رازهای فسخ معامله بزرگ / اختصاصی «هفت صبح»
رازهای فسخ معامله بزرگ / اختصاصی «هفت صبح»
چرا مزایده آگهیهای صدا و سیمادرآخرین لحظه با شکست روبهروشد؟ سهم اپراتورهای تلفن همراه ،بانکها و خودروسازان در سبد آگهی تلویزیون چقدر است؟
آزاده باقری - مهسا مژدهی / مزایده آگهیهای صدا و سیما به سرانجام نرسید. در روزهای میانی دی ماه بود که خبر تصمیم صدا و سیما برای به مزایده گذاشتن آگهیهای این سازمان منتشر شد. به نظر میرسید این سازمان برای تامین کسری میلیاردی خود با توجه به بودجه دولتی۱۳۳۶ میلیاردی اش به این مزایده نیاز داشت.در واقع معادل بودجه دولتی تلویزیون به درآمد تضمین شده از بخش آگهی نیاز داشت.پس ماجرای مزایده بر پایه رقم ۱۳۰۰ میلیارد تومان شکل گرفت. این نخستین بار بود که تلویزیون دست به چنین مزایده بزرگی میزد. مزایدهای که به رغم یک مشتری بزرگ در نهایت به جایی نرسید. کسری بودجه در حالی اعلام شد که این سازمان بر اساس برنامه توسعه موظف شده تا اقدامات اساسی در مورد بهبود کیفیت کانالهای تلویزیون و تاثیرگذاری بر مخاطب انجام دهد. اما حالا که سازمان دارای ۲۲ شبکه سراسری است، در بحران جذب مخاطب به سر برده و از سوی دیگر نتوانسته به تعهداتی مانند HD شدن تمام شبکههایش عمل کند ( در حال حاضر تنها ۳ شبکه یعنی شبکه ۵، شبکه ۳ و کانال کودک شامل این امر میشوند) و همین طور دارای تورم نیروی وحشتناکی است که مجموع حقوق سالانه آنان تمام بودجه دولتی تلویزیون را میبلعد. مزایده آگهی میتوانست کلید عبور از دروازه مشکلات برای تیم مدیریتی سرافراز باشد . هرچند تلویزیون در این فرآیند مجبور شد درآمد خود از آگهیهای تلویزیونی را که عموما محرمانه تلقی میشد عمومیکند و شاخکهای برخی مجامع و محافل را به شدت تیز کند. مشکلات اما پدیدار شدند. پیش از این گفته میشد که نرخ آگهی صدا و سیما در تلویزیون ایران ۱۸۰ درصد گرانتر از کانال خبری یورونیوزاست. رقمیکه خیلیها را متعجب کرد.
چه کسی مزایده را برده بود؟
برنده مزایده مربوط به آگهیهای صدا و سیما، کمتر از یک ماه بعد از انتشار خبر و در ۵ بهمن ماه توسط ایران آنلاین اعلام شد. برنده مزایده برای کنترات آگهیهای تلویزیونی ، کنسرسیومیمتشکل از بانک توسعه تعاون، سروش سیما، شرکت تبلیغاتی ریرا و چند شرکت دیگر بود. اما بعد از این اعلام ،مخالفتها با این اتفاق شروع و ابهامات مهمی از سوی رسانهها و کارشناسان مطرح شد. بیشتر انتقادات بر حضور یک بانک دولتی و یک شرکت وابسته به صدا و سیما در مزایده تاکید داشت. بر اساس اصل ۴۴ بانکها و شرکتهای دولتی نمیتوانند در مزایدات دولتی شرکت کنند. با این حساب حضور آنها در مزایده آگهیها برخلاف این اصل از قانون اساسی بود. حساسیتها بر بنگاهداری بانکها از ایرادات بعدی به حساب میآید. ولی مشکل فقط از سوی بانکها نبود . دو شرکتی که در این اتفاق شرکت داشته یکی از زیر شاخههای خود صدا و سیما بوده و دیگری سابقه شفافی در پایبندی به تعهدات مالی ندارد. تا جایی که شرکت فوق نتوانست مبلغ ۴ میلیارد تومانی که باید به یک تیم فوتبال برای اسپانسرینگ میپرداخت، به حساب آن تیم واریز کند. در واقع شرکتی که پرداخت بدهیاش را به یک تیم فوتبال پرداخت
نکرده بود ، برنده یک مزایده میلیاردی شده بود. شرکت تبلیغاتی ریرا در ابتدای فصل جاری به عنوان اسپانسر پیراهن استقلال با این باشگاه قرارداد امضا کرد و در چند هفته نخست تبلیغات این شرکت روی پیراهن بازیکنان استقلال حک شد، اما در ادامه راه باشگاه استقلال قرارداد خود را با این شرکت فسخ کرد. به گزارش فارس از قرار ریرا هنوز هم بدهیاش را به استقلال نپرداخته است.
صدا و سیما چه کسی را مقصر میداند؟
با وجود ایرادات اساسی که بر این مزایده وارد شد، صدا و سیما معتقد است دولت نقش اساسی در به سرانجام نرسیدن این ماجرا دارد. تا جایی که روابط عمومیصدا و سیما متنی را منتشر کرد که بر اساس آن دولت موظف بوده تا بودجه صدا و سیما را به دلیل فرهنگی بودن آن تامین کند. امری که با توجه به رشد بسیار کم نرخ بودجه ۹۵ نسبت به سال قبل و افزایش حقوقی که برای کارکنان این سازمان پیش بینی شده، محقق نخواهد شد. درمورد مطرح شدن نام یک بانک دولتی در فهرست برندگان مزایده هم در این نوشته اینطور آمده است:« باید به این استدلال ریاست محترم جمهوری نیز اشاره کنیم که ایشان در جلسات مختلف تأکید کردهاند، صداوسیما باید از طریق کسب درآمد، به اداره خود بپردازد. به همین دلیل نیز در دور جدید فعالیتهای سازمان و به منظور افزایش درآمدها، رسانه ملی اقدام به برگزاری مزایده آگهیهای بازرگانی کرد که متاسفانه گروه برنده مزایده با کارشکنیهای مختلفی رو به رو شده است و حتی برخی مقامات دولتی از رؤسای بانکها خواستهاند در این مزایده با صداوسیما همکاری نکنند.» در حالی که به نظر میرسد صدا و سیما با مشکلات اساسی دست و پنجه نرم میکند، این سازمان
دارای اختلافات مهمیبا دولت بر سر میزان بودجه تعیین شده برای سال پیش رو است. اختلافاتی که با توجه به رقم بودجه و نارضایتیهایی که در دولت از عملکرد صدا و سیما وجود دارد، احتمالا به این زودیها حل نخواهد شد.
چرا مزایده ؟
یک کارشناس بازرگانی و تبلیغات در مورد درآمد احتمالی برندگان مزایده میگوید:« به طور ثابت تلویزیون تا سقف حدودا ۷۰۰ میلیارد تومان از آگهیها را میتواند به شکل تضمین شده داشته باشد چون معمولا چند گروه مشتری تضمینی برای پر کردن این بخش وجود دارد. اول از همه اپراتورهای تلفن همراه هستند که هر سال آگهیهای زیادی در تلویزیون دارند به طوری که برآورد شده ۴۰۰ میلیارد تومان از سوی رایتل، ایرانسل و همراه اول در طول سال بابت تبلیغ پرداخت میشود. بعد از آن بانکهایی هستند که مجموعا ۲۰۰ میلیارد تومان برای آگهی بازرگانی پرداخت میکنند و سپس نوبت به خودروسازانی مانند ایران خودرو با حدود ۳۵ میلیارد تومان و سایپا با سقف ۱۵ میلیارد تومان میرسد که برای آگهی بازرگانی درنظر میگیرند؛ اما اگر آگهیهای سایر خودروسازان را درنظر بگیریم باز هم به ۱۰۰ میلیارد تومان هم نمیرسد.» در واقع با توجه به آنچه توضیح داده شد نزدیک به ۷۰۰ میلیارد تومان مبلغ آگهیها تضمینی از سوی این شرکتها وجود دارد؛ با این وجود باید باقی آن به شکلی با جذب آگهیهای دیگر فراهم شود تا به ۱۳۰۰میلیارد تومان که باید به صدا و سیما پرداخت شود، برسد. این
کارشناس در ادامه توضیح میدهد:« بنابراین شرکتی که قصد دارد آگهیهای تلویزیون را در اختیار بگیرد باید دست کم به درآمد۱۷۰۰ میلیارد تومانی برسد تا بتواند هزینههایی مانند۹درصد مالیات ارزش افزوده و ۱۷٫۵ درصد کمیسیون و دستمزدها را پرداخت کند. اگر این کمیسیون بخواهد حداقل ۱۳درصد سود از بابت این سرمایه گذاری به دست آورد لازم است دستکم دوهزار میلیارد تومان در سال درآمد از آگهیها به دست آورد که رقمی نجومیاست و نیاز به کار تبلیغاتی طاقت فرسایی دارد.» به هرحال کنسرسیوم تشکیل شده به رغم مخالفتهای موجود تاپای قرار داد آمد و تقبل کرد که رقم ۱۳۰۰ میلیارد تومان درآمد خالص را در چند قسط برای صدا و سیما تضمین کند اما بازهم افتاد مشکلها :پریشب در اولین موعد کنسرسیوم ذکر شده در پرداخت ۴۰۰ میلیارد تومان ابتدایی شکست خورد تا فعلا آگهیهای صدا و سیما به معمایی بزرگ و لاینحل بدل شده باشد.