هفت صبح| سه سال از بازگشت واردات خودرو به کشور میگذرد؛ سه سالی که بیش از آنکه با «گشایش» همراه باشد، با محدودیت ارزی، سقفگذاری و اما و اگرهای اجرایی تعریف شد. حالا اما بهنظر میرسد مجلس در یکی از صریحترین تصمیمهای خود، گامی برداشته که میتوان آن را نوعی تسهیل واردات تلقی کرد؛ تصمیمی که آشکارا به سود واردکنندگان و در تضاد با منافع مونتاژکاران است.
بر اساس مصوبه اخیر مجلس شورای اسلامی، نمایندگان تصویب کردند که معادل نیمی از ارزی که به واردات قطعات منفصله خودروهای مونتاژی اختصاص مییابد، به واردات خودروی کامل تخصیص داده شود. این تصمیم در قالب یک بند الحاقی و به پیشنهاد یکی از نمایندگان، به ردیف ۳ «الزامات منابع» لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ افزوده شد.
ترجمه ساده این حکم آن است که نسبت تخصیص ارز میان مونتاژ و واردات کامل، از این پس یک به دو خواهد بود؛ به بیان دیگر، از سهم ارزی مونتاژ کاسته میشود تا مسیر ورود خودروی کامل هموارتر شود. این همان نقطهای است که تعارض منافع شکل میگیرد: هرچه ارز بیشتری به واردات خودروی کامل اختصاص یابد، مزیت نسبی مونتاژکارانی که سالها از ارز ترجیحی یا سهمیهای برای واردات قطعات استفاده کردهاند، کاهش مییابد.
اهمیت این تصمیم زمانی پررنگتر میشود که بدانیم طی سه سال گذشته، واردات خودرو هرچند از سر گرفته شد، اما در عمل نتوانست اثر جدی بر تنظیم بازار بگذارد. محدودیت منابع ارزی، تیراژ پایین واردات و قیمتهای نهایی بالا باعث شد خودروهای وارداتی بیشتر به کالایی لوکس تبدیل شوند تا ابزاری برای تنظیم بازار.
با این حال، یک حلقه مهم هنوز مفقود است: تعرفه. برخلاف برخی اعلامهای پیشین درباره کاهش تعرفه واردات، هنوز تغییری در این بخش رخ نداده است. تجربه نشان داده حتی اگر ارز تخصیص یابد، تعرفههای بالا میتواند اثر سیاستهای تسهیلگر را خنثی کند. بنابراین اگر در ادامه رایزنیهای مجلس و دولت، کاهش تعرفه واردات خودرو نیز محقق شود، آنگاه میتوان از یک بسته نسبتاً کامل برای تسهیل واردات سخن گفت؛ بستهای که شاید پس از سه سال، بالاخره بتواند واردات خودرو را از حالت نمادین خارج کرده و به ابزاری واقعی برای ایجاد رقابت و تعدیل قیمتها تبدیل کند.
در غیر این صورت، این مصوبه نیز ممکن است به سرنوشت بسیاری از تصمیمهای پیشین دچار شود: مصوبهای روی کاغذ که در اجرا، یا با محدودیت منابع مواجه میشود یا در پیچوخم سیاستگذاریهای بعدی، اثر خود را از دست میدهد.
