خطر ارسنیک برنج های بازار ایران چقدر است؟
برنج، قوت غالب سفره ایرانی، این روزها در مرکز یک نگرانی جدی قرار گرفته؛ نگرانی از آرسنیک و فلزات سنگین. اما واقعیت چیست؟ آیا برنجی که در سفره ماست، استانداردهای لازم را پشت سر گذاشته است؟
از یک سو، انجمن واردکنندگان برنج میگوید که مسیر رسمی واردات، یکی از سختگیرانهترین فرآیندها را در جهان طی میکند. مجیدرضا خاکی، دبیر این انجمن، میگوید که به محض ورود هر محموله به گمرک، سازمان استاندارد و غذا و دارو، همزمان و مستقل از هم، نمونهبرداری میکنند و اگر کوچکترین مغایرتی در میزان سموم، فلزات سنگین یا حتی رنگ و بو وجود داشته باشد، کل محموله مردود و به کشور مبدأ بازگردانده میشود. او تأکید دارد که در سالهای اخیر، محمولههایی از هند و پاکستان به همین دلیل عودت داده شدهاند.
اما مسئله اینجاست که غیر از این مسیر رسمی، یک شاهراه خاکستری هم وجود دارد؛ واردات از طریق مبادلات مرزی، با روشهایی مثل کولهبری و ملوانی. انجمن واردکنندگان به شدت نگران این کالاهاست و در نامهای رسمی به سازمان غذا و دارو هشدار داده که این محمولهها ممکن است نظارت کافی نداشته باشند و هیچ مرجع پاسخگویی هم برای آنها وجود ندارد.
از طرف دیگر، محمد مختاریانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان برنج ایران، میگوید که برنجهای آمریکایی با قیمتهای ارزان، اصلاً به ایران نمیآیند و برنجهای هند و پاکستان هم از مرغوبترین نوع خودشان هستند. او هم نگرانی از آرسنیک را بیاساس و غیرعلمی میداند، اما این جملهاش خالی از تأمل نیست که «شاید یکی دو ماشین به صورت غیررسمی آمده باشد که در حجم کل کشور نزدیک به صفر است».
نکته جالب اینجاست که استاندارد ایران در حوزه آرسنیک، دقیقا منطبق با استاندارد سختگیرانه اتحادیه اروپا و کمیسیون جهانی کُدِکس است؛ یعنی حداکثر ۰.۲ میلیگرم در هر کیلوگرم، و حتی فراتر از آن، یک بسته کامل نظارتی قبل از ترخیص اجرا میشود. اما آرسنیک یک آلاینده طبیعی است و برنج به دلیل نحوه رشدش، بیشتر از هر محصول دیگری آن را جذب میکند. پژوهشها نشان میدهد که در کشورهای هند و بنگلادش، میزان آرسنیک گاهی از حد مجاز بالاتر میرود، و این دقیقاً جایی است که سختگیری نظارتی میتواند از یک نگرانی، به یک بحران سلامت عمومی جلوگیری کند.
پس نگرانی وجود دارد، اما نه برای برنجهای مسیر رسمی؛ بلکه برای محمولههایی که از چشم ناظران پنهان میمانند و بدون هویت، وارد سفره میشوند احتمال ارسنیک بالا وجود دارد
