هفت صبح| دیابت برای بسیاری از بیماران، یک بیماری ساده یا گذرا محسوب نمیشود. همراهی دائمی است که از لحظه بیدار شدن تا پایان شب در کنارشان حضور دارد. هر وعده غذا، هر فعالیت روزانه و هر ساعت خواب با عددی به نام قند خون سنجیده میشود. سالهاست بیماران یاد گرفتهاند با این وضعیت زندگی کنند، برنامه غذایی خود را تنظیم کنند و تزریقهای منظم را در برنامه روزانه جا دهند. با این حال، موج تازه افزایش قیمت دارو و تجهیزات پزشکی، شرایط را وارد مرحلهای تازه کرده است؛ مرحلهای که در آن نگرانی مالی به اندازه نگرانی درمانی اهمیت پیدا کرده است.
نسخهای که زمانی معمولی بود
بخشی از بیماران دیابتی با داروهای تولید داخل وضعیت پایدارتری دارند. پزشکان برای این گروه معمولا نسخهای شامل 5 قلم داروی ایرانی مینویسند که مجموع قیمت آزاد آن در حال حاضر حدود یک میلیون تومان است. تا چند سال پیش چنین نسخهای هزینهای قابل مدیریت به شمار میآمد و خانوادهها میتوانستند آن را در کنار سایر مخارج زندگی بگنجانند.با افزایش هزینههای عمومی زندگی، همین رقم نیز برای برخی خانوادهها قابل توجه شده است اما مسئله اصلی زمانی آغاز میشود که بدن بیمار با داروهای داخلی سازگاری کامل ندارد. پزشکان در این شرایط ناچار به تغییر مسیر درمان میشوند و انسولینهای خارجی وارد نسخه میشود.
وقتی بدن داروی داخلی را نمیپذیرد
برای گروهی از بیماران، بهویژه مبتلایان به دیابت نوع یک، کنترل قند خون بدون استفاده از انسولینهای وارداتی دشوار است. در میان این داروها، نوورپید و لانتوس بیشترین کاربرد را دارند. ترکیب این دو انسولین به بیمار کمک میکند سطح قند خون در طول شبانهروز ثبات بیشتری داشته باشد.هزینه تهیه بسته پنج قلمی این انسولینها اکنون به حدود یک میلیون و 200 هزار تومان برای لانتوس خارجی و یک میلیون برای لانتوس ایرانی رسیده. این رقم مربوط به مصرف 5 ماه است. همین هزینه را برای انسولین نوورپید هم در نظر بگیرید که هر دو به موازات هم باید تزریق شوند و بیمار باید هر ماه هر دو نوع انسولین را تهیه کند. بسیاری از خانوادهها میگویند این هزینه به یکی از ثابتترین و سنگینترین پرداختهای ماهانه تبدیل شده است؛ هزینهای که امکان حذف یا تعویق آن وجود ندارد.
پرداخت جداگانه برای هر نسخه
بیمار برای دریافت دارو و ویزیت باید هر ماه به پزشک مراجعه کند و نسخه تازه بگیرد. هزینه این مراجعه در حال حاضر حدود ۵۰۰ هزار تومان برآورد میشود. وقتی این رقم در کنار قیمت انسولین قرار میگیرد، مشخص میشود که بخش بزرگی از هزینه درمان پیش از شروع مصرف دارو پرداخت شده است.
خانوادههایی که کودک یا سالمند دیابتی دارند، این رفتوآمد ماهانه را بخشی از زندگی خود میدانند. مراجعه منظم به پزشک ضروری است، زیرا تنظیم دوز انسولین بدون بررسی وضعیت بیمار خطرناک خواهد بود. همین ضرورت باعث شده هزینه ویزیت به یکی از اجزای ثابت سبد درمانی تبدیل شود.
نوارهای تست؛ هزینهای که هر روز تکرار میشود
کنترل دیابت بدون اندازهگیری قند خون معنایی ندارد. بیماران باید چند بار در روز قند خون خود را بررسی کنند تا از بالا یا پایین رفتن ناگهانی آن جلوگیری شود. دستگاه اندازهگیری قند خون وسیلهای ساده به نظر میرسد اما هزینه واقعی در نوارهای تست نهفته است. هر بسته ۵۰ عددی نوار تست اکنون حدود ۲۷۰ هزار تومان قیمت دارد. بسیاری از بیماران طبق توصیه پزشک باید چندین بار در روز تست انجام دهند. مصرف روزانه میتواند به 3 عدد و ماهی 2 بسته برسد. رقمی که در پایان ماه به عددی قابل توجه تبدیل میشود و فشار مالی قابل ملاحظهای ایجاد میکند. بعضی بیماران برای کاهش هزینه، تعداد تستهای روزانه را کمتر میکنند. پزشکان این کار را خطرناک میدانند، زیرا کاهش دفعات اندازهگیری میتواند باعث بیاطلاعی از نوسانهای شدید قند خون شود.
سوزنهایی که هر بار درد را یادآوری میکنند
تست قند خون بدون سوزن امکانپذیر نیست. سوزنهای مخصوص معمولا در بستههای 50 عددی عرضه میشوند و بیمار باید به صورت مداوم و 3 بار در روز آنها را مصرف کند. هر مرحله تست، نیازمند سوزن تازه است و همین موضوع مصرف ماهانه را بالا میبرد.برای نوجوانان و سالمندان، مسئله فراتر از هزینه است. بسیاری از والدین از اضطراب فرزندشان پیش از تست میگویند. لحظهای که کودک باید چند بار در روز با سوزن روبهرو شود. سالمندان نیز به دلیل ضعف جسمی یا لرزش دست، تست قند را تجربهای دشوار توصیف میکنند. تکرار روزانه این روند، خستگی روانی ایجاد میکند و گاهی انگیزه ادامه درمان را کاهش میدهد.
شمارش دائمی در زندگی روزمره
دیابت یعنی زندگی با عددها. بیمار مدام در حال محاسبه است. میزان کربوهیدرات غذا، زمان تزریق، فاصله میان وعدهها و سطح قند خون. حالا یک عدد دیگر هم به این معادله اضافه شده است: هزینه.افزایش قیمتها باعث شده بسیاری از بیماران پیش از انجام هر تست یا تزریق، به هزینه آن فکر کنند. تصمیمهایی که پیشتر صرفاً پزشکی بود، حالا رنگ اقتصادی گرفته است. برخی خانوادهها میان خرید تجهیزات درمانی و سایر نیازهای زندگی مجبور به اولویتبندی میشوند.
فناوری جدید، تجربهای راحتتر
در سالهای اخیر، سنسورهای آنلاین پایش قند خون وارد بازار شدهاند. این ابزار کوچک روی پوست نصب میشود و بدون نیاز به سوراخ کردن مداوم انگشت، سطح قند خون را به شکل پیوسته اندازهگیری میکند. اطلاعات به تلفن همراه منتقل میشود و بیمار میتواند تغییرات قند خون را در طول شبانهروز مشاهده کند.
برای نوجوانان، این فناوری آزادی بیشتری ایجاد میکند. امکان مشاهده وضعیت قند خون بدون انجام تست در محیطهای عمومی، اعتمادبهنفس بیشتری به آنان میدهد. والدین نیز میتوانند وضعیت فرزندشان را از راه دور بررسی کنند و آرامش بیشتری داشته باشند.
جهش قیمتی که مسیر درمان را تغییر داد
تا حدود یک ماه پیش، سنسور ۱۴ روزه قیمتی نزدیک به 4 میلیون و ۶۰۰ هزار تومان داشت. همین رقم نیز برای بسیاری از خانوادهها سنگین بود اما برخی ترجیح میدادند برای آسایش بیشتر و کنترل دقیقتر بیماری آن را تهیه کنند.اکنون قیمت همان سنسور به ۱۰ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است. از آنجا که هر سنسور فقط دو هفته قابل استفاده است، بیمار برای یک ماه به دو عدد نیاز دارد. درنتیجه هزینه ماهانه استفاده از این فناوری از مرز ۲۰ میلیون تومان عبور میکند. رقمی که برای بخش بزرگی از جامعه دستنیافتنی به نظر میرسد.بسیاری از بیماران که مدتی از این ابزار استفاده کرده بودند، اکنون به روشهای قدیمی بازگشتهاند. بازگشتی که همراه با ناراحتی جسمی و فشار روانی بیشتری است.
فشار پنهان بر خانوادهها
وقتی همه هزینهها کنار هم قرار میگیرد، تصویر روشنی شکل میگیرد: انسولین خارجی ۲ میلیون و 200 هزار تومان، هزینه نسخه ۵۰۰ هزار تومان، نوارهای تست با مصرف بالا، سوزنهای تست و در صورت استفاده از سنسور، هزینهای چندده میلیونی. این ارقام برای خانوادهای با درآمد متوسط فشار سنگینی ایجاد میکند.
برخی خانوادهها میگویند هزینه درمان دیابت اکنون سهم قابلتوجهی از درآمد ماهانه را به خود اختصاص داده است. افزایش قیمت هر یک از اقلام میتواند تعادل اقتصادی خانواده را برهم بزند.
پیامدهایی فراتر از جیب بیماران
کارشناسان سلامت هشدار میدهند کاهش دسترسی به تجهیزات پایش قند خون میتواند در آینده هزینههای درمانی بزرگتری ایجاد کند. کنترل نامناسب دیابت احتمال بروز عوارضی مانند آسیب به کلیه، مشکلات بینایی یا بیماریهای قلبی را افزایش میدهد. درمان این عوارض به مراتب پرهزینهتر و پیچیدهتر خواهد بود.
به همین دلیل، موضوع قیمت دارو و تجهیزات دیابت فقط مسئله فردی محسوب نمیشود. این مسئله با سلامت عمومی جامعه ارتباط مستقیم دارد و هر اختلال در روند درمان میتواند پیامدهای گستردهتری ایجاد کند.
