هفت صبح| در حالی که قطعیهای مکرر اینترنت به یکی از واکنشهای تکراری در مواجهه با بحرانها تبدیل شده، عضو هیئتمدیره سازمان نظام صنفی رایانهای میگوید این تصمیم نه پروتکل شفاف دارد، نه مرجع مشخص و نه سازوکار جبران خسارت. به گفته او، هر بار اینترنت بدون اطلاع قبلی قطع میشود، کسبوکارهای دیجیتال فلج میشوند، قراردادها به خطر میافتد و بیاعتمادی عمومی عمیقتر میشود؛ خسارتی که نه با «اینترنت هدیه» جبران میشود و نه با وعدههای حمایتی.
احسان زرینبخش، عضو هیئتمدیره سازمان نظام صنفی رایانهای در گفتوگو با روزنامه «هفتصبح» با بیان اینکه بحث قطعی اینترنت، راهحل ساده و قابل اتکایی ندارد، گفت: «در شرایط بسیار خاص و کوتاهمدت مثلاً چند ساعت در وضعیتهای امنیتی ممکن است ارائه دسترسی محدود به برخی شرکتهای حیاتی قابل توجیه باشد، اما اینکه هر بار با بروز یک اتفاق، اینترنت اولین چیزی باشد که قطع میشود، نه درست است، نه منصفانه و نه قابل دفاع.»
زرینبخش معتقد است تجربه خرداد و دیماه نشان داد هیچ الگوی مشخصی وجود ندارد. یکبار پیامرسانهای داخلی فعال بودند و بار دیگر حتی پیامک OTP هم از کار افتاد. این یعنی ما نمیدانیم تصمیمگیر چه ذهنیتی دارد و چه تصمیمی میگیرد.
نبود پروتکل مشخص در شرایط اضطراری
وی با تأکید بر نبود پروتکل مشخص در شرایط اضطراری گفت: «مشکل اصلی این است که نمیدانیم چه نهادی تصمیمگیر نهایی است و چه فرآیندی باید طی شود. حتی اگر با وزارت ارتباطات به توافق برسیم، تضمینی نیست که در شرایط بحرانی همان توافق اجرا شود، چون تصمیمگیر اصلی خود وزارتخانه نیست. وقتی وزیر ارتباطات میگوید نهادهای امنیتی دستور قطع اینترنت را صادر کردهاند، یعنی حتی مقام مسئول حوزه ارتباطات هم اختیار نهایی ندارد. تا زمانی که این مسئله حل نشود، هیچ تضمینی برای پایداری اینترنت و امنیت کسبوکارهای دیجیتال وجود نخواهد داشت.»
عضو هیئتمدیره سازمان نظام صنفی رایانهای با بیان اینکه قطع و وصل اینترنت اساساً خارج از اختیار وزارت ارتباطات است، گفت: بحث موافقت یا مخالفت نیست؛ مسئله این است که هیچ پروتکل شفافی وجود ندارد. در این شرایط حتی اگر با وزارت ارتباطات مذاکره کنیم و به توافق برسیم، باز هم ممکن است در شرایط اضطراری هیچکدام از آن توافقها اجرا نشود، همین یک ماه و نیم پیش دیدیم که همه چیز ظرف چند ساعت تغییر کرد.»
وظیفه دولت در قبال خسارتهای ناشی از قطعی اینترنت
وی با تأکید بر اینکه دولت در قبال خسارتهای ناشی از قطعی اینترنت هیچگاه خود را مکلف ندانسته، اشاره کرد: «در ماجرای دیماه، نهایت جبران خسارت این بود که یک پیامک برای مردم ارسال شد و دو گیگ اینترنت هدیه دادند. این در حالی است که کسبوکارها میلیونها تومان ضرر کردند و هیچ سازوکاری برای جبران آن وجود نداشت.»
زرینبخش با بیان اینکه برخی شرکتها در حوزه تجهیزات زیرساختی به دلیل تحریمها با سختی فراوان فعالیت میکنند، گفت: «وقتی اینترنت ناگهان قطع میشود، این شرکتها نه میتوانند با تأمینکننده خارجی ارتباط بگیرند، نه امکان انتقال پول دارند و نه حتی میتوانند توضیح دهند چرا چند روز ناپدید شدهاند. همین موضوع باعث افشای هویت خریدار ایرانی و بسته شدن مسیرهای دور زدن تحریم میشود. این خسارتها نه قابل جبران است و نه ارادهای برای جبران آن وجود دارد.»
او با تأکید بر اینکه بهترین راه برای حمایت از کسب و کارها، جلوگیری از تکرار قطعی اینترنت است، تصریح کرد: «باید قبل از هر چیز، این تصمیم را از دستور کار خارج کرد. هر بار که اینترنت قطع میشود، زیرساختها آسیب میبینند، امنیت شبکه پایین میآید و کسبوکارها ضربه میخورند.»
زرینبخش با اشاره به رویکرد سازمان نظام صنفی رایانهای گفت: «ما تلاش میکنیم به بخشهای مختلف حاکمیت توضیح دهیم که قطعی اینترنت چه تبعاتی دارد؛ از آسیب به امنیت شبکه گرفته تا ضربه به زیرساختها و نابودی مسیرهای ارتباطی شرکتها. اما متأسفانه برخی مفاهیم مثل اقتصاد دیجیتال فقط در حد شعار باقی ماندهاند. هنوز هیچ اقدام عملی برای حمایت از این حوزه انجام نشده است.»
عضو هیئتمدیره سازمان نظام صنفی رایانهای با بیان اینکه قطعی اینترنت فقط خسارت کوتاهمدت ندارد، افزود: «آسیبهای بلندمدت بسیار جدیتر است. مهمترین ضربه، بیاعتمادی مردم است. وقتی جامعه احساس کند هر لحظه ممکن است اینترنت قطع شود، دیگر نه سرمایهگذاری میکند، نه کسبوکار جدید راه میاندازد و نه به آینده امیدوار میماند. این بیاعتمادی بزرگترین هزینهای است که هیچوقت جبران نمیشود. شرکتهای نرمافزاری و تأمینکنندگان تجهیزات زیرساختی، همه در این شرایط آسیب میبینند. حتی زمانیکه برای انجام روال روتین باید در سامانههایی ثبتنام و یا فعالیت کنیم که خودشان به اینترنت نیاز دارند. وقتی اینترنت قطع میشود، کل چرخه فعالیت شرکت مختل میشود. این وضعیت نه پایدار است و نه قابل ادامه.»
زرینبخش با بیان اینکه در زمان قطعی اینترنت حتی انجام سادهترین امور اداری هم غیرممکن میشود، گفت: «در دیماه برای تمدید یک مجوز، نیاز به دریافت کد OTP دارید؛ وقتی اینترنت قطع است و این کد هم نمیرسد و عملاً هیچ کاری پیش نمیرود. شرکتها نیروی انسانی داشتند که نمیتوانستند کاری انجام دهند، اما حقوق، بیمه و مالیات همچنان باید پرداخت میشد.»
این عضو هیئتمدیره نظام صنفی رایانهای با اشاره به فشار مضاعف بر شرکتها، تصریح کرد: «وقتی یک شرکت ۳۰ روز فعالیت نمیکند، نیروی متخصصش در صورت عدم پرداخت حقوق یا به شرکت دیگری میرود یا مهاجرت میکند. این نیروها سرمایهاند و اگر حقوقشان پرداخت نشود، از دست میروند. در همین شرایط، سازمان تأمین اجتماعی پیامک میفرستد که برای پرداخت حق بیمه اقدام کنید؛ یعنی دولت هیچ حمایتی نمیکند، اما شرکتها باید همچنان به تکالیف خود عمل کنند. در واقع شرکتها هستند که به دولت سوبسید میدهند، نه برعکس.»
وی با تأکید بر اینکه نظام صنفی برای حمایت از شرکتها مکاتبات متعددی انجام داده، اشاره کرد: «از آقای عارف و قائمپناه درخواست کردیم که حداقل پرداخت بیمه، مالیات و تکالیف قانونی تا پایان فروردین تمدید شود. همچنین خواستیم برای شرکتهایی که تسهیلات گرفتهاند، دو ماه تنفس در نظر گرفته شود. ۳۰ روز اینترنت قطع بوده و شرکت نتوانسته کار کند؛ این حداقل انتظار است. اما هیچکدام از این درخواستها پذیرفته نشد.»
زرینبخش با بیان اینکه قطع اینترنت حتی قراردادهای جاری شرکتها را هم دچار بحران میکند، گفت: «بسیاری از شرکتها بابت تأخیر در تحویل تجهیزات یا پروژهها از کارفرما درخواست ملاحظه کردند، اما کارفرما که خود دولت است، از یک طرف سفارش میدهد و از طرف دیگر اینترنت را قطع میکند. این تناقض باعث شده شرکتها در معرض جریمه و ضبط ضمانتنامه قرار بگیرند.»
تصمیمگیری درباره قطع اینترنت ناگهانی است
او با اشاره به اثرات زنجیرهای قطعی اینترنت تصریح کرد: «وقتی اینترنت قطع میشود، فرآیند سفارشگذاری تجهیزات مختل میشود. اگر اینترنت قطع نبود، کالا وارد کشور میشد، اما حالا بهخاطر یک تصمیم ناگهانی، نه تنها کالا به سمت کشور نیامده، بلکه سفارش به سال جدید چینی افتاده و مجدد ۱۰ روز عقب افتاده است.
اینها اثر پروانهای دارد؛ یعنی یک تصمیم کوچک، خسارتهای بزرگ و غیرقابل جبران ایجاد میکند.»
زرینبخش با بیان اینکه در مقابل، دستگاههای دولتی همه چیز را عادی فرض میکنند، گفت: «سازمان امور مالیاتی، تأمین اجتماعی، ارزش افزوده و نهادهای صدور مجوز، همه میگویند روندها طبق روال است. اما واقعیت این است که شرکتها در دیماه فلج شدند و هیچکس پاسخگو نیست.»
این عضو هیئتمدیره نظام صنفی رایانهای با اشاره به بحث پهنای باند ویژه افزود: «اگر قرار باشد مثل دوره جنگ ۱۲ روزه، اینترنت محدود اما فعال باشد، باز هم کسبوکارها آسیب میبینند. باید مشخص شود چرا یک کسبوکار باید مجوزهای متعدد بگیرد، اما در لحظه بحران دسترسیاش قطع شود؟»
زرینبخش با تأکید بر اینکه اینترنت مثل بنزین است؛ اگر کمبود ایجاد شود، همه آسیب میبینند.
