دلار و بورس همزمان صعودی شدند؛ این پیوند تا کی دوام دارد؟
نرخ دلار در بازار آزاد و نرخ حواله همزمان با شاخص بورس تهران رشد کردهاند، بدون آنکه تنش سیاسی تازهای در میان باشد. این همحرکتی این پرسش را پیش کشیده که آیا گرانشدن ارز میتواند محرک رشد پایدار بازار سهام باشد یا فقط اثری موقت و اسمی برجای میگذارد.
به گزارش هفت کریپتو به نقل از شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، در جریان معاملات روز چهارشنبه ۱۸ شهریور، نرخ دلار در بازار آزاد و همچنین نرخ حواله - نرخ ارزی که در نقل و انتقالهای رسمی صرافیها کاربرد دارد - روندی صعودی داشتهاند. همزمان، شاخص کل بورس تهران نیز مسیر رشد را در پیش گرفته است. نکته قابلتوجه این است که این افزایش قیمتها بدون بروز تنش سیاسی تازه یا خبر غیرمنتظره رخ داده و بیشتر از پویاییهای داخلی بازار پیروی میکند.
دلیل اصلی این پیوند به ساختار شرکتهای بورسی بازمیگردد. بخش بزرگی از شرکتهای پذیرفتهشده در بورس تهران، صادراتمحور یا کالامحور هستند و درآمدشان بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به نرخ ارز وابسته است. وقتی دلار گرانتر میشود، ارزش ریالی فروش و سود این شرکتها در صورتهای مالی بالاتر نشان داده میشود و همین موضوع قیمت سهام آنها را در بورس افزایش میدهد.
آیا رشد بورس واقعی است یا فقط اسمی؟
کارشناسان بازار سرمایه به این نکته اشاره میکنند که رشد شاخص بورس همزمان با گرانشدن دلار، همیشه بهمعنای افزایش ارزش واقعی سهام نیست. بخشی از این رشد میتواند اثر اسمی نرخ ارز باشد؛ یعنی سود شرکتها روی کاغذ بالا میرود، بدون آنکه تولید یا فروش واقعی افزایش یافته باشد. برای تشخیص رشد واقعی از رشد اسمی، باید مسیر شاخص بورس را با نرخ دلار مقایسه کرد و قدرت خرید واقعی سهامداران را نیز در نظر گرفت، نه فقط عدد خام شاخص را.
در طرف مقابل، افزایش نرخ ارز برای شرکتهای وارداتمحور یک فشار هزینهای ایجاد میکند. این شرکتها مواد اولیه یا کالای خود را با دلار گرانتر وارد میکنند و همین موضوع میتواند حاشیه سود آنها را کاهش دهد. به همین دلیل، رشد همزمان دلار و بورس یک روند یکدست برای همه صنایع نیست و اثر آن بسته به نوع شرکت متفاوت است.
نقش نرخ حواله و انتظارات تورمی
نرخ حواله معیاری است که فاصله میان بازار آزاد ارز و بازار رسمی را نشان میدهد. رشد همزمان این نرخ با دلار آزاد نشان میدهد فشار تقاضا در هر دو بازار مشابه است و اختلاف چندانی میان آنها ایجاد نشده. در چنین شرایطی، بخشی از سرمایهگذاران برای حفظ ارزش دارایی خود در برابر تورم، بهجای خرید مستقیم ارز، به سمت بازار سهام حرکت میکنند؛ زیرا سهام شرکتهای دلاری را جایگزینی غیرمستقیم برای ارز میدانند.
این الگو در دورههای پیشین نیز در بازار سرمایه ایران دیده شده است. هر بار که نرخ ارز بدون شوک سیاسی و صرفاً بر اثر عرضه و تقاضا افزایش یافته، بورس نیز با فاصله کوتاهی همسو حرکت کرده است. با این حال، تجربههای گذشته نشان میدهد این همحرکتی همیشه پایدار نبوده و در صورت تغییر انتظارات تورمی یا نوسان ناگهانی نرخ ارز، شاخص بورس نیز واکنش نشان داده است.
در نهایت، پاسخ به اینکه آیا رشد دلار میتواند محرک پایدار بورس باشد، به تداوم روند فعلی بازار ارز و وضعیت سودآوری واقعی شرکتها بستگی دارد. تحلیلگران معتقدند نگاه همزمان به مسیر نرخ ارز، تورم عمومی و گزارشهای مالی شرکتها، تصویر روشنتری از مسیر پیشِ روی بازار سرمایه به دست میدهد.
