هفت صبح | پنجاه سال از پخش اولین برنامههای تلویزیونی با بهرهگیری از امکانات کمکی برای ناشنوایان گذشته و هنوز در ایران این تفکر وجود دارد که استفاده از قابلیت مورد نظر تنها به شکل خاص و محدود برای برخی برنامهها نیازهای موجود را برطرف کرده و نیازی به حضور آن در تمامی تولیدات تلویزیونی و سینمایی نیست.
رویکرد آمادهسازی محتوایای تصویری برای ناشنوایان به شکل زیرنویس در نقاط مختلف دنیا شکل گرفت و در ایران به شکل محدود در قالب زبان اشاره به آن پرداخت شد. موضوعی که عملا تعداد زیادی از مخاطبها را با تلویزیون آشتی داد و باعث شد که آنها نیز در میان مخاطبهای این مدیوم قرار گیرند. هرچند بعضا تلویزیون از زبان اشاره برای مخاطبهای ناشنوا استفاده کرد اما امروزه به آن شکل دیگر خبری از آن نیست و موضوع پراهمیتی مانند امکانات کمکی برای مخاطبهای ناشنوا کمتر مورد توجه قرار میگیرد. در میان این حجم از نادیده گرفتن ناشنوایان، فیلیمو تنها محیطی است که میتواند نیازهای این دست از مخاطبها را برطرف کند.
آنها مدتی است که نسخههای ویژهای از سریالها و فیلمهای منتشر شده روی وبسایت و اپلیکیشن خود را با عنوان «مخصوص ناشنوایان» منتشر میکنند. نسخههایی که با زبان اشاره به شکل کامل دیالوگها و البته دیگر صداهای مهم را در اختیار مخاطب قرار میدهند. حالا با گذشت پنج دهه، بالاخره ناشنوایان ایران هم فرصتی به دست آوردهاند تا آخرین محصولات سینمایی و پخش خانگی را با بهترین کیفیت ممکن تماشا کرده و از طریق زبان اشاره، درکی درست از داستان و روند اتفاقات آن پیدا کنند. رویکرد فیلیمو به خوبی نشان میدهد که حضور بخش خصوصی میتواند موضوعاتی را هدف قرار دهد که شاید هیچگاه در اولویت قرار نمیگرفتند. درست مانند رویکرد شهرسازی که بخش زیادی از آن با نادیده گرفتن محدودیتهای حرکتی بخشی از مردم ایران طراحی و پیادهسازی میشود، هنر سالهاست که این دست از مخاطبها را به فراموشی سپرده.
با نگاهی به تمامی شبکههای تلویزیونی معتبر دنیا متوجه میشویم که تمامی آنها به شکل پیشفرض از قابلیتی تحت عنوان Closed Caption (CC) استفاده میکنند. قابلیتی که در اصل همان نقش زیرنویس اما با زبان اصلی را ایفا میکند تا مخاطب ناشنوا هیچ بخشی از محتوا را از دست ندهد. امروزه با پیشرفت تکنولوژی این فرصت به وجود آمده که محتواهای پخش زنده که متن در آنها از پیش تعیین شده نیست، با تاخیری حداکثر یک ثانیهای در قالب CC یا همان زیرنویس به نمایش در آیند. وجود زیرساخت دیجیتالی پخش تلویزیون در ایران، این قابلیت را به راحتی فراهم میکند. قابلیتی که تمامی تلویزیونهای امروزی نیز به شکل پیشفرض از آن پشتیبانی میکنند. با این وجود تنها نیاز بود که یک مسئول تصمیمگیرنده به موضوع ناشنوایان توجه میکرد که اینگونه نشد و تمام بار بر دوش فیلیمو قرار گرفت. سرویسی که توانست فرهنگ پخش آنلاین محتوای تصویری را برای بسیاری از ایرانیها تبدیل به یک استاندارد قابل اعتماد کند.
آنها در این مسیر حتی پا را فراتر گذشته و توجه ویژهای به مخاطبهای نابینا داشتهاند. شاید با خود بگویید که اصل ماجرا در فیلم یا سریال به تصویر خلاصه میشود اما یک فرد نابینا میتواند با توضیحات کافی نه تنها تصور درستی از آنچه به نمایش در آمده داشته باشد بلکه داستان را با جزئیات مختلفش متوجه شود. شاید هنوز از دید کمیت، محدودیتهایی در این زمینه برای نابینایان وجود داشته باشد اما فیلیمو در ابتدا با تمرکز روی محتوای تولیدی خود و البته نگاهی به آثار بینالمللی سعی کرده حداقلهایی را برای مخاطب نابینا فراهم کند که تا همین چند وقت پیش شاید شبیه به آرزوی دست نیافتنی یک ایدهآل گرا بود. در این دست از محتواهای مخصوص، تمام جریان فیلم یا سریال با جزئیات مناسب به شکل صوتی توضیح داده میشود تا مخاطب نابینا از حق طبیعی خود یعنی تجربه آثار هنری کشورش محروم نباشد.
در حال حاضر ۴۳ فیلم و سریال به شکل کامل، مخصوص برای ناشنوایان در فیلیمو قرار گرفته و این سرویس آنلاین ۱۵ اثر سینمایی و تلویزیونی را نیز برای نابینایان آماده پخش دارد. اتفاقی که به مرور در حال رخ دادن است و از آن میتوان به عنوان پایانی برای پنج دهه غفلت نام برد. البته کار فیلیمو با گروههای این چنینی به همین جا خاتمه نیافته و محبوبترین سرویس آنلاین پخش محتوای تصویری ایران بخشی اختصاصی را برای آثار مرتبط با بیماری اوتیسم راهاندازی کرده. بیماری که شاید شناخت کافی درباره آن در میان مردم عادی وجود نداشته باشد و تماشای آثار مرتبط به آن بتواند به این گروه از جامعه کمک بیشتری کند.
