به گزارش هفت صبح، شامگاه یکشنبه دهم اسفندماه ۱۴۰۴، در جریان حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به میدان ارگ در خیابان پانزده خرداد تهران، کاخ گلستان، یکی از مهمترین آثار تاریخی و میراث جهانی یونسکو، دچار آسیب شد.
آسیب به تالار آینه و ایوان تخت مرمر
بر اساس گزارشها، در این حملات به بخشهایی از کاخ از جمله تالار آینه و ایوان تخت مرمر خسارت وارد شده است. اسکندر مختاری، مرمتگر و پژوهشگر میراث معماری، پیشتر این حادثه را «تجاوز به میراث بشری» خوانده بود.
کاخ گلستان؛ حاصل قرنها تمدن
کاخ گلستان تنها یک بنای تاریخی نیست، بلکه بخشی از حافظه زنده تهران است. این مجموعه که در قلب بافت کهن پایتخت و در پیوند با ارگ تاریخی، بازار و محلات قدیمی شکل گرفته، روایتگر قرنها تحول سیاسی، اجتماعی و هنری ایران است.
مختاری در تشریح تاریخچه این اثر گفت: قدیمیترین نشانه از مجموعه حاکمنشین یا ارگ، به دوره تیموری برمیگردد. در دوره صفویه، به دستور شاه طهماسب، شهر تهران ساخته میشود و در دوره زندیه، کریمخان زند دستور میدهد تختگاهی برایش بسازند که بعدها به «ایوان دارالحکومه» و سپس «ایوان تخت مرمر» معروف شد.
اوج شکوفایی در دوره قاجار
بیشترین تغییرات و ساختوسازها در محدوده کاخ گلستان در دوره ناصرالدینشاه قاجار (نزدیک به ۵۰ سال) انجام شد. بناهایی مانند شمسالعماره، عمارت بادگیر، تکیه دولت و کاخ ابیض در این دوره ساخته شدند. بخش عمده آنچه امروز در کاخ گلستان دیده میشود، مربوط به همین دوره است.
زحمات نسلها هنرمند
مختاری تأکید کرد: آنچه امروز از این مجموعه باقی مانده، حاصل تلاش نسلهای مختلف هنرمندان است؛ هم در گذشتههای دور و هم در پنجاه سال اخیر. حادثهای مانند بمباران، در واقع بیاحترامی به تلاش این نسلهاست؛ چراکه این اثر، تنها یک بنای تاریخی نیست، بلکه بخشی از میراث بشری است.
خاطرات تاریخی در دل کاخ
کاخ گلستان یکی از غنیترین مکانهای تهران از حیث رویدادهای تاریخی است. یکی از بزرگترین آرشیوهای عکسهای تاریخی و نیز مجموعهای کمنظیر از نسخههای خطی مصور در این کاخ نگهداری میشود که در سطح جهان منحصربهفرد است.
مرمت، احیای یک فرهنگ
این مرمتگر و پژوهشگر معماری در پایان خاطرنشان کرد: در فرآیند مرمت کاخ گلستان باید توجه داشت که این کار صرفاً مرمت یک بنا یا مواد نیست، بلکه مرمت یک فرهنگ است؛ فرهنگی که در آن تداوم، تحول، تغییر و زیبایی نقش اساسی دارد. حضور نسل جوان در این فرآیند باید با این نگاه همراه باشد که با یک مکان خاطرهای و فرهنگی روبهرو هستند.
آمار بناهای تاریخی آسیب دیده
گفتنی است بر اساس اخبار مرتبط، تا کنون ۲۴ بنای تاریخی در تهران بر اثر حملات اخیر دچار آسیب شدهاند و کاخ گلستان یکی از مهمترین آنهاست.
