک شده است. در این صورت مدیران کانال هم قادر به گذاشتن پست و مطلب جدید نخواهند بود. تلگرام طی دو روز گذشته بیش از ۵۰ کانال ایرانی که تبلیغات غیراخلاقی داشتند را مسدود کرده و به آنها فرصت پالایش داده است. این کانالها که فعالیتشان اکثرا اجتماعی یا سرگرمیاست درصورتی که پالایش کنند اجازه فعالیت مجدد مییابند. کارت زرد تلگرام فقط یکبار است و درصورت تکرار و گزارش مجدد کاربران، آن کانال برای همیشه مسدود خواهد شد. تلگرام در قوانین خود ذکر کرده که محتویات مستهجن و غیراخلاقی بهطورکلی در کانالها و رباتها ممنوع است.»
آیا وزارت ارتباطات دستور مسدود سازی داده؟
پس از فراگیر شدن فرضیه سوم، این سوال برای ما پیش آمد که آیا وزارت ارتباطات لیستی از کانالهای مورد نظر را به تلگرام اطلاع داده یا خود مسئولان این برنامه چنین تصمیمی اتخاذ کردهاند. فرضیه آنکه وزارت ارتباطات ایران لیستی از این صفحات را به مسئولان تلگرام داده باشد برای ما بیشتر قوت گرفت. دلیل هم ساده است. برخی از کانالهای مسدود شده دارای مضامین طنز و سرگرمیبودند و از لحاظ بینالمللی، مسئولان تلگرام نمیتوانستند آنها را جزو کانالهای غیر اخلاقی شناسایی کنند. همین موضوع را با «محمدرضا فرنقی زاد»، مدیرکل روابط عمومی وزارت ارتباطات در میان گذاشتیم. او در پاسخ به هفت صبح میگوید: «تیمیاز مسئولان فنی وزارت ارتباطات همواره با تیم فنی تلگرام در ارتباط است و به صورت مداوم فهرستی از کانالهای غیر اخلاقی یا مغایر با قوانین کشور را برای آنها ارسال میکنیم تا مسدود سازی صورت گیرد. این موضوع جزو توافقات ما با تلگرام بوده و در حال حاضر نیز اجرا میشود. در مورد مسدودسازی یک باره برخی کانالهای تلگرامی در ۴۸ ساعت گذشته اما من خبر خاصی ندارم و فکر نمیکنم وزارت ارتباطات درخواست تازهای داده باشد.»