هفت صبح| بر اساس تأیید یک مقام وزارت دفاع آمریکا، شرکت «ایکسایآی»، استارتاپ هوش مصنوعی متعلق به ایلان ماسک، توافقی با پنتاگون امضا کرده است تا مدل زبانی «گروک» در سامانههای محرمانه و طبقهبندیشده نظامی به کار گرفته شود؛ سامانههایی که برای تحلیل اطلاعات فوقحساس، توسعه تسلیحات و پشتیبانی عملیات میدانی استفاده میشوند. تا پیش از این، مدل «کلود» متعلق به شرکت «آنتروپیک» تنها گزینه فعال در این محیطها بود اما اختلاف میان پنتاگون و «آنتروپیک» برسر محدودیتهای اخلاقی، از جمله مخالفت با استفاده برای نظارت گسترده بر شهروندان یا توسعه سلاحهای خودکار، باعث شد وزارت دفاع به دنبال گزینه جایگزین برود. در این چارچوب، «ایکسایآی» پذیرفته است که مدل خود را برای «همه کاربردهای قانونی» در اختیار ارتش قرار دهد؛ استانداردی که ظاهرا یکی از شروط اصلی پنتاگون بوده است.
اختلاف با آنتروپیک؛ شکاف میان امنیت و اخلاق
منابع آگاه میگویند مقامات دفاعی آمریکا به آنتروپیک هشدار دادهاند که در صورت ادامه مقاومت، ممکن است این شرکت به عنوان «ریسک زنجیره تأمین» طبقهبندی شود؛ اقدامی که میتواند پیامدهای قراردادی جدی داشته باشد. این اختلاف نشاندهنده تنش فزاینده میان دولتها و شرکتهای فناوری برسر حدود استفاده نظامی از هوش مصنوعی است: از یک سو، ارتشها به دنبال ابزارهای قدرتمندتر برای تحلیل و تصمیمگیری سریعتر هستند؛ از سوی دیگر، شرکتها نگران پیامدهای اخلاقی و حقوقی کاربردهای نظامی هستند.
رقابت غولهای فناوری برای ورود به فضای محرمانه
در حال حاضر، مدلهای هوش مصنوعی شرکتهایی مانند گوگل و اوپنایآی در سامانههای غیرمحرمانه نظامی استفاده میشوند و مذاکرات برای ورود آنها به محیطهای طبقهبندیشده ادامه دارد. گزارشها حاکی است پنتاگون تلاش کرده گفتوگوها با این شرکتها را تسریع کند، زیرا جایگزینی کامل سامانههای موجود، بهویژه در حوزه اطلاعات، فرایندی پیچیده و پرهزینه است. این رقابت بخشی از روند گستردهتر «نظامیسازی هوش مصنوعی» در جهان است؛ روندی که آمریکا، چین و دیگر قدرتها آن را به عنوان میدان رقابت راهبردی قرن بیستویکم میبینند.
چرا این توافق اهمیت دارد؟
استفاده از مدلهای زبانی در محیطهای محرمانه میتواند پیامدهای مهمی از قبیل تسریع تحلیل دادههای اطلاعاتی و سیگنالی، پشتیبانی از تصمیمگیری فرماندهان در میدان نبرد، طراحی و شبیهسازی سامانههای تسلیحاتی و افزایش توانایی در جنگ سایبری و عملیات شناختی داشته باشند. اما در عین حال، نگرانیهایی درباره نشت داده، سوگیری الگوریتمی و اتکای بیش از حد به شرکتهای خصوصی مطرح است.
سابقه همکاری ماسک با دولت آمریکا و دریافت حمایتها
توافق جدید را نمیتوان بدون مرور رابطه طولانی ایلان ماسک و دولت آمریکا فهمید. شرکتهای او طی دو دهه گذشته یکی از بزرگترین دریافتکنندگان قراردادها و مشوقهای دولتی بودهاند. شرکت اسپیسایکس میلیاردها دلار قرارداد از نهادهایی مانند ناسا و وزارت دفاع دریافت کرده و نقش کلیدی در پرتاب ماهوارههای نظامی و برنامههای فضایی ایفا میکند. گزارشهای مختلف نشان میدهد مجموع قراردادهای فدرال این شرکت طی سالها به دهها میلیارد دلار رسیده است.
در حوزه انرژی و خودرو نیز شرکت تسلا از انواع مشوقها از اعتبارهای مالیاتی خودروهای برقی گرفته تا یارانههای ایالتی بهرهمند شده و بازار «اعتبارهای زیستمحیطی» یکی از منابع مهم درآمد آن بوده است. همچنین پروژه اینترنت ماهوارهای استارلینک قراردادها و حمایتهایی برای توسعه زیرساخت دریافت کرده و در مأموریتهای دولتی و بحرانهای ژئوپلیتیک از جمله پشتیبانی ارتباطی، مورد استفاده قرار گرفته است. این سابقه باعث شده برخی تحلیلگران از «همزیستی پیچیده» میان شرکتهای ماسک و دولت آمریکا سخن بگویند: رابطهای که هم برنوآوری تکیه دارد و هم بر منابع عمومی.
