محمدرضا عارف متولد 27 آذر 1330 در یزد سیاستمدار اصلاح طلب ایرانی و مدرس دانشگاه است.

فارغ التحصیل لیسانس مهندسی برق دانشگاه تهران ، فوق لیسانس و دکترای برق مخابرات از دانشگاه استنفورد آمریکا می باشد.

خانواده و اصالت

محمدرضا عارف متولد یزد است و پدرش حاج میرزا احمد عارف از بازاریان سرشناس یزد و خادم امام حسین (ع) بود که مجالس روضه خوانی برگزار می کرد و مادرش صدیقه آبیار است ، محمدرضا چهار خواهر و دو برادر دارد.

حاج میرزا احمد عارف پدر محمدرضا عارف

کودکی و علاقه به ریاضی

عارف از کودکی در ریاضی موفق بود ، گفته می شود در پنج سالگی به حساب سیاق تسلط داشته و در سال 1348 در مسابقات کشوری ریاضی در رامسر رتبه نخست کشوری را به دست آورده است.

فعالیت های انقلابی در دانشگاه

عارف در قبل از انقلاب در زمینه برگزاری جلسات مذهبی در دوران دانشجویی در دانشگاه تهران نقش داشته است. وی همچنین در سال 1354 توسط کمیته مشترک ضد خراب کاری ساواک دستگیر شده است.

عکس جوانی محمدرضا عارف در آمریکا

تحصیل در آمریکا

در سال 1354 با معدل 3٫91 از 4 فارغ التحصیل گشت. در همین سال با استفاده از بورس تحصیلی دانشگاه صنعتی اصفهان به آمریکا رفت. او طی سال های تحصیل در ایالات متحده در انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا و کانادا عضو رسمی بوده و فعالیت داشته است. در سال 1355 مدرک کارشناسی ارشد و در سال 1359 مدرک دکترای خود را در رشته برق مخابرات با معدل چهار از چهار به سرپرستی تامس ام. کاور از دانشگاه استنفورد گرفت.

از شرکت مخابرات تا دانشگاه شریف

عارف پس از تحصیل مهندسی برق در دانشگاه تهران و دانشگاه استنفورد ، کار خود را با معاونت طرح و توسعه و سپس سرپرستی شرکت مخابرات ایران آغاز کرد. او از سال 1362 تا 1375 استاد دانشگاه صنعتی اصفهان و از آن زمان استاد دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف بوده است.

عارف در سال های دهه 1360 در سمت های معاونت های دانشجویی ، آموزشی و هماهنگی و قائم مقامی وزارت فرهنگ و آموزش عالی مشغول به کار بود.

از ریاست دانشگاه تا دولت خاتمی

او بین سال های 1373 تا 1376 به عنوان رئیس دانشگاه تهران فعالیت می کرد. با انتخاب سید محمد خاتمی به عنوان رئیس جمهور ایران در 1376، عارف به عنوان وزیر پست و تلگراف و تلفن به کابینه دولت هفتم راه یافت. در سال 1379 به عنوان اولین رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی و معاون رئیس جمهور منصوب شد. در دولت دوم سید محمد خاتمی او سمت معاون اول رئیس جمهور ایران را تا سال 1384 برعهده داشت.

کاندید انتخابات ریاست جمهوری

او در انتخابات ریاست جمهوری 1392 ایران با شعار «معیشت و منزلت و عقلانیت» کاندید و تأیید صلاحیت شد؛ اما پس از یک ماه مبارزه انتخاباتی و پس از دریافت نامه ای از خاتمی ، چهار روز پیش از رأی گیری از شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ایران به نفع حسن روحانی انصراف داد.

انتخابات مجلس

عارف در دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی سرلیست فهرست سی نفره ائتلاف فراگیر اصلاح طلبان : گام دوم در تهران بود و توانست با کسب 1٬608٬926 رأی ، در رتبه اول تهران ، وارد مجلس دهم شود. در این انتخابات تمام سی کرسی تهران به فهرست اصلاح طلبان به سرلیستی وی رسید. عارف نیز بالاترین آرای تهران و سرتاسر کشور را به دست آورد.

فعالیت های پژوهشی

او در تز دکترای خود به بررسی شبکه های غیر حلقوی که در فرستنده ها لینک های قطعی پخش کننده بدون هیچ تداخل در گیرنده ها دارند پرداخت. چنین شبکه هایی شبکه های عارف نامیده می شوند. زمینه تحقیقاتی وی نظریه اطلاعات و رمزنگاری است. وی همچنین از موسسان انجمن رمز ایران بوده است.

عارف تألیف یا ارائه بیش از 380 مقاله علمی را در کارنامه خود دارد. کتاب سیستم های مخابراتی دیجیتال و آنالوگ او در سال 1369 به عنوان کتاب سال انتخاب شد. کتاب های سیگنال ها و سیستم ها و سیگنال های تصادفی از دیگر کارهای ترجمه او هستند.

از او مقالات متعددی در ژورنال ها و مجلات گوناگون داخلی و خارجی به چاپ رسیده است که فهرستی از آن ها در صفحه خانگی او در وبگاه دانشکده برق دانشگاه صنعتی شریف موجود است.

او از 1360 تا 1373 استاد دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه صنعتی اصفهان بود و اکنون استاد گروه برق مخابرات دانشگاه صنعتی شریف است.

در دولت محمد خاتمی

پس از پیروزی سید محمد خاتمی در انتخابات 1376، وی مشغول تشکیل کابینه اش شد. خاتمی ، عارف را برای تصدی یکی از وزراتخانه های فرهنگ و آموزش عالیِ یا پست ، تلگراف و تلفن در نظر داشت. در نهایت تصمیم بر این شد که عارف نامزد وزارت پست ، تلگراف و تلفن شود. در 29 مرداد 1376، حدود دو هفته پس از مراسم تحلیف خاتمی ، مجلس پنجم با 246 رای موافق از کل 290 نماینده به عارف رای اعتماد داد.

حدود یک سال مانده به پایان کار دولت هفتم در مرداد سال 1379 و پس از تصمیم دولت برای ادغام سازمان برنامه و بودجه با سازمان اداری و استخدامی کشور برای ایجاد سازمان مدیریت و برنامه ریزی ، عارف از مقام وزارت پست استعفا کرده و با حکم رئیس جمهور اولین رئیس این سازمان شد.

پس از پیروزی مجدد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری 1380 و خودداری حسن حبیبی معاون اول رئیس جمهور از زمان ایجاد منصب در دو دولت رفسنجانی و دولت اول خاتمی از پذیرش مجدد این مقام ، محمد خاتمی ، عارف را به عنوان دومین معاون اول رئیس جمهور در تاریخ ایران منصوب کرد. او در تمامی مدت حضور دولت هشتم در پاستور ، این مقام را در اختیار داشت. در دوران تصدی عارف بر این مقام با تغییراتی که در پروتکل های تشریفاتی ایران به وجود آمد ، اهمیت مقام معاون اول ریاست جمهوری افزایش یافت و در پی آن مراسم استقبال از مقامات کشورهای مختلف که به ایران سفر می کنند توسط عارف برگزار شد.

انتخابات دوره هشتم مجلس شورای اسلامی

عارف در انتخابات مجلس شورای اسلامی 1386 در اعتراض به رد صلاحیت اصلاح طلبان از ادامه رقابت انصراف داد ، در آن انتخابات از وی به عنوان نفر اول فهرست انتخاباتی ائتلاف اصلاح طلبان نام برده می شد.

رد پیشنهاد وزارت دولت یازدهم

پس از پیروزی حسن روحانی در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ، وی وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را به محمدرضا عارف پیشنهاد کرد ، اما عارف هیچ یک را نپذیرفت. حسن رسولی ، سخنگوی انتخاباتی عارف ، در این خصوص ، چنین اظهارنظر کرد :

«... در عرف اداری نیز پسندیده نیست وقتی کسی نفر دوم یک دولت است ، مسئولیت یک وزارتخانه را برعهده گیرد. مانند این است که یک دولت اصولگرا روی کار بیاید و به آقای احمدی نژاد که 8 سال رئیس جمهور بوده ، پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی را بدهد. اگرچه اشکالی ندارد ، ولی عرف آن را نمی پذیرد.»

محمدرضا عارف و حسن روحانی

در دولت مسعود پزشکیان

مسعود پزشکیان پس از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری 1403 و تحویل گرفتن دولت و نهاد ریاست جمهوری عارف را در 7 مرداد 1403 به سمت معاون اول رئیس جمهور منصوب کرد.

محمدرضا عارف و مسعود پزشکیان

سمت های دیگر

او با حکم آیت الله علی خامنه ای عضو پیوسته فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و از 25 اسفند 1381 عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده است. عارف همچنین رئیس هیئت مدیره بنیاد باران و یکی از اعضای اصلی بنیان گذار جبهه مشارکت ایران اسلامی است.

وضعیت ازدواج و همسر محمدرضا عارف

همسر او حمیده مروج است و حاصل ازدواج محمدرضا عارف و حمیده مروج سه فرزند پسر است.

محمدرضا عارف و همسرش حمیده مروج

پسر اول وحید عارف متولد 1362 فارغ التحصیل برق از کشور سوئیس ، پسر دوم حمیدرضا عارف فوق لیساس برق دانشگاه شریف و پسر سوم سعید عارف متولد 1367 فارغ التحصیل پزشکی است.

عارف چند نوه دارد.

محمدرضا عارف و همسر و فرزندان و نوه هایش

نحوه آشنایی با همسر

پیش از انقلاب و در زمانی که عارف به عنوان دبیر انجمن اسلامی ایران در آمریکا فعال بوده است طی نامه ای به انجمنهای ایران می خواهد که دختری را برای ازدواج با او معرفی کنند. در پی این نامه حمیده مروج که در آن زمان 21 ساله بوده است به او معرفی می شود و با هم ازدواج می کنند.

محمدرضا عارف و همسرش حمیده مروج

بیوگرافی حمیده مروج

حمیده مروج فرشی متولد سال 1335 در شهرستان یزد می باشد.

حمیده مروج پزشک متخصص پوست و مو است. وی قبل از انقلاب عضو انجمن اسلامی دانشجویان در شیراز بود.

او اکنون به عنوان عضو هیئت علمی ، دانشیار و عضو هیئت مرکز تحقیقات لیزر دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی فعالیت می کند. او به عنوان اولین مبتکر تولید «پوست ترمیمی» در میان متخصصان این رشته زنی نام آشنا است.