همزمان با صدور احکام جدید بازنشستگان تامین اجتماعی و امکان مشاهده میزان افزایش حقوقها، این سازمان به سوالات متعدد مطرح شده درخصوص نحوه محاسبه افزایش مستمری، علت عدم پیشبینی مبلغ «حفظ قدرت خرید» در سال جاری و سایر ابهامات پاسخ داده است. روز گذشته احکام افزایش سالانه و متناسبسازی سال جاری حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمریبگیر تامین اجتماعی صادر شد که بر اساس آن، میزان افزایش مستمری حداقلبگیران ۶۰ درصد نسبت به سال گذشته تعیین شده و مبلغ آن در سال جاری ۱۶۶ میلیارد و ۲۵۵ میلیون و ۵۰۰ هزار ریال (معادل ۱۶ میلیارد و ۶۲۵ میلیون تومان) اعلام شده است. همچنین مستمری سایر سطوح، ۴۵ درصد افزایش یافته و مبلغ ثابت ۱۵ میلیارد و ۵۸۶ میلیون و ۴۷۰ هزار ریال (معادل ۱ میلیارد و ۵۵۸ میلیون تومان) به مستمری آنان افزوده شده است.
افزایش چشمگیر حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی نسبت به سایر صندوقها
بر اساس گزارش سازمان تامین اجتماعی، در حالی که حقوق بازنشستگان این سازمان برای حداقلبگیران ۶۰ درصد و با لحاظ مستمریبگیران سایر سطوح، به طور میانگین ۵۰ درصد افزایش یافته است، این رقم نسبت به سایر صندوقها حدود ۲۵ درصد بیشتر است. همچنین طبق جزء (۲) بند (ر) ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم پیشرفت و با توجه به اجرای آخرین مرحله متناسبسازی در سال ۱۴۰۵، متناسبسازی حقوق مستمریبگیران غیرحداقلبگیر به منظور تحقق هدف نهایی قانونگذار مبنی بر رسیدن به ۹۰ درصد نسبت مستمری زمان برقراری، در سومین گام (۳۰ درصد باقیمانده) تکمیل و اجرا شد.
با این حال، از روز گذشته که احکام جدید قابل مشاهده شده، سوالات و ابهامات متعددی برای برخی بازنشستگان درخصوص نحوه محاسبه افزایش مستمری، علت عدم پیشبینی مبلغ «حفظ قدرت خرید» در سال ۱۴۰۵، کمکهزینه مسکن و کمک به تأمین معیشت ایجاد شده است. در ادامه، پاسخهای سازمان تامین اجتماعی به این سوالات را مرور میکنیم.
پاسخ به ۲۰ سوال کلیدی بازنشستگان درباره احکام جدید
۱. افزایش مستمری بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ چگونه محاسبه شده است؟
میزان و نحوه افزایش مستمریها بر اساس مواد ۹۶ و ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی و مصوبه مورخ ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ شورای عالی کار و توافق با کانون عالی بازنشستگان انجام شده است. بر این اساس، مستمری حداقلبگیران ۶۰ درصد افزایش یافته و به ۱۶۶.۲۵۵.۵۰۰ ریال رسیده و مستمری سایر سطوح نیز ۴۵ درصد به علاوه مبلغ ثابت ۱۵.۵۸۶.۴۷۰ ریال افزایش داشته است.
۲. چرا مبلغ «حفظ قدرت خرید» در سال ۱۴۰۵ پرداخت نمیشود؟
این مبلغ در سال ۱۴۰۳ بر اساس بند (د) تبصره (۱۵) قانون بودجه همان سال و برای حمایت از حداقلبگیران و سایر مستمریبگیرانی که مبلغ متناسبسازی آنها به میزانی کمتر از ۷.۱۶۶.۱۶۸ ریال بود پرداخت میشد. از آنجا که در قوانین و مقررات سال ۱۴۰۵ مجوز قانونی جدیدی برای تداوم این پرداخت پیشبینی نشده، امکان پرداخت آن در سال جاری وجود ندارد.
۳. چرا امسال مجوز پرداخت حفظ قدرت خرید صادر نشده است؟
برخلاف قانون بودجه سال ۱۴۰۳، در قانون بودجه ۱۴۰۵ این حکم قانونی تکرار نشد. هرگونه پرداختی نیازمند حکم قانونی بوده و تأمین منابع مالی آن هم نیازمند درج در قانون بودجه است. ضمناً دولت در سال اخیر کمک معیشت و حفظ قدرت خرید مدنظر خود را در قالب طرح کالابرگ با پرداخت یک میلیون تومان به هر نفر انجام میدهد.
۴. آیا کمکهزینه مسکن و کمک به تأمین معیشت در سال ۱۴۰۵ حذف شده است؟
خیر. این مبالغ همچنان پرداخت میشود، اما افزایش نیافته است. کمکهزینه مسکن ماهانه ۲.۷۰۰.۰۰۰ ریال (۲۷۰ هزار تومان) و کمک به تأمین معیشت ماهانه ۶ میلیون ریال (۶۰۰ هزار تومان)، به مشمولان پرداخت خواهد شد.
۵. چرا مزایای جانبی افزایش نیافته است؟
با توجه به محدودیت منابع و اعتبارات، اولویت سازمان در سال جاری افزایش مستمریها مشابه مصوبه شورای عالی کار بوده و به همین دلیل در توافق با کانون عالی بازنشستگان و با توجه به منابع و درآمدهای سازمان، مزایای جانبی در سطح سال گذشته حفظ شده تا امکان تأمین منابع لازم برای افزایش مستمریها فراهم شود.
۶. آیا پرداخت کمکهزینه مسکن، معیشت، عائلهمندی و اولاد از تکالیف قانونی تأمین اجتماعی است؟
خیر، این مزایا طبق قانون تأمین اجتماعی جزء تکالیف سازمان محسوب نمیشود. این مزایا اگر در دوران بیمهپردازی مشمول کسر حقبیمه بوده در اصلِ مستمری پرداختی لحاظ شده و اگر مشمول کسر حقبیمه نبوده، براساس قانون قابل پرداخت نیست.
۷. چرا مبلغ کمک به تأمین معیشت مستمریبگیران دولتی برای افراد متنوع است؟
با توجه به اینکه کمکهزینه عائلهمندی و اولاد مستمریبگیران دولتی در سال ۱۴۰۵ بر اساس قانون بودجه افزایش یافته، به منظور رعایت عدالت، کمکهزینه تأمین معیشت مستمریبگیران دولتی به این شکل تعدیل شده است:
-
اگر مستمریبگیر دولتی عائلهمندی دریافت کند، مبلغ کمک معیشت ۱.۷۹۸.۶۲۵ ریال خواهد بود.
-
اگر مستمریبگیر دولتی همسر نداشته باشد، مبلغ کمک معیشت ۶ میلیون ریال برای وی لحاظ خواهد شد.
۸. چرا کمکهزینه عائلهمندی و اولاد مستمریبگیران دولتی افزایش یافته اما برای غیردولتی ثابت مانده است؟
مبنای پرداخت این مزایا در دو گروه متفاوت است. افزایش کمکهزینه عائلهمندی و اولاد مستمریبگیران دولتی بر اساس احکام قانونی مربوط انجام شده است. اما پرداخت این مزایا به مستمریبگیران غیردولتی از محل منابع سازمان تأمین اجتماعی و در قالب مزایای حمایتی صورت میگیرد و الزام قانونی برای افزایش سالانه آن وجود ندارد.
۹. اگر عائلهمندی و اولاد جزو تعهدات قانونی سازمان نیست، چرا تاکنون پرداخت میشده است؟
سازمان تأمین اجتماعی در سالهای گذشته به منظور حمایت بیشتر از معیشت مستمریبگیران، با اخذ مجوزهای لازم و در چارچوب منابع موجود نسبت به پرداخت این مزایا اقدام کرده است.
۱۰. منظور از بازنشسته دولتی و غیردولتی چیست؟
بازنشستههای دولتی (کارمندی) به افرادی اطلاق میشود که در دوران بیمهپردازی در نهادهای دولتی مشغول به کار و مشمول قانون خدمات کشوری بودهاند. اما بازنشستگان غیردولتی شامل افرادی است که طبق قانون کار، در کارگاههای غیردولتی مشغول به کار بودهاند.
۱۱. مبلغ کمکهزینه اولاد مستمریبگیران در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
کمکهزینه اولاد بازنشستگان غیردولتی معادل ۱۷.۱۹۳.۷۶۵ ریال به ازای هر فرزند است. برای بازنشستگان دولتی طبق قانون مدیریت خدمات کشوری، با ۲۰ درصد افزایش مبلغ ۲۰.۶۳۲.۵۱۸ ریال در نظر گرفته شده است.
۱۲. چرا به همسران بازمانده تکنفره کمکهزینه عائلهمندی پرداخت نمیشود؟
پرداخت کمک هزینه عائلهمندی جزو تکالیف قانونی سازمان نیست و طبق مقررات برای مردان مستمریبگیر پیشبینی شده است. پرداخت این مزیت به همسر بیمهشده متوفی فاقد موضوعیت قانونی است.
۱۳. چرا افزایش مستمری حداقلبگیران ۶۰ درصد است اما برای سایر سطوح ۴۵ درصد؟
مبنای افزایش مستمریها، مصوبه شورای عالی کار است. در سال ۱۴۰۵ به منظور حمایت بیشتر از اقشار با درآمد پایینتر، افزایش مستمری حداقلبگیران به میزان ۶۰ درصد تعیین شده است. برای سایر سطوح نیز علاوه بر افزایش ۴۵ درصدی، مبلغ ثابت ۱۵.۵۸۶.۴۷۰ ریال به مستمری آنان اضافه شده است.
۱۴. آیا حذف مبلغ «حفظ قدرت خرید» به معنای کاهش دریافتی بازنشستگان است؟
خیر. مبلغ «حفظ قدرت خرید» یک پرداخت موقت و مبتنی بر قانون بودجه سال ۱۴۰۳ بود. در سال ۱۴۰۵ به دلیل نبود مستند قانونی، مجوز این پرداخت استمرار نداشته است.
۱۵. هدف کلی تصمیمات اتخاذ شده در سال ۱۴۰۵ چیست؟
مجموعه تصمیمات سال ۱۴۰۵ با هدف اجرای دقیق قوانین، تکمیل متناسبسازی، حفظ عدالت میان گروههای مختلف مستمریبگیران، صیانت از منابع بیننسلی سازمان و افزایش مستمریها در چارچوب امکانات و مجوزهای قانونی اتخاذ شده است.
۱۶. چرا سازمان تأمین اجتماعی پرداخت برخی مزایا را به نبود مستند قانونی منوط میکند؟
سازمان تأمین اجتماعی مکلف است تمامی پرداختها را در چارچوب قوانین و مجوزهای قانونی انجام دهد. از آنجا که منابع این سازمان متعلق به بیمهپردازان و مستمریبگیران است، هرگونه پرداخت مستمر باید دارای پشتوانه قانونی باشد.
۱۷. چرا برخی بازنشستگان افزایش بیشتری نسبت به دیگران دریافت کردهاند؟
میزان افزایش دریافتی مستمریبگیران صرفاً به درصد افزایش سالانه محدود نمیشود و عوامل متعددی از جمله سطح مستمری، مبلغ متناسبسازی، وضعیت حداقلبگیر یا سایر سطوح بودن و برخورداری از برخی مزایا در آن تأثیرگذار است.
۱۸. چرا سازمان تأمین اجتماعی به جای پرداخت مبالغ مقطعی، افزایش مستمری را در اولویت قرار داده است؟
افزایش مستمری تأثیر پایدار و بلندمدت بر دریافتی بازنشستگان دارد و مبنای محاسبات سالهای بعد نیز قرار میگیرد. در مقابل، پرداختهای مقطعی معمولاً آثار کوتاهمدت دارند.
۱۹. اگر کسی به افزایشها و محاسبات مستمری خود معترض باشد، چه باید کند؟
فرد باید از طریق پورتال مرکز نظارت و ارتباطات مردمی سازمان به نشانی https://۱۴۲۰.tamin.ir/ درخواست خود را ثبت کند. همچنین این مرکز با شماره تلفن ۱۴۲۰ بدون نیاز به پیش شماره از سراسر کشور آماده ارائه راهنمایی است.
۲۰. آیا برای دریافت فیش و حکم حقوقی حتما باید به شعبه مراجعه کرد؟
خیر. امکان مشاهده، دریافت و چاپ فیش و حکم حقوقی از طریق اپلیکیشن تأمین من https://my.tamin.ir و همچنین سامانه خدمات غیرحضوری https://es.tamin.ir فراهم است و نیازی به مراجعه حضوری نیست.
جمعبندی؛ بازنشستگان چه تغییراتی در حقوق خود مشاهده میکنند؟
-
حداقلبگیران: افزایش ۶۰ درصدی، مبلغ جدید ۱۶۶.۲۵۵.۵۰۰ ریال
-
سایر سطوح: افزایش ۴۵ درصدی + مبلغ ثابت ۱۵.۵۸۶.۴۷۰ ریال
-
کمکهزینه مسکن: ۲.۷۰۰.۰۰۰ ریال (ثابت نسبت به سال قبل)
-
کمک به تأمین معیشت: ۶ میلیون ریال (ثابت نسبت به سال قبل)
-
حفظ قدرت خرید: حذف شده (فاقد مجوز قانونی در سال ۱۴۰۵)
-
متناسبسازی: تکمیل شده تا ۹۰ درصد نسبت مستمری زمان برقراری
