هفت صبح| سرانجام پنج سال پس از اولین معرفی، سایپا طرح فروش خودرو آریا را اعلام کرد. فروشی باقیمت غیرقطعی، زمان تحویل بین ۱۳ تا ۱۹ ماه و بلوکه کردن بیش از یک میلیارد تومان است. بعد از حدود پنج سال از معرفی نخستین نمونه آریا کراساوور ملی سایپا که در واقع نسخه هاچبک شاهین محسوب میشود، شرکت سایپا بالاخره شرایط فروش این خودرو را اعلام کرد. اما نکته مهم و جالب اینجاست که موعد تحویل خودرو، از اسفند ۱۴۰۵ تا مرداد ۱۴۰۶ اعلام شده است؛ یعنی خریدار باید مبلغ بیش از یک میلیارد تومان را امروز پرداخت کند و بیش از یک سال و نیم بعد خودرو را تحویل بگیرد.
پنج سال انتظار برای اولین فروش
شرایط فروش آریا در بهمن ۱۴۰۴ اعلام شد، درحالیکه اولین معرفی این خودرو به سال ۱۳۹۹ برمیگردد. یعنی پنج سال طول کشیده تا سایپا از مرحله رونمایی و تست جادهای به مرحله فروش برسد؛ امری که حتی برای خودروسازان داخلی که برای هیچ مرحلهای کار خود از تولید تا تحویل زمانبندی مشخصی ندارند نیز عجیب است.
پیشازاین رکورد فاصله زمانی معرفی تا عرضه یک خودرو، متعلق به خودرو شاهین از همین شرکت بود که معرفی آن در سال ۱۳۹۷ انجام شد؛ اما نخستین مدلهای آن در سال ۱۴۰۰ به بازار عرضه شدند. حال اما نسخه کراساوور شاهین یعنی آریا، این رکورد را جابهجا کرده است.
باوجودآنکه طی این سالها اخبار مختلفی درباره تولید، توسعه و تست آریا منتشر شد، حالا باز هم بازه زمانی ۱۳ تا ۱۹ ماه برای تحویل خودرو اعلام شده و نکته عجیبتر این است که نوع پیشفروش «مشارکت در تولید» اعلام شده؛ یعنی مشتریان در واقع پول را در اختیار سایپا قرار میدهند تا تولید خودرو آغاز شود!
بلوکه کردن بیش از یک میلیارد پول مشتریان
سایپا اعلام کرده است که مبلغ پیشپرداخت برای این خودرو ۱,۰۱۸,۸۸۰,۰۰۰ تومان است و قیمت نهایی حدودی نیز یکمیلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان اعلام شده، اما این قیمت قطعی نیست و مبلغ نهایی زمان تحویل خودرو مشخص خواهد شد. این رویه باعث میشود تا خریدار عملاً پول خود را در اختیار سایپا قرار دهد، بدون اینکه مطمئن باشد چه زمانی خودرو تحویل میشود و حتی ارزش پول در این مدت چه تغییری خواهد کرد. در شرایط تورم افسارگسیخته و کاهش ارزش روزانه پول ملی، ثبت نام برای چنین بازه طولانی ریسک بزرگی است.
تجربه منفی سایپا در تحویل خودرو
طرح فروش آریا با موعد تحویل ۱۳ تا ۱۹ ماه، تجربه منفی سایپا در تحویل خودرو را یادآوری میکند. هنوز مشتریانی هستند که بیش از ۳۰ ماه از ثبتنام شاهین CVT آنها میگذرد و خودرو را دریافت نکردهاند. یا برخی از مشتریان اطلس که حدود یک سال در انتظار هستند.
این سابقه منفی، اعتماد مشتریان به سایپا را سختتر میکند. سؤال این است: چرا در شرایط تورم افسارگسیخته، افت روزانه ارزش پول ملی و رکوردشکنی لحظهای سایر بازارهای مالی ازجمله طلا و دلار، یک نفر باید بیش از یک میلیارد تومان در اختیار سایپا قرار دهد و یک سال و نیم بعد خودرو دریافت کند؟ آن هم در شرایطی که میتواند همین امروز از بازار آزاد خودرو تهیه کند و در انتظار امروز و فردا کردن سایپا نباشد؟
زنده شدن خاطره ثبت نام ایران خودرو پس از دو دهه
طرح فروش آریا، یاد و خاطره ثبتنامهای عجیب ایرانخودرو در دهه ۸۰ را زنده میکند؛ زمانی که اعلام میشد «الان پول بدهید، ۴ سال بعد خودرو تحویل میشود» و حتی مدل خودرو مشخص نبود. ممکن بود پژو ۴۰۵، آردی، پیکان یا سمند تحویل داده شود. البته که این تاریخهای تحویل بیش از یکساله مختص به دهه ۸۰ نیست؛ شرکت ایرانخودرو در طرح ثبتنام مردادماه ۱۴۰۴، موعد تحویل برخی خودروهای پرطرفدار خود را حدود یک سال اعلام کرده بود. همچنین شرکت سایپا نیز در طرح فروش خودروی شاهین در دیماه ۱۴۰۳، موعد تحویل این خودرو را دیماه ۱۴۰۴ اعلام کرده بود. اکنون سایپا با بازه تحویل ۱۳ تا ۱۹ ماه و پیشپرداخت میلیاردی، همان تجربه مبهم و پرریسک را برای خریداران تکرار میکند.
شرایط فروش عجیب زیر سایه بینظارتی
طرحهای فروش با زمان تحویل بیش از یک سال، تاخیر دو ساله در تحویل خودروها، گرفتن مبلغ اضافی از مشتری که خودرو با قیمت قطعی ثبتنام کرده، تحویل خودرویی دیگر به جای خودروی ثبتنامی و... در ایران سابقه دارد و سایپا اولین شرکتی نیست که چنین طرح فروش عجیبی دارد. شرکتها میتوانند بدون نگرانی، پول مشتری را برای مدت طولانی بلوکه کنند، تحویل خودرو را امروز و فردا کنند و حتی در صورت انصراف، اصل پول به علاوه مبلغی ناچیز به عنوان سود پول که عملاً هیچ حساب میشود را آن هم بعد از سالها انتظار به مشتری بازگردانند.
در سایه بینظارتی، نه تعزیرات، نه سازمان حمایت، نه دستگاه قضایی و نه حتی وزارت صمت تضمینی برای حقوق مشتریان ندارند. این خلأ نظارتی باعث شده شرکتها بتوانند حقوق مشتری را در اولویت آخر قرار دهند. تا زمانی که نظارت و واکنشی نباشد، این فروشهای عجیب ادامه خواهد داشت.
