هفت صبح: تشکیل صف‌های فروش گسترده و خروج قابل توجه پول حقیقی، چهره بورس تهران را در روزهای گذشته تغییر داده است. کارشناسان بازار سرمایه معتقدند این اتفاق نتیجه همزمانی چند عامل کلیدی است که اثر تشدیدکننده‌ای بر یکدیگر داشته‌اند.

۱. تشدید ناگهانی فضای ریسک

ابرهای تیره تنش‌های ژئوپلیتیک در منطقه، یکی از اصلی‌ترین محرک‌های این واکنش بازار است. افزایش سطح هشدارها در آستانه موعدهایی مشخص، همراه با اظهارات مقامات طرفین، ذهنیت "احتمال درگیری" را در میان فعالان اقتصادی تقویت کرده است. این نگرانی، در شرایط کنونی داخلی، به عاملی تعیین‌کننده برای کاهش تمایل به نگهداری دارایی‌های پرریسک تبدیل شده است.

۲. روانشناسی سوداگری در اوج قیمت‌ها

از منظر رفتار شناسی بازار، این واکنش تند در بستری قابل درک رخ داده است. رشد قابل توجه شاخص‌ها در دو ماه گذشته، که عمدتاً همگام با افزایش ارزش پاسپورت دلاری سهام بود، بسیاری از سبدها را وارد منطقه سود کلان کرده بود. در چنین موقعیتی، هر نشانه نااطمینانی می‌تواند به سرعت به بهانه‌ای برای قفل کردن سود و خروج کم‌ریسک تبدیل شود. این عامل، اثر تکاننده‌ی اخبار سیاسی را چندبرابر کرده است.

۳. انتظار برای یک تحول ساختاری

در پشت این هیجانات روزمره، یک تحول بنیادی در حال رخ دادن است که چشم‌انداز بلندمدت بازار را می‌سازد. محوریت این تحول، بر لایحه بودجه سال آینده متمرکز است. گام بلند این لایحه، اصلاح نظام ارزی و نزدیک‌سازی نرخ ارز مورد استفاده شرکت‌ها به نرخ بازار آزاد است. این تغییر، در صورت اجرا، ارزش‌گذاری دارایی‌ها و سودآوری بسیاری از بنگاه‌ها را متحول کرده و به بازار عمق و استحکام تازه‌ای خواهد بخشید. با این حال، نویزهای سیاسی فعلی، توجه را از این اصل حیاتی منحرف کرده است.

چشم انداز بازار در یک برهه حساس 

در افق کوتاه‌مدت، شاخص‌ها عمدتاً اسیر نوسانات ناشی از اخبار سیاسی و رفتار هیجانی سهامداران خواهند بود. آرامش در این فضا می‌تواند به تثبیت نسبی منجر شود. در افق میان‌مدت و بلندمدت، مسیر اصلی بازار به سرنوشت بودجه و تحقق اصلاحات ساختاری پیش‌بینی‌شده در آن گره خورده است. این تغییرات می‌تواند حتی در صورت تداوم برخی چالش‌های بیرونی، پایه‌های یک رونق جدید را بنا نهد. به بیان دیگر، بورس امروز در تقاطع دو جبهه قرار گرفته: جبهه طوفانیِ خبر و هیجان که آن را به عقب می‌راند، و جبهه تحول بنیادی و ارزش آفرین که پتانسیل پیش راندن آن را دارد. عبور از این مرحله نیازمند فرونشستن غبار حوادث کوتاه‌مدت و شفافیت در مسیر تحولات آتی است.