هفت صبح| در شرایطی که هر تورم نقطه به نقطه ۸۰ درصدی خرداد، نفسها را در سینه حبس کرده بود، این بار صنعت چوب و دکوراسیون داخلی در کانون تازهای از التهاب قرار گرفته است. قیمت ورقهای امدیاف (MDF) در برخی کارخانهها در یک ماه گذشته تا مرز ۸۰ درصد افزایش یافته و این جهش، تمام زنجیره تولید و مصرف را در برگرفته است. از کارگاههای کوچک نجاری که برای تأمین مواد اولیه با مشکل مالی مواجه شدهاند تا خانوادههایی که برای خرید یک کابینت ساده با شوکی قیمتی روبهرو میشوند؛ همه و همه در این گرداب گرانی گرفتار آمدهاند.
قیمت ورقهای امدیاف، این ماده اولیه حیاتی برای تولید کابینت، مبلمان و دکوراسیون داخلی، در یک سال اخیر مسیری صعودی و بیسابقه را طی کرده بود. بر اساس گزارشهای بازار، قیمت یک ورق امدیاف ۱۶میلیمتری که در سال ۱۴۰۰ حدود یک میلیون تومان بود، در سال ۱۴۰۴ به طور متوسط بین تا ۴.۸ میلیون تومان رسیده بود امسال دوباره جهش پیدا کرده و این یعنی افزایشی نزدیک به ۸۰ درصد در برخی کارخانهها رخ داده و به محدوده ۹ میلیون تومان رسیده است که بیش از ۲.۵ برابر قیمت در بازه سهساله رشد داشته است. این گرانی، تنها به ورقهای خام محدود نمیشود. محصولات تکمیلشده مانند ورقهای هایگلاس، پلیگلس و روکشهای ملامینه نیز با افزایش قیمتی مشابه مواجه شدهاند. برای مثال، قیمت یک ورق هایگلاس ترک در سال ۱۴۰۴ به حدود ۶ میلیون تومان بود و امسال به بالای ۱۰ میلیون تومان رسیده این یعنی یک کابینتساز برای اجرای یک پروژه معمولی، باید هزینهای چندین برابر سالهای قبل بپردازد و این هزینه در نهایت به جیب مصرفکننده نهایی منتقل میشود.
سه عامل اصلی موثر در نوسان نوپان
سه عامل کلیدی در پشت این جهش قیمتی شناسایی شده که هر یک به تنهایی میتوانست بازار را به هم بریزد، نخست، اختلال در زنجیره تأمین جهانی. ورق امدیاف از چوب و رزینهای شیمیایی تولید میشود که بخش عمده آنها از طریق واردات تأمین میشود. جنگ اوکراین و روسیه، بهعنوان دو صادرکننده بزرگ چوب، باعث کاهش عرضه در بازار جهانی شد و تحریمهای اعمالشده بر روسیه، صادرات چوب این کشور را تا ۳۰درصد کاهش داد. این موضوع بهطور مستقیم بر قیمت ورقهای وارداتی در ایران نیز اثر گذاشت.
دومین عامل، افزایش هزینههای حملونقل است. جنگها و محدودیتهای لجستیکی، مانند بسته شدن برخی بنادر و افزایش هزینه سوخت، کرایههای حملونقل را به شدت افزایش داده است. بهعنوان نمونه، هزینه حمل یک کانتینر از اروپا به خاورمیانه در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال ۱۴۰۴ بیش از دو برابر شده است . سومین عامل، نوسانات ارزی در داخل است. وابستگی صنعت چوب ایران به واردات مواد اولیه و ماشینآلات، آن را در برابر نوسانات نرخ ارز بسیار آسیبپذیر کرده است. با افزایش قیمت دلار در بازار آزاد (که در تیرماه ۱۴۰۵ به حدود ۱۸۰ هزار تومان رسیده است)، هزینه تمامشده هر ورق امدیاف وارداتی به طور مستقیم افزایش یافته و این افزایش به سرعت به قیمت نهایی منتقل شده است.
کارگاههای کوچک در محاصره از کمبود نقدینگی تا تعطیلی اجباری
این افزایش قیمت، بر همه بازیگران این صنعت تأثیر یکسانی نگذاشته است. گزارشها نشان میدهد که کارگاههای کوچک نجاری و کابینتسازی، به دلیل نبود توان مالی برای تأمین مواد اولیه با قیمتهای جدید، با بحران جدی مواجه شدهاند. بسیاری از این کارگاهها که تعدادشان در سراسر کشور به بیش از ۴۲۰۰ بنگاه و ۱۰۰ هزار نفر شاغل میرسد تولید خود را کاهش دادهاند درحالی که رکود ساختوساز تقاضا برای کابینت را کاهش داده اما همچنان سایه گرانی وجود دارد. بسیاری از مشتریان برای تعمیرات کابینت بسیاری پروژههای خود را به تعویق انداختهاند.
این کاهش تقاضا، که خود ناشی از فشار اقتصادی بر خانوارهاست، نتوانسته مانع از جهش قیمت کابینت شود. در سوی دیگر بازار، مصرفکننده نهایی با شوکی قیمتی روبهرو شده است که قدرت خرید او را به شدت کاهش داده است. هزینه اجرای یک پروژه کابینتسازی که دو سال پیش ۵۰ میلیون تومان بود، اکنون ممکن است به ۲۰۰ میلیون تومان یا بیشتر برسد. این یعنی خانوادهای که برای بازسازی آشپزخانه خود برنامهریزی کرده بود، یا باید هزینهای چند برابر را بپردازد یا طرح خود را به کلی کنار بگذارد. افزایش دستمزد نجاران و نصبکنندگان نیز که در سال ۱۴۰۵ تا ۶۰ درصد رشد داشته، بر هزینه نهایی افزوده است. همچنین گرانی یراقآلات مانند لولا، دستگیره و ریل که عمدتاً وارداتی هستند، دایره فشار را کامل کرده است.
راهی برای خروج وجود دارد؟
در حال حاضر راهکارهایی مانند استفاده از ورقهای ایرانی با قیمت مناسبتر و طراحیهای مینیمال و ساده برای کاهش ضایعات، و خرید مستقیم از کارخانه برای حذف واسطهها تا حدودی میتواند فشار بر مصرفکنندگان را کاهش دهد.
