خرید با اعتبار شما، قسط با نام شما
قربانی پس از مشاهده خرید ناشناس باید با پشتیبانی رسمی تماس بگیرد از دستگاه امن استفاده کند و موضوع را گزارش دهد
هفت صبح | در سال‌های اخیر با تغییر فرهنگ خرید در جامعه و روی آوردن گسترده شهروندان به سرویس‌های خرید اعتباری و اقساطی مانند اسنپ پی، دیجی پی و تارا زندگی ما با مفاهیمی چون اعتبار دیجیتال گره خورده است. این سرویس‌ها در حالی که دسترسی به کالاها را برای اقشار مختلف تسهیل کرده‌اند اما همزمان دریچه‌ای نو را برای کلاهبرداران سایبری باز کرده‌اند. امروز دیگر مجرمان تنها به دنبال سرقت موجودی حساب‌های بانکی نیستند بلکه هدف آن‌ها اعتباری است که این پلتفرم‌ها به نام شهروندان تعریف می‌کنند. در واقع اعتبار خرید شما در فضای مجازی به یک دارایی تبدیل شده که کلاهبرداران با شگردهای روان‌شناختی و ابزارهای فنی سعی در سرقت آن دارند.
شکار با طعمه جایزه و مهندسی اجتماعی
یکی از رایج‌ترین و در عین حال ساده‌ترین روش‌های کلاهبرداری که معاون اجتماعی پلیس فتای فراجا به آن اشاره کرده است متکی بر مهندسی اجتماعی است. در این روش کلاهبردار هیچ ابزار پیچیده فنی به کار نمی‌برد بلکه از نقاط ضعف انسانی مانند «طمع» یا «ترس» استفاده می‌کند. مجرمان با تماس‌های تلفنی یا پیامک‌های فریبنده ادعا می‌کنند که فرد برنده قرعه‌کشی شده است یا تخفیف‌های ویژه‌ای در انتظار اوست و یا حتی به بهانه فعال‌سازی اعتبار خرید با قربانی ارتباط می‌گیرند.
نقطه کلیدی این کلاهبرداری دریافت کد تأیید پیامکی است. شهروندانی که در لحظه هیجان یا اعتماد به تماس‌گیرنده کد پیامکی دریافتی را اعلام می‌کنند در واقع کلید ورود به حریم خصوصی و اعتباری خود را به دست مجرم می‌سپارند. این کدها که برای احراز هویت در سرویس‌های خرید اعتباری استفاده می‌شوند به کلاهبردار اجازه می‌دهند تا در عرض چند ثانیه حسابی را به نام قربانی ایجاد کرده یا به حساب موجود وارد شود و از اعتباری که سیستم به آن شخص اختصاص داده برای خریدهای شخصی خود استفاده کند.
توهم مصونیت برای کاربران غیرفعال
یکی از باورهای غلط و خطرناک در میان شهروندان این است که تصور می‌کنند چون تاکنون از سرویس‌های خرید اعتباری استفاده نکرده‌اند یا اپلیکیشن‌های مربوطه را نصب نکرده‌اند در برابر این کلاهبرداری‌ها مصون هستند. اما واقعیت این است که مجرمان سایبری برای ثبت‌نام در این سرویس‌ها نیازی به همکاری یا رضایت کاربر ندارند. آن‌ها با داشتن شماره تلفن و در صورت دسترسی به کد تأیید می‌توانند تمام مراحل احراز هویت را به نام فردی که هرگز نام این برنامه‌ها را نشنیده است تکمیل کنند.
این یعنی حتی اگر شما هرگز از اسنپ پی یا دیجی پی استفاده نکرده باشید باز هم هدف هستید. کلاهبردار با استفاده از اطلاعات شما حساب می‌سازد اعتبار می‌گیرد و کالا را خریداری می‌کند. در این سناریو کالا به دست مجرم می‌رسد اما بدهی و اقساط ماهانه به نام شما ثبت می‌شود. نکته تکان‌دهنده این است که خالی بودن حساب بانکی در لحظه کلاهبرداری هیچ مانعی ایجاد نمی‌کند زیرا هدف مجرم موجودی فعلی شما نیست بلکه اعتباری است که شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات به نام شما تعریف می‌کنند.
بدافزارهای نامرئی و سرقت بی‌صدا
در لایه دوم کلاهبرداری‌ها ابزارهای فنی و بدافزارهای جاسوسی وارد عمل می‌شوند. در این شگرد کلاهبرداران با ارسال لینک‌های آلوده یا فایل‌های مشکوک در پیام‌رسان‌ها سعی می‌کنند گوشی کاربر را آلوده کنند. عناوینی مانند مشاهده ابلاغیه قضایی دریافت جایزه یا پیگیری سفارش‌های خرید طعمه‌های رایجی هستند که کاربر را به کلیک روی لینک ترغیب می‌کنند.به محض کلیک روی این لینک‌ها یا نصب فایل‌های ارسانی بدافزاری روی سیستم‌عامل گوشی نصب می‌شود که دسترسی کامل به پیامک‌ها را برای مجرم فراهم می‌کند.
تفکیک میان هک زیرساخت و سوءاستفاده از کاربر
نکته‌ای که پلیس فتا بر آن تأکید ویژه‌ای دارد این است که این اتفاقات لزوماً به معنای نفوذ به سیستم‌های امنیتی شرکت‌هایی مانند اسنپ پی یا تارا نیست. در اکثر موارد زیرساخت‌های این شرکت‌ها هک نشده‌اند بلکه این کاربر است که از طریق اشتباهات شخصی یا آلودگی دستگاهش راه ورود را برای مجرمان باز کرده است. در واقع مجرم از اعتبار این شرکت‌ها استفاده می‌کند تا شهروند را بفریبد. بنابراین مقصر اول در این زنجیره نبود امنیت در پلتفرم‌ها نیست بلکه عدم آگاهی کاربر از خطرات فضای مجازی است.
سد دفاعی شهروندان در برابر کلاهبرداری‌های اعتباری
برای مقابله با این موج از کلاهبرداری‌ها تنها راهکار مؤثر ارتقای سطح آگاهی و تغییر رفتار در فضای دیجیتال است. اولین و حیاتی‌ترین قانون این است که کد تأیید پیامکی تحت هیچ شرایطی حتی در تماس با افرادی که خود را معرفی می‌کنند به عنوان نماینده شرکت‌ها یا مقامات دولتی نباید در اختیار کسی قرار گیرد. کدهای پیامکی در واقع امضای دیجیتال شما هستند و دادن آن‌ها به معنای سپردن اختیار کامل اموال و اعتبار شما به دیگران است.
دومین لایه دفاعی دقت در مطالعه متن پیامک‌هاست. بسیاری از کاربران بدون خواندن متن پیامک تنها به کد توجه می‌کنند در حالی که در متن پیامک صراحتاً ذکر شده است که این کد برای ثبت‌نام یا تغییر رمز عبور است. همچنین پرهیز از کلیک بر روی لینک‌های ناشناس و عدم نصب برنامه‌هایی که خارج از فروشگاه‌های رسمی ارائه می‌شوند می‌تواند مانع از ورود بدافزارها به گوشی شود.
در صورتی که فردی متوجه شد کدش افشا شده یا پیامک‌هایی مبنی بر خریدهای ناشناس دریافت کرده است هر ثانیه حیاتی است. اولین اقدام باید تماس سریع با پشتیبانی رسمی سرویس مربوطه باشد تا از فعال شدن اعتبار یا تکمیل خرید جلوگیری شود. در صورتی که احتمال آلودگی گوشی وجود دارد کاربر نباید از همان دستگاه برای پیگیری حساب‌های خود استفاده کند زیرا احتمالاً تمامی فعالیت‌های او توسط بدافزار رصد می‌شود و باید از یک دستگاه امن برای تغییر رمزها و بستن حساب‌ها استفاده کند.گزارش سریع موضوع به مرکز فوریت‌های سایبری پلیس فتا با شماره ۰۹۶۳۸۰ و حفظ تمامی مستندات مانند اسکرین‌شات‌ها و شماره تلفن‌های کلاهبرداران می‌تواند به شناسایی مجرمان و شاید بازیابی بخشی از اعتبار از دست رفته کمک کند.
