کلیسایی که برای نجات از آب، ۸۹ متر جابهجا شد
اینجا کلیسای مریم مقدس یا همان زرزر در ماکوست. بنایی که سال ۱۲۹۸ میلادی ساخته شد و یکی از قدیمیترین کلیساهای ایران و جهان به شمار میرود.
سالهای پایانی جنگ ایران و عراق، قرار بود با ساخت سد بارون، کلیسا زیر آب برود. اما یک تصمیم تاریخی همهچیز را تغییر داد.
ابراهیم حیدری، باستانشناس و مرمتگر، به همراه گروهش تصمیم گرفتند کلیسا را نجات دهند. راهکارشان نیز یک شاهکار بزرگ میراث فرهنگی بود. یعنی جابهجایی خود بنا.
سنگهای کلیسا یکییکی باز شدند. هر ردیف ثبت و عکاسی شد. قطعات طبقهبندی شدند و بعد، در نقطهای ۸۹ متر دورتر، دوباره کنار هم قرار گرفتند.
کل این عملیات فقط یک ماه طول کشید و هزینه آن ۹۰ هزار تومان بود.
شهریور ۱۳۶۷، کلیسای زرزر دوباره ساخته شد.همان معماری، همان سنگها و همان هویت تاریخی. سالها بعد، این کلیسا همراه روستاها و گورستانهای اطرافش در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
اما قصه زرزر اینجا تمام نمیشود. امروز اگر بخواهید این میراث جهانی را ببینید، باید از جادهای خاکی و بدون علامت عبور کنید؛ تا به یک در آهنی برسید.
پشت در تابلویی از امور منابع آب ماکو دیده میشود؛ و مسیر برای بازدیدکننده عادی بسته است.
دلیل، قرار گرفتن کلیسا در محدوده درجه یک سد بارون و پروتکلهای ایمنی اعلام شده است.
آلن گریگور، مدیر پایگاه کلیساهای جهانی ایران، میگوید پس از مذاکره با میراث فرهنگی، منطقه آزاد، فرمانداری و سازمان امور آب، قرار شده با فنسکشی محدوده سد، امکان بازدید گردشگران فراهم شود.
حسین گروسی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ماکو، هم این کلیسا را یکی از ظرفیتهای گردشگری منطقه میداند و میگوید سالانه هزاران گردشگر ارمنی برای زیارت به این منطقه میآیند.
اما یک مسئله که باید درباره آن سخن گفت: کلیسایی که یکبار برای نجاتش، ۸۹ متر جابهجا شد، چرا بعد از ۱۸ سال ثبت جهانی هنوز اینقدر سخت دیده میشود؟
زرزر یک بار از آب نجات پیدا کرد. حالا شاید نوبت آن باشد که راه رسیدن گردشگران به آن هم نجات پیدا کند.
