هفت صبح| برگی از تاریخ امروزمان را به غلامرضا ازهاری اختصاص دادیم. ژنرال سابق پهلوی که سال 1356 مدت کوتاهی به عنوان نخستوزیر ایران منصوب شد. محمدرضا پهلوی زمانی که سعی در سرکوب اعتراضات گسترده دانشجویی داشت، ازهاری را به نخستوزیری برگزید. او هم تانکها را به تهران فرستاد و راهپیماییهای مذهبی عمومی را ممنوع و روزنامهها را تعطیل و برای متوقف کردن اعتصابات میدانهای نفتی، نیرو اعزام کرد...
از او چه میدانیم؟
غلامرضا ازهاری متولد 28 بهمن سال 1290 در شیراز بود. پس از تحصیلات ابتدایی و متوسطه در سال ۱۳۱۲ وارد دانشکده افسری میشود. ازهاری دوران سربازی خود را با درجه ستوان دومی آغاز میکند و در سال ۱۳۱۶ به درجه سرهنگی میرسد و به عنوان معاون فرمانده پلیس نظامی منصوب میشود. او سال ۱۳۲۸ برای گذراندن دوره آموزش عالی به ایالات متحده آمریکا میرود و در سال ۱۳۳۲ دوره دانشکده ستاد را میگذراند و به درجه سرلشکری میرسد. ازهاری دو سال بعد باز هم برای دوره کوتاهی آموزش ستاد، به ایالات متحده آمریکا میرود.
مروری کوتاه بر سمتهای ازهاری
به نقل از پژوهشکده تاریخ معاصر؛ او فرمانده لشکر یازدهم پیاده (1336) و فرمانده دانشکده افسری (1338) بود. در سال 1341 به فرماندهی ستاد نیروی زمینی منتقل شد. ازهاری سال 1342 به فرماندهی ارتش اول منصوب شد. ازهاری نماینده نظامی ایران در گروه معاونان نظامی دائمی پیمان سنتو (CENTO) بود (۱۹۶۰). او سال 1347 به عنوان رئیس دانشگاهی ستاد فرماندهی عالی و سال 1349 به عنوان رئیس ستاد فرماندهی عالی منصوب شد. پس از شکست کابینههای مختلف در برابر انقلاب، شاه تصمیم گرفت یک مقام نظامی را به ریاست کابینه منصوب کند تا شاید بتواند جلوی جریان انقلاب را بگیرد، بنابراین ارتشبد غلامرضا ازهاری ۱۵ آبان ۱۳۵۷ در یک دوره کوتاه 55 روزه به نخستوزیری منصوب شد.
معرفی کابینه
ازهاری 15 آبان 1357 اعضای کابینه خود را در همان روز معرفی کرد. در دوران نخستوزیری او بسیاری از روزنامهنگاران و نویسندگان دستگیر شدند. او همچنین دستور بازداشت برخی از دولتمردان ازجمله سپهبد نصیری، منوچهر آزمون، عبدالعظیم ولیان، داریوش همایون، غلامرضا نیکپی و امیر عباس هویدا را صادر کرد. او همچنین تعدادی از افسران نظامی را به عنوان فرماندار کل در استانهای خراسان، کرمانشاه و آذربایجان غربی منصوب کرد تا انقلاب را سرکوب کنند. اما این تلاشها بیفایده بود.
صدای ضبط صوت؟
ازهاری مانند دیگر دولتمردان پهلوی، در 15 آذر 1357 در مجلس سنا باور نداشت که انقلاب در حال وقوع است. او گفته بود شعارهایی که مردم شبها سر میدهند، اصلی نیست و صدای ضبط صوت است. در تظاهرات بعدی مردم پاسخ دادند که «بیچاره ازهاری، دوباره میگویی این ضبط صوت است اما ضبط صوت نمیتواند راه برود.»
بیفایده بودن حکومت نظامی باعث شد ازهاری دفتر خود را ترک کند و سرانجام با ادعای نارسایی قلبی در اوایل دی ۱۳۵۷ کشور را ترک کرد. او در واشنگتن اقامت داشت و به همراه هژبر یزدانی بانکی در کاستاریکا تأسیس کرد. اما در هیچ فعالیت سیاسی شرکت نکرد.
افشاگری بزرگ اقتصادی در آذر 57
روزنامه نیویورک تایمز در ماههای ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی در گزارشی ارزش ارز و کالاهای گرانبهای خارج از ایران را میلیاردها دلار تخمین زد و نوشت: «مبلغی بین دو تا چهار میلیارد دلار تنها طی سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ از سوی خانواده سلطنتی از ایران به آمریکا منتقل شد.»
با سقوط شدید موقعیت اجتماعی رژیم پهلوی نزد مردم و افت معنادار ارزش پول ملی در واپسین ساعات حیات این رژیم در ایران، تتمه مقامات لشکری و کشوری که تا آذر ۱۳۵۷ موفق به خارج کردن داراییهای نقدی و غیرنقدیِ گرانبهای خود نشده بودند، دست به کار شدند و با هجوم به بازارهای مالی، ملک، اوراق بهادار و خودرو داراییهایشان را به دلار، فرش و تابلوفرشهای گرانبها و شمش طلا تبدیل کردند و سیلاب خروج میلیاردها دلار ارز به آمریکا و کشورهای اروپایی را سبب شدند.
اصل ماجرا چه بود؟
۱۰ روز بعد از به خاک و خون افتادن مردم در خیابان و میدان ژاله - ۱۷ شهریور - تهران، جامعه کارمندان بانک مرکزی در دولت جعفر شریفامامی که به تدریج به اعتصاب سراسری کارکنان دولت پیوستند، فهرستی بلندبالا از ۱۷۸ نفر از مقامات لشکری و کشوری رژیم را منتشر کردند که دو میلیارد دلار ارز را از کشور خارج کردند.
در این گزارش نام جعفر شریفامامی نخستوزیر، ارتشبد غلامعلی اویسی مدیرعامل وقت شرکت شیلات جنوب، حسن نمازی بازرگان، جمشید آموزگار نخستوزیر اسبق، سپهبد ناصر مقدم آخرین رئیس ساواک، سیدجواد شهرستانی شهردار تهران، محمدحسین مرشد وزیر بهداری دولت ازهاری و هوشنگ انصاری مدیرعامل وقت شرکت ملی نفت با خروج ۳۱، ۱۵، ۹، 5، 2، 6 و 7 میلیون دلار ارز از کشور منتشر شد.
این افشاگری در دولت نظامی ارتشبد غلامرضا ازهاری هم ادامه یافت. این بار اتحادیه کارکنان بانک مرکزی در تاریخ هفتم آذر ۱۳۵۷ اسامی ۴۹ نفر دیگر از خارجکنندگان ارز و داراییهای نفیس و گرانبهای مقامات لشکری و کشور رژیم را افشا کرد. براساس این لیست نام ارتشبد غلامرضا ازهاری نخستوزیر وقت و جعفر شریفامامی نخستوزیر سابق رژیم هر کدام با ۱۷۰ و ۲۵۱ میلیون تومان در صدر لیست اتحادیه قرار داشت. طبق لیست اتحادیه کارکنان بانک مرکزی ارتشبد غلامرضا ازهاری نخستوزیر ۱۵۰ عدل فرش معادل ۱۷۰ میلیون تومان را به غارت برد.
مرگ در ویرجینیا
غلامرضا ازهاری سرانجام 14 آبان 1380 در 90سالگی بر اثر سرطان در فرفکس در ویرجینیا درگذشت. او که در طول دوران خدمتش نشانهای زیادی از جمله نشان آجودان مخصوص شاه، نشان «همایون» درجه دو و یک، نشانهای «لیاقت»، «افتخار»، «خدمت»، «کوشش»، «ورزش»، «اسپس»، «پاس»، مدال ۲۸ مرداد و مدال تیراندازی سنتو را دریافت کرد.
