هفت صبح| در سالهای اخیر، صنعتنفت ونزوئلا که بیش از ۲۰درصد از ذخایر نفت تأییدشده جهان را در اختیار دارد، در پی تحریمهای سختگیرانه آمریکا و زیرساختهای فرسوده به سقوط تولید و صادرات دچار شد اما در ماههای اخیر تحولات بهگونهای پیش رفته است که واشینگتن آنچه را بهعنوان بازنگری راهبرد انرژی و فشار سیاسی تعریف میکند، به گسترش مجدد حضور شرکتهای خارجی در صنعتنفت کاراکاس تبدیل کرده است.
درفوریه ۲۰۲۶، وزارت خزانهداری ایالات متحده یک مجوز عمومی گسترده صادر کرد که به شرکتهای آمریکایی اجازه میدهد تا کالا، فناوری، خدمات، نرمافزار و تجهیزات برای اکتشاف، توسعه و تولید نفت و گاز ونزوئلا ارائه دهند؛ اقدامی که تحلیلگران آن را فراتر از رفع محدودیت توصیف میکنند و میتواند جان تازهای به شرکت دولتی پیدیویاسای بدهد. بخشی از پروژه احیای صنعت انرژی ونزوئلا که پس از سقوط تولید و یک محاصره نفتی آمریکایی در ژانویه بوده، به شرکتهای انرژی اجازه میدهد در عملیات لجستیکی، حملونقل، اجاره کشتی، بیمه و نگهداری تأسیسات نیز مشارکت کنند، البته با ممنوعیت واضح تشکیل شرکتهای مشترک جدید یا نهادهای تازه در ونزوئلا و نیز محدودیت معاملات با نهادهای روسیه، ایران، چین، کره شمالی و کوبا.
بهرغم سالها بحران اقتصادی و کاهش تولید بهدلیل تحریمها و رکود زیرساختها، تولید نفت ونزوئلا در اوایل سال ۲۰۲۶ به حدود نزدیک به یک میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به ماههای گذشته افزایش قابلتوجهی نشان میدهد و بخش عمده آن بهدلیل افزایش فعالیت در اورینوکو بِلِت بوده است. صادرات نفت این کشور نیز با شتاب بیشتری ادامه یافته است. در ژانویه ۲۰۲۶ صادرات حدود ۸۰۰ هزار بشکه در روز بود و در حالیکه برخی محمولههای نفت با تخفیف برای مشتریان مختلف عرضه شدهاند، آمریکا توانسته بار دیگر بهعنوان یکی از مقصدهای اصلی نفت ونزوئلا ظهور کند، بخشی از این نفت از طریق شرکتهای شناختهشده مانند شورون که مجوز فعالیت محدود در این کشور را دریافت کردهاند، انجام شده است.
در اوایل ژانویه ۲۰۲۶، نیروهای آمریکایی عملیات نظامی گستردهای را علیه حکومت مادورو به اجرا گذاشتند که منجر به ربایش و بازداشت وی و انتقالش به آمریکا برای محاکمه شد، رویدادی بیسابقه که بهسرعت تحولات سیاسی و اقتصادی در ونزوئلا را شتاب بخشید. در پی این رخداد، دولت موقت به ریاست دلسی رودریگز روی کار آمد و واشینگتن اعلام کرد برنامهای بلندپروازانه برای بازسازی ۱۰۰ میلیارد دلاری صنعت نفت ونزوئلا را دنبال میکند. اما همزمان با یک توافق عرضه نفت به ارزش ۲ میلیارد دلار بین کاراکاس و واشینگتن بود که به افزایش صادرات کمک کرد و بستر مذاکرات بیشتر برای سرمایهگذاری شرکتهای بزرگ جهانی در صنعت نفت ونزوئلا را فراهم آورد.
با توجه به تحولات اخیر، الگوی صادرات نفت ونزوئلا نیز در حال تغییر است. دادههای تجاری نشان میدهد ونزوئلا در چند دهه گذشته به بازارهای سنتی مانند چین، هند و اروپا نفت صادر کرده اما روابط این کشور با مشتریان غربی تا حد زیادی تحت تأثیر تحریمها بوده است؛ برای نمونه، صادرات به هند و اسپانیا پس از صدور مجوزهای جدید انجام شده. گزارشهای معتبر حاکی از آن است که اولین محموله نفت ونزوئلا به اسرائیل پس از چند سال وقفه ارسال شده است؛ نفتی که حدود ۴۷۰ هزار بشکه تخمین زده میشود و نشاندهنده تنوعبخشی به مشتریان کاراکاس زیر سایه سلطه آمریکاست.
این محموله با مشارکت گروه بازان اسرائیل منتقل میشود، هرچند جزئیات کامل آن منتشر نشده و خبر این معامله بهطور رسمی اعلام نشده است. البته اسرائیل هم بهطور معمول، منابع واردات نفت خود را علنی نمیکند اما گزارشهای معتبر بینالمللی این انتقال را بهعنوان نشانهای از بهبود روابط اقتصادی بعد از سالها قطع رسمی روابط میان تلآویو و کاراکاس تفسیر کردهاند.
با وجود افزایش تولید و صدور مجوزها، صنعتنفت ونزوئلا هنوز با موانع ساختاری و سیاسی روبهروست. کارشناسان هشدار دادهاند که بازسازی زیرساختهای فرسوده و احیای کامل ظرفیت تولید ممکن است سالها زمان ببرد و پیامدهای زیستمحیطی قابلتوجهی نیز به همراه داشته باشد. اما به هر حال، صنعت انرژی ونزوئلا نهفقط بهعنوان یک بازیگر کلیدی در بازار نفت جهانی بلکه بهعنوان میدان برخورد منافع قدرتهای بزرگ و طرحهای استراتژیک ایالات متحده مطرح است؛ موضوعی که آینده بازارهای انرژی و مناسبات بینالمللی را در سالهای آتی شکل خواهد داد.
